I OSK 1286/24Oddalenie skargi kasacyjnej odszkodowanie wywłaszczenie 5
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego odmawiającą ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA w zw. z art. 8, 7, 77 § 1 i 80 KPA, twierdząc, że doszło do dowolnej oceny dowodów i apriorycznego założenia braku zasadności ich twierdzeń. Podnosili, że organy bezpodstawnie przyjęły wypłatę odszkodowania, mimo braku dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że rolą organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i udokumentowanie ustaleń, a ocena dowodów jest swobodna, o ile nie narusza zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wskazał, że w przypadku zdarzeń sprzed kilkudziesięciu lat, brak bezpośrednich dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania, wynikający z ówczesnych realiów archiwizacyjnych, nie dowodzi niewykonania obowiązku. Sąd zwrócił uwagę na szerokie postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organy, w tym poszukiwania w archiwach, sądach i bankach, a także przesłuchania świadków. Podkreślono, że inicjatywa dowodowa spoczywa na stronie dochodzącej praw, a udowodnienie faktu negatywnego, choć trudniejsze, jest możliwe. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, zgodnie z którym brak dowodu wypłaty odszkodowania po kilkudziesięciu latach nie daje podstaw do jego ponownego ustalenia, jeśli brak ten nie jest skutkiem naruszenia przepisów o archiwizacji. Sąd uznał również za niezasadny zarzut naruszenia art. 129 ust. 5 i art. 233 u.g.n., wskazując, że przepisy te nie mogą być stosowane wyłącznie z powodu braku dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązku odszkodowawczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości w sytuacji braku dokumentacji archiwalnej po wielu latach, zasady oceny dowodów w sprawach historycznych, ciężar dowodu w sprawach o odszkodowanie.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji archiwalnej z lat 70. XX wieku i oceny wykonania obowiązku odszkodowawczego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość po upływie kilkudziesięciu lat, w sytuacji braku dowodów na naruszenie przepisów archiwizacyjnych, stanowi podstawę do ustalenia i wypłaty odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania po kilkudziesięciu latach, wynikający z ówczesnych realiów archiwizacyjnych, nie stanowi wystarczającej podstawy do żądania jego ponownego ustalenia i wypłaty, jeśli nie jest to skutek naruszenia przepisów o archiwizacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ocena sprawy musi uwzględniać całokształt okoliczności, w tym ówczesne standardy postępowania administracyjnego i realia archiwizacyjne. Brak dokumentów nie dowodzi niewykonania obowiązku odszkodowawczego, a inicjatywa dowodowa spoczywa na stronie dochodzącej praw.
Czy Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA w zw. z art. 8, 7, 77 § 1 i 80 KPA) poprzez dowolną ocenę dowodów i aprioryczne założenie braku zasadności twierdzeń strony w sprawie odmowy ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organy sprostały wymogom postępowania, a ocena dowodów nie była dowolna, lecz oparta na całokształcie okoliczności i realiach sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ocena dowodów jest swobodna, a zarzut naruszenia art. 80 KPA wymaga wykazania braku logiki lub naruszenia zasad doświadczenia życiowego. Wskazał, że organy prowadziły szerokie postępowanie wyjaśniające, a twierdzenia skarżących nie były apriorycznie odrzucane.
Czy naruszenie art. 129 ust. 5 w zw. z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami nastąpiło poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania, gdy poprzednicy prawni zostali pozbawieni nieruchomości bez ustalenia odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. nie może być stosowany wyłącznie z powodu braku dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązku odszkodowawczego po wielu dziesięcioleciach.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy zostanie ustalone pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a nie jako skutek braku dokumentacji archiwalnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ma zastosowanie, gdy zostanie ustalone pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. Nie może być stosowany wyłącznie z powodu braku dokumentacji archiwalnej.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej. Naruszenia nie można wywodzić wyłącznie z niekorzystnego wyniku postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu podjęcia czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udokumentowania poczynionych ustaleń w aktach sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów. Skuteczne zarzucenie naruszenia wymaga wykazania uchybienia zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.
u.g.n. art. 233
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nie znosi konieczności wykazania materialnoprawnej przesłanki z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu, gdy naruszono przepisy postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu, gdy naruszono przepisy prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłącza odpowiednie stosowanie do NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA w zw. z art. 8 KPA poprzez aprioryczne założenie braku zasadności twierdzeń stron i przerzucenie na nie obowiązku udowodnienia faktów negatywnych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA w zw. z art. 80 i 77 § 1 KPA poprzez dowolną ocenę dowodów i przyjęcie, że doszło do wypłaty odszkodowania, mimo braku dowodów. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a PPSA w zw. z art. 129 ust. 5 i art. 233 UGN poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej odszkodowania, gdy poprzednicy prawni zostali pozbawieni nieruchomości bez ustalenia odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
brak bezpośredniego dowodu wypłaty odszkodowania albo złożenia jego równowartości do depozytu sądowego niebędący skutkiem naruszenia reguł archiwizacji, lecz następstwem upływu czasu oraz ówczesnych zasad przechowywania akt nie dowodzi, że odszkodowania nie ustalono. • Taki sposób rozumowania prowadziłby do obalenia domniemania legalności działania organów wyłącznie na podstawie ustalenia o braku akt archiwalnych i w konsekwencji otwierałby drogę do nieograniczonego w czasie żądania ponownego ustalania odszkodowań. • inicjatywa dowodowa spoczywa na stronie, która dochodzi swoich praw i powinna przedstawić dowody na wykazanie określonych faktów, nawet jeśli sprowadza się to do udowodnienia faktu negatywnego.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości w sytuacji braku dokumentacji archiwalnej po wielu latach, zasady oceny dowodów w sprawach historycznych, ciężar dowodu w sprawach o odszkodowanie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji archiwalnej z lat 70. XX wieku i oceny wykonania obowiązku odszkodowawczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy problemu odszkodowań za wywłaszczenia sprzed kilkudziesięciu lat, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Pokazuje, jak ważne są zasady dowodzenia i jak czas wpływa na możliwość dochodzenia praw.
“Czy brak dokumentów sprzed 50 lat uniemożliwia uzyskanie odszkodowania za wywłaszczoną ziemię?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.