Orzeczenie · 2026-09-09

I OSK 1758/23Oddalenie skargi kasacyjnej dekret grunty warszawskie 8

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-09-09
NSAAdministracyjneWysokansa
postępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościdoręczenieterminumorzenie postępowaniaustawa nowelizująca KPAprawo administracyjneorzecznictwo NSAnieruchomości warszawskie

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1951 r. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że decyzje te nie zostały skutecznie doręczone ani ogłoszone, a zatem nie powinny podlegać umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie KPA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że choć formalne dowody doręczenia z 1951 r. nie zachowały się, to całokształt materiału dowodowego (w tym późniejsze pisma stron i funkcjonowanie decyzji w obrocie prawnym) pozwalał na ustalenie, że decyzje te zostały zakomunikowane i przekroczyły 30-letni termin od ich doręczenia lub ogłoszenia. Sąd podkreślił, że wejście decyzji do obrotu prawnego nie wymaga formalnie wadliwego doręczenia wszystkim stronom, a brak bezpośredniego dowodu doręczenia nie wyklucza jego ustalenia na podstawie faktów pośrednich. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 105 k.p.a., wskazując, że decyzja o umorzeniu miała charakter deklaratoryjny, a nie było podstaw do prowadzenia odrębnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia Konstytucji RP, wskazując na konstytucyjną dopuszczalność ograniczeń czasowych nadzwyczajnych środków prawnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie doręczenia lub ogłoszenia historycznych decyzji administracyjnych na podstawie faktów pośrednich, stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, charakter deklaratoryjny decyzji o umorzeniu postępowania z mocy prawa, ograniczenia czasowe w postępowaniu nieważnościowym.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą nowelizującą KPA i historycznymi decyzjami administracyjnymi, zwłaszcza w kontekście nieruchomości warszawskich. Interpretacja doręczenia może być trudna do zastosowania w innych kontekstach bez podobnego materiału dowodowego.

Zagadnienia prawne (5)

Czy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej KPA, podlega umorzeniu z mocy prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że decyzja została doręczona lub ogłoszona i przekroczyła 30-letni termin.

Uzasadnienie

NSA uznał, że mimo braku formalnych dowodów doręczenia z 1951 r., całokształt materiału dowodowego (w tym późniejsze pisma stron i funkcjonowanie decyzji w obrocie prawnym) pozwalał na ustalenie, że decyzje te zostały zakomunikowane i przekroczyły 30-letni termin od ich doręczenia lub ogłoszenia, co uzasadnia umorzenie postępowania z mocy prawa.

Czy brak formalnie wadliwego doręczenia decyzji wszystkim stronom wyklucza możliwość ustalenia, że decyzja funkcjonowała w obrocie prawnym i została doręczona lub ogłoszona w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak bezpośredniego dowodu doręczenia nie wyklucza ustalenia tego faktu na podstawie faktów pośrednich i całokształtu materiału dowodowego.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że wejście decyzji do obrotu prawnego nie wymaga jej prawidłowego doręczenia wszystkim stronom, a okoliczność doręczenia lub ogłoszenia może być ustalana na podstawie innych wiarygodnych okoliczności, w tym późniejszych zachowań adresatów i treści korespondencji.

Czy decyzja stwierdzająca umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Ma charakter deklaratoryjny.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że decyzja ta jedynie stwierdza skutek umorzenia, który nastąpił wcześniej na podstawie samej ustawy, co umożliwia stronie skorzystanie ze środków zaskarżenia i poddanie stanowiska organu kontroli sądowej.

Czy po umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z mocy prawa, organ może prowadzić odrębne postępowanie w celu stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozstrzygnięcie o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa jest jednym z możliwych sposobów merytorycznego zakończenia postępowania nieważnościowego, a nie przedmiotem samodzielnego trybu nadzwyczajnego.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 158 § 2 k.p.a. nie przewiduje odrębnego postępowania, a samo sformułowanie żądania przez stronę nie może wykreować nowej sprawy administracyjnej, jeśli przepisy prawa takiej nie przewidują.

