I OSK 1758/23Oddalenie skargi kasacyjnej dekret grunty warszawskie 8
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1951 r. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że decyzje te nie zostały skutecznie doręczone ani ogłoszone, a zatem nie powinny podlegać umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie KPA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że choć formalne dowody doręczenia z 1951 r. nie zachowały się, to całokształt materiału dowodowego (w tym późniejsze pisma stron i funkcjonowanie decyzji w obrocie prawnym) pozwalał na ustalenie, że decyzje te zostały zakomunikowane i przekroczyły 30-letni termin od ich doręczenia lub ogłoszenia. Sąd podkreślił, że wejście decyzji do obrotu prawnego nie wymaga formalnie wadliwego doręczenia wszystkim stronom, a brak bezpośredniego dowodu doręczenia nie wyklucza jego ustalenia na podstawie faktów pośrednich. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 105 k.p.a., wskazując, że decyzja o umorzeniu miała charakter deklaratoryjny, a nie było podstaw do prowadzenia odrębnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia Konstytucji RP, wskazując na konstytucyjną dopuszczalność ograniczeń czasowych nadzwyczajnych środków prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie doręczenia lub ogłoszenia historycznych decyzji administracyjnych na podstawie faktów pośrednich, stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, charakter deklaratoryjny decyzji o umorzeniu postępowania z mocy prawa, ograniczenia czasowe w postępowaniu nieważnościowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą nowelizującą KPA i historycznymi decyzjami administracyjnymi, zwłaszcza w kontekście nieruchomości warszawskich. Interpretacja doręczenia może być trudna do zastosowania w innych kontekstach bez podobnego materiału dowodowego.
Zagadnienia prawne (5)
Czy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej KPA, podlega umorzeniu z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że decyzja została doręczona lub ogłoszona i przekroczyła 30-letni termin.
Uzasadnienie
NSA uznał, że mimo braku formalnych dowodów doręczenia z 1951 r., całokształt materiału dowodowego (w tym późniejsze pisma stron i funkcjonowanie decyzji w obrocie prawnym) pozwalał na ustalenie, że decyzje te zostały zakomunikowane i przekroczyły 30-letni termin od ich doręczenia lub ogłoszenia, co uzasadnia umorzenie postępowania z mocy prawa.
Czy brak formalnie wadliwego doręczenia decyzji wszystkim stronom wyklucza możliwość ustalenia, że decyzja funkcjonowała w obrocie prawnym i została doręczona lub ogłoszona w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak bezpośredniego dowodu doręczenia nie wyklucza ustalenia tego faktu na podstawie faktów pośrednich i całokształtu materiału dowodowego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że wejście decyzji do obrotu prawnego nie wymaga jej prawidłowego doręczenia wszystkim stronom, a okoliczność doręczenia lub ogłoszenia może być ustalana na podstawie innych wiarygodnych okoliczności, w tym późniejszych zachowań adresatów i treści korespondencji.
Czy decyzja stwierdzająca umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ma charakter deklaratoryjny.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że decyzja ta jedynie stwierdza skutek umorzenia, który nastąpił wcześniej na podstawie samej ustawy, co umożliwia stronie skorzystanie ze środków zaskarżenia i poddanie stanowiska organu kontroli sądowej.
Czy po umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z mocy prawa, organ może prowadzić odrębne postępowanie w celu stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa jest jednym z możliwych sposobów merytorycznego zakończenia postępowania nieważnościowego, a nie przedmiotem samodzielnego trybu nadzwyczajnego.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 158 § 2 k.p.a. nie przewiduje odrębnego postępowania, a samo sformułowanie żądania przez stronę nie może wykreować nowej sprawy administracyjnej, jeśli przepisy prawa takiej nie przewidują.
Czy ograniczenie możliwości prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia narusza konstytucyjne prawo do sądu lub prawo do naprawienia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenie to jest dopuszczalne i nie narusza wskazanych praw konstytucyjnych.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że przepisy te gwarantują dostęp do sądu w granicach określonych przez ustawodawcę, a nie prawo do korzystania z nadzwyczajnych środków prawnych bez ograniczeń czasowych. Ustawodawca ma konstytucyjną podstawę do wprowadzania takich ograniczeń dla pewności prawa i stabilności stosunków prawnych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia, gdy naruszają one prawo materialne lub naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 158 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa możliwość stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nieważności nie stwierdzono.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg, aby uzasadnienie wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstaw prawnych orzekania oraz uzasadnienie wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy sąd.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaką poniósł wskutek niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa ani żaden inny akt normatywny nie może ograniczać w dostępie do sądu prawa do żądania rozstrzygnięcia sporów prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, ze względu na upływ 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji. • Ustalenie faktu doręczenia lub ogłoszenia decyzji historycznej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w tym faktów pośrednich. • Decyzja stwierdzająca umorzenie postępowania z mocy prawa ma charakter deklaratoryjny. • Brak możliwości prowadzenia odrębnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa po umorzeniu postępowania nieważnościowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA przez przyjęcie, że decyzja została doręczona lub ogłoszona mimo braku formalnych dowodów. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie statusu prawnego Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 105 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej przez zaakceptowanie wydania decyzji stwierdzającej umorzenie, mimo że umorzenie nastąpiło z mocy prawa. • Naruszenie art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez przyjęcie wykładni art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej prowadzącej do pozbawienia strony możliwości uzyskania prejudykatu do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Godne uwagi sformułowania
Okoliczności te, rozpatrywane łącznie, wykluczają możliwość przyjęcia, że kontrolowane akty przez kolejne dziesięciolecia pozostawały jedynie wewnętrznymi dokumentami organu i nie funkcjonowały w obrocie prawnym. • Nie można podzielić stanowiska skarżących kasacyjnie, że dla zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej konieczne było wykazanie, po upływie ponad siedemdziesięciu lat, formalnie niewadliwego doręczenia każdego z kwestionowanych aktów każdej z osób posiadających status strony postępowania. • Brak zachowanego po kilkudziesięciu latach bezpośredniego dowodu doręczenia nie oznacza automatycznie, że decyzja nie została doręczona i nie weszła do obrotu prawnego. • Decyzja wydawana w takiej sytuacji ma charakter deklaratoryjny. Nie wywołuje skutku umorzenia, lecz stwierdza skutek, który nastąpił wcześniej na podstawie samej ustawy. • Nie ustanawiają one natomiast konstytucyjnego prawa do zachowania w niezmienionym kształcie konkretnego nadzwyczajnego środka weryfikacji decyzji administracyjnych ani do korzystania z niego bez ograniczeń czasowych.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący
Mariola Kowalska
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie doręczenia lub ogłoszenia historycznych decyzji administracyjnych na podstawie faktów pośrednich, stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, charakter deklaratoryjny decyzji o umorzeniu postępowania z mocy prawa, ograniczenia czasowe w postępowaniu nieważnościowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą nowelizującą KPA i historycznymi decyzjami administracyjnymi, zwłaszcza w kontekście nieruchomości warszawskich. Interpretacja doręczenia może być trudna do zastosowania w innych kontekstach bez podobnego materiału dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych decyzji administracyjnych i ich wpływu na współczesne postępowania, co może być interesujące ze względu na kontekst reprywatyzacji i złożoność prawa administracyjnego.
“Czy decyzja sprzed 70 lat może być podstawą do umorzenia postępowania? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.