I OSK 1426/23Umorzenie postępowania decyzja dekretowa nowelizacja kpa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej z 1958 r. Skarżąca kasacyjnie podnosiła liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, w tym kwestionowała konstytucyjność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, który wprowadził 30-letni termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że przepis nowelizujący KPA, wprowadzający obligatoryjne umorzenie postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP. Sąd odwołał się do bogatego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i własnego, wskazując na potrzebę stabilizacji stanu prawnego i ochrony praw nabytych, co uzasadnia wprowadzenie ograniczeń czasowych w możliwości kwestionowania ostatecznych decyzji administracyjnych. Sąd uznał, że decyzja dekretowa z 1958 r. weszła do obrotu prawnego najpóźniej w 1960 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożono w 2008 r., co uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, wskazując, że sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji umarzającej postępowanie, a nie samą decyzję dekretową z 1958 r.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zgodności z Konstytucją przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w kwestionowaniu decyzji administracyjnych, w tym decyzji dekretowych, oraz interpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA.
Dotyczy spraw, w których postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji KPA.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający obligatoryjne umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
NSA, powołując się na orzecznictwo TK i własne, uznał, że wprowadzenie ograniczeń czasowych w możliwości kwestionowania ostatecznych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilizacji stosunków prawnych. Ograniczenie to jest proporcjonalne i służy ochronie interesu publicznego.
Czy w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej z 1958 r., wszczętego w 2008 r., zasadne jest umorzenie postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasadne jest umorzenie postępowania.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że decyzja dekretowa z 1958 r. weszła do obrotu prawnego najpóźniej w 1960 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożono w 2008 r., co oznacza, że upłynął 30-letni termin określony w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, obligujący do umorzenia postępowania.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo ocenił legalność decyzji umarzającej postępowanie, czy też powinien był badać merytorycznie decyzję dekretową z 1958 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił legalność decyzji umarzającej postępowanie.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji umarzającej postępowanie, a nie samą decyzję merytoryczną, która była przedmiotem postępowania nadzorczego. W związku z tym sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do badania prawidłowości wydania i doręczenia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1958 r.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (57)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143 art. 184
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 134 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 158 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
u.g.n.r. art. 63 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 73 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 73 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 5
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej poprzez oddalenie skargi w skutek niewłaściwej wykładni, w szczególności uznanie zaistnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu mimo braku dowodów na doręczenie decyzji dekretowej. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie bezprzedmiotowości postępowania. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z przepisami k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej poprzez uznanie zasadności umorzenia postępowania. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w skutek stwierdzenia, że nie jest możliwe wydanie decyzji o słabszym skutku. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej w zw. z art. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie prokonstytucyjnej wykładni. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z 134 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. w zw. z art. 2 ust. […]
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej. • Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. ... postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. • Ustawodawca nie posłużył się zwrotem 'doręczenia decyzji stronie', co akcentuje, że istotny z punktu widzenia zastosowania omawianego przepisu jest fakt wejścia decyzji do obrotu prawnego, bowiem ten moment wywołuje skutek prawny w postaci związania organu wydaną decyzją. • Sama potrzeba wprowadzenia terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji, od których wydania upłynęło kilkadziesiąt lat, nie powinna budzić wątpliwości z punktu widzenia zasad konstytucyjnych. • Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. • W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa.
Skład orzekający
Maria Grzymisławska-Cybulska
sędzia del. WSA
Piotr Niczyporuk
sędzia NSA /sprawozdawca/
Piotr Przybysz
sędzia NSA /przewodniczący/
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności z Konstytucją przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w kwestionowaniu decyzji administracyjnych, w tym decyzji dekretowych, oraz interpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji KPA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii konstytucyjności przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w możliwości kwestionowania decyzji administracyjnych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obywateli i prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.
“Czy 30 lat to za długo, by kwestionować starą decyzję? NSA rozstrzyga o konstytucyjności nowelizacji KPA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.