I OSK 1365/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy postanowienie o odmowie zwolnienia skarżącej od kosztów postępowania administracyjnego. Skarżąca zarzucała organom obu instancji naruszenie przepisów K.p.a. i P.p.s.a., w tym błędne ustalenie jej sytuacji materialnej i niewłaściwą wykładnię art. 267 K.p.a. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał podniesione zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że art. 267 K.p.a. pozwala na zwolnienie od kosztów w przypadku 'niewątpliwej niemożności' ich poniesienia, co oznacza oczywisty brak możliwości. Ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na wnioskodawcy. NSA wskazał, że postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów ma charakter uznaniowy, a organ ma swobodę wyboru rozstrzygnięcia, jednak musi ono być uzasadnione. W ocenie NSA, materiał dowodowy zebrany w sprawie, w tym oświadczenie strony o stanie rodzinnym, dochodach i wydatkach, był wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia. Mimo trudnej sytuacji materialnej skarżącej, NSA uznał, że nie wykazała ona 'niewątpliwej niemożności' poniesienia kosztów, a jej subiektywne przekonanie nie jest wystarczające do uzyskania zwolnienia. Sąd zaznaczył również, że ustalenia w postępowaniu o prawo pomocy w sądzie administracyjnym nie mają wpływu na ocenę postanowienia organu administracji w zakresie kosztów postępowania administracyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja i stosowanie art. 267 K.p.a. w kontekście zwolnienia od kosztów postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących klasyfikacji gruntów i sytuacji materialnej strony.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i ma charakter uznaniowy, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach. Nacisk na 'niewątpliwą niemożność' jako przesłankę zwolnienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwolnienia strony od kosztów postępowania administracyjnego na podstawie art. 267 K.p.a., gdy strona nie wykazała 'niewątpliwej niemożności' poniesienia tych kosztów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ prawidłowo odmówił zwolnienia, ponieważ skarżąca nie wykazała 'niewątpliwej niemożności' poniesienia kosztów, a decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 267 K.p.a. wymaga wykazania 'niewątpliwej niemożności' poniesienia kosztów, co oznacza oczywisty brak możliwości. Ciężar dowodu spoczywa na stronie. Decyzja ma charakter uznaniowy, a organ ocenia sytuację materialną strony na podstawie przedstawionych dowodów. W tej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek uzasadniających zwolnienie.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 K.p.a.) miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne ustalenie przez organy obu instancji, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia faktyczne dokonane przez organy i zaakceptowane przez WSA były oparte na należycie zebranym i ocenionym materiale dowodowym.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy podjęły wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia sprawy, wyczerpująco zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy, zapewniając skarżącej czynny udział w postępowaniu. Nie dopatrzono się naruszenia zasady pogłębiania zaufania.
Czy błędna wykładnia art. 267 K.p.a. polegająca na przyjęciu, że tylko wyjątkowe sytuacje uzasadniają zastosowanie ulg, stanowi naruszenie prawa materialnego?
Odpowiedź sądu
Nie, NSA nie dopatrzył się błędnej wykładni art. 267 K.p.a. przez organy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pojęcie 'niewątpliwej niemożności' jest niedookreślone i stosowanie przepisu ma charakter ocenny, a organ ocenia sytuację w oparciu o dostarczone dowody. W tej sprawie nie stwierdzono, aby sytuacja skarżącej była na tyle zła, by kwalifikować ją jako spełnienie przesłanki niewątpliwej niemożności.
Przepisy (12)
Główne
K.p.a. art. 267
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis pozwala organowi na zwolnienie strony w części lub całości z obowiązku ponoszenia opłat i kosztów postępowania, w razie "niewątpliwej niemożności" ich poniesienia. Zwolnienie ma charakter uznaniowy, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. 'Niewątpliwa niemożność' oznacza oczywisty, niezbity, ewidentny brak możliwości poniesienia kosztów.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez WSA w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej i wiarygodności poszczególnych dowodów.
K.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
K.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu odwoławczego do przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie.
Ustawa o dodatku osłonowym
Wspomniana w kontekście wezwania do wyjaśnień przez organ.
Ustawa o dodatkach mieszkaniowych
Wspomniana w kontekście wezwania do wyjaśnień przez organ.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i dowolną ocenę dowodów przez organ II instancji. • Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 267 K.p.a. poprzez odmowę zwolnienia z kosztów, mimo istnienia przesłanek. • Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, mimo że organ II instancji nie przeprowadził ponownego postępowania wyjaśniającego. • Naruszenie art. 267 K.p.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że tylko wyjątkowe sytuacje uzasadniają zastosowanie ulg.
Godne uwagi sformułowania
niewątpliwa niemożność poniesienia kosztów, to tyle co oczywisty, niezbity, ewidentny brak możliwości ich poniesienia • postanowienie w tym przedmiocie podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego • wydane rozstrzygnięcia nie narusza granic uznania administracyjnego, gdyż w zaistniałych okolicznościach nie można stwierdzić aby sytuacja G. M. była na tyle zła, aby można było ją kwalifikować jako spełnienie przesłanki niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów postępowania administracyjnego. • subiektywne przekonanie skarżącej o konieczności zwolnienia od kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie jest wystarczające do uzyskania takiego zwolnienia
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 267 K.p.a. w kontekście zwolnienia od kosztów postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących klasyfikacji gruntów i sytuacji materialnej strony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i ma charakter uznaniowy, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach. Nacisk na 'niewątpliwą niemożność' jako przesłankę zwolnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – zwolnienia od kosztów. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów i interpretację kluczowych pojęć przez NSA, co jest istotne dla prawników.
“Czy trudna sytuacja materialna zawsze oznacza zwolnienie z kosztów postępowania? NSA wyjaśnia, co to znaczy 'niewątpliwa niemożność'.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.