I OSK 1612/23Zwrot nieruchomości droga publiczną orzeczenie NSA
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.B. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego odmawiającą zwrotu udziału w nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym prawa własności i nieważność nabycia nieruchomości przez Miasto Poznań. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że grunty zajęte pod drogi publiczne, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami i ustawą o drogach publicznych, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli. Od 1 stycznia 1999 r. własność takich nieruchomości może należeć wyłącznie do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Sąd powołał się na jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, które potwierdzają wyłączenie nieruchomości drogowych z obrotu cywilnoprawnego i publicznoprawnego (poza przeznaczeniem drogowym). Sąd uznał również, że taka regulacja nie narusza art. 21 Konstytucji RP, gdyż drogi publiczne stanowią majątek publiczny służący realizacji zadań publicznych, a ograniczenia praw konstytucyjnych są dopuszczalne w celu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że nieruchomości zajęte pod drogi publiczne nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli, nawet jeśli pierwotny cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub nabycie przez gminę było wadliwe.
Dotyczy wyłącznie nieruchomości, które uzyskały status drogi publicznej i są w pasie drogowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieruchomość zajęta pod drogę publiczną podlega zwrotowi na rzecz byłego właściciela, mimo że jej nabycie przez gminę mogło być wadliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, grunty zajęte pod drogi publiczne nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli, a ich własność od 1999 r. należy wyłącznie do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o drogach publicznych, które wyłączają grunty drogowe z obrotu cywilnoprawnego i publicznoprawnego (poza przeznaczeniem drogowym). Własność tych gruntów od 1999 r. może należeć tylko do podmiotów publicznych.
Czy art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w kontekście zwrotu nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, jest zgodny z art. 21 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, regulacja prawna dotycząca wyłączenia nieruchomości drogowych z obrotu i ich własności publicznej nie narusza art. 21 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Drogi publiczne stanowią majątek publiczny służący realizacji zadań publicznych, a ich wyłączenie z obrotu jest uzasadnione koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom i porządku publicznego, zgodnie z zasadą proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Czy sąd administracyjny może badać ważność umowy cywilnoprawnej dotyczącej nabycia nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Nie, kwestia ważności umowy cywilnoprawnej może być rozstrzygana jedynie przez sąd powszechny.
Uzasadnienie
Przepis art. 58 § 1 k.c. nie miał znaczenia w postępowaniu administracyjnym, gdyż ocena ważności umowy cywilnej należy do kompetencji sądów powszechnych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Konstytucja RP art. 21 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.d.p. art. 2a
Ustawa o drogach publicznych
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 2
Ustawa o drogach publicznych
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez uznanie za prawidłową decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości. • Naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez uznanie za prawidłową decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości mającej status drogi publicznej, mimo iż czynność nabycia przez Miasto Poznań była nieważna.
Godne uwagi sformułowania
Grunty zajęte pod drogę publiczną nie podlegają zwrotowi niezależnie od tego, jaki był pierwotny cel przejęcia gruntu. • Własność dróg publicznych od dnia 1 stycznia 1999 r. należała w Polsce wyłącznie do Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. • Drogi publiczne stanowią kategorię majątku publicznego, z którego państwo albo związek publicznoprawny korzysta w celu wykonania swoich zadań. • Publiczny charakter własności dróg oznacza ich wyłączenie z obrotu prawnego.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że nieruchomości zajęte pod drogi publiczne nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli, nawet jeśli pierwotny cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub nabycie przez gminę było wadliwe."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie nieruchomości, które uzyskały status drogi publicznej i są w pasie drogowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem własności nieruchomości i ich przeznaczeniem pod drogi publiczne, co ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli.
“Czy Twoja nieruchomość może zostać przeznaczona pod drogę i nigdy nie wrócić do Ciebie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.