Czy ograniczenie możliwości prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia narusza konstytucyjne prawo do sądu lub prawo do naprawienia szkody?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ograniczenie to jest dopuszczalne i nie narusza wskazanych praw konstytucyjnych.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że przepisy te gwarantują dostęp do sądu w granicach określonych przez ustawodawcę, a nie prawo do korzystania z nadzwyczajnych środków prawnych bez ograniczeń czasowych. Ustawodawca ma konstytucyjną podstawę do wprowadzania takich ograniczeń dla pewności prawa i stabilności stosunków prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania administracyjnego.

Przepisy (10)

Główne

Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia, gdy naruszają one prawo materialne lub naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 156

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 158 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa możliwość stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nieważności nie stwierdzono.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg, aby uzasadnienie wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstaw prawnych orzekania oraz uzasadnienie wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy sąd.

Konstytucja RP art. 77 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaką poniósł wskutek niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 77 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa ani żaden inny akt normatywny nie może ograniczać w dostępie do sądu prawa do żądania rozstrzygnięcia sporów prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, ze względu na upływ 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji. • Ustalenie faktu doręczenia lub ogłoszenia decyzji historycznej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w tym faktów pośrednich. • Decyzja stwierdzająca umorzenie postępowania z mocy prawa ma charakter deklaratoryjny. • Brak możliwości prowadzenia odrębnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa po umorzeniu postępowania nieważnościowego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA przez przyjęcie, że decyzja została doręczona lub ogłoszona mimo braku formalnych dowodów. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie statusu prawnego Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 105 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej przez zaakceptowanie wydania decyzji stwierdzającej umorzenie, mimo że umorzenie nastąpiło z mocy prawa. • Naruszenie art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez przyjęcie wykładni art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej prowadzącej do pozbawienia strony możliwości uzyskania prejudykatu do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.

Godne uwagi sformułowania

Okoliczności te, rozpatrywane łącznie, wykluczają możliwość przyjęcia, że kontrolowane akty przez kolejne dziesięciolecia pozostawały jedynie wewnętrznymi dokumentami organu i nie funkcjonowały w obrocie prawnym. • Nie można podzielić stanowiska skarżących kasacyjnie, że dla zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej konieczne było wykazanie, po upływie ponad siedemdziesięciu lat, formalnie niewadliwego doręczenia każdego z kwestionowanych aktów każdej z osób posiadających status strony postępowania. • Brak zachowanego po kilkudziesięciu latach bezpośredniego dowodu doręczenia nie oznacza automatycznie, że decyzja nie została doręczona i nie weszła do obrotu prawnego. • Decyzja wydawana w takiej sytuacji ma charakter deklaratoryjny. Nie wywołuje skutku umorzenia, lecz stwierdza skutek, który nastąpił wcześniej na podstawie samej ustawy. • Nie ustanawiają one natomiast konstytucyjnego prawa do zachowania w niezmienionym kształcie konkretnego nadzwyczajnego środka weryfikacji decyzji administracyjnych ani do korzystania z niego bez ograniczeń czasowych.

Skład orzekający

Piotr Przybysz

przewodniczący

Mariola Kowalska

sprawozdawca

Dariusz Chaciński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie doręczenia lub ogłoszenia historycznych decyzji administracyjnych na podstawie faktów pośrednich, stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, charakter deklaratoryjny decyzji o umorzeniu postępowania z mocy prawa, ograniczenia czasowe w postępowaniu nieważnościowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą nowelizującą KPA i historycznymi decyzjami administracyjnymi, zwłaszcza w kontekście nieruchomości warszawskich. Interpretacja doręczenia może być trudna do zastosowania w innych kontekstach bez podobnego materiału dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy historycznych decyzji administracyjnych i ich wpływu na współczesne postępowania, co może być interesujące ze względu na kontekst reprywatyzacji i złożoność prawa administracyjnego.

“Czy decyzja sprzed 70 lat może być podstawą do umorzenia postępowania? NSA rozstrzyga.”

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst