I OSK 1127/26Odrzucenie skargi kasacyjnej aktualizacja opłaty użytkowanie wieczyste
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odrzuciło skargę gminy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Postanowienie SKO dotyczyło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona. Gmina zarzucała Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (brak przesłanek do odrzucenia skargi, brak interesu prawnego, brak właściwości sądów administracyjnych), art. 80 ust. 3 u.g.n. w zw. z Konstytucją RP (błędne uznanie, że postanowienie SKO nie podlega kontroli sądowej) oraz naruszenie prawa materialnego (art. 6, 7, 8 k.p.a. w zw. z u.g.n. – błędna wykładnia roli organu wykonawczego gminy). Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, stwierdził, że wprawdzie Sąd I instancji popełnił błędy w uzasadnieniu, jednak zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd kasacyjny uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ nie jest postanowieniem kończącym postępowanie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że czynność aktualizacji opłaty rocznej ma charakter cywilnoprawny, a organ wykonawczy gminy działa tu jako reprezentant właściciela, a nie organ administracji publicznej. W związku z tym Gmina nie posiadała legitymacji procesowej do zaskarżenia postanowienia SKO. NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że postanowienia o przywróceniu terminu w postępowaniu o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej oraz że gmina nie ma legitymacji do zaskarżenia takich postanowień, gdy jej organ działa w ramach stosunku cywilnoprawnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z aktualizacją opłat z tytułu użytkowania wieczystego i interpretacji przepisów PPSA oraz u.g.n. w kontekście charakteru prawnego czynności organu wykonawczego gminy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego podlega kontroli sądowoadministracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ nie jest postanowieniem kończącym postępowanie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że postanowienie o przywróceniu terminu nie kształtuje ostatecznie sytuacji prawnej stron i nie kończy postępowania w sposób, który uzasadniałby jego zaskarżenie do sądu administracyjnego. W przeciwieństwie do postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu, postanowienie o przywróceniu nie stanowi przeszkody do dalszego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez SKO.
Czy gmina, której organ wykonawczy dokonuje czynności związanych z aktualizacją opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, może występować jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, gmina może występować jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ organ wykonawczy gminy dokonujący wypowiedzenia opłaty rocznej działa w ramach stosunku cywilnoprawnego jako właściciel, a nie jako organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę administracyjną.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że Burmistrz dokonując wypowiedzenia opłaty rocznej działał jako organ wykonawczy gminy, będącej właścicielem nieruchomości, wykonując uprawnienie właścicielskie w ramach stosunku cywilnoprawnego, a nie jako organ administracji publicznej rozstrzygający indywidualną sprawę administracyjną w drodze władczego aktu. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przyznaje organowi wykonawczemu gminy kompetencji do rozstrzygania tej kwestii w formie decyzji administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
u.g.n. art. 71-81
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 78 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, a następnie zaoferować użytkownikowi wieczystemu nową wysokość opłaty. Przepis ten nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej ani innego władczego aktu administracyjnego.
u.g.n. art. 78
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej lub odmowa aktualizacji opłaty rocznej nie mieści się w pojęciu orzeczenia administracyjnego (decyzji, postanowienia) w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jest bowiem wyrażeniem woli właściciela nieruchomości w stosunku do jej użytkownika wieczystego.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 1 i 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi, w sytuacji gdy nie zachodziły przesłanki do uznania skargi za niedopuszczalną, w szczególności nie zachodził wskazywany w zaskarżonym wyroku brak interesu prawnego po stronie skarżącej Gminy W. oraz brak właściwości sądów administracyjnych w sprawie.
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna odrzucenia skargi z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 50 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Brak legitymacji procesowej skarżącej Gminy W.
u.g.n. art. 80 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przywrócenia użytkownikowi wieczystemu terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w niższej wysokości, nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 78 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Naruszenie prawa materialnego – art. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykonywanie przez organ wykonawczy gminy określonych czynności w procedurze aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego czyni z tego organu wykonawczego quasi organ pierwszej instancji w postępowaniu administracyjnym, co w konsekwencji pozbawia gminę możliwości występowania w dalszym toku postępowania, w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym, w charakterze strony.
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
u.s.k.o. art. 1 § 1 i 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
k.p.a. art. 59 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej.
u.g.n. art. 78 § 2 i 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 79 § 7
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 89
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W razie nabycia trwałego zarządu z mocy prawa, opłaty roczne ustala właściwy organ w drodze decyzji.
u.g.n. art. 84 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 85 § 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 87 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie SKO o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. • Gmina nie miała legitymacji procesowej do zaskarżenia postanowienia SKO, ponieważ organ wykonawczy gminy działał w ramach stosunku cywilnoprawnego, a nie jako organ administracji publicznej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. (brak przesłanek do odrzucenia skargi, brak interesu prawnego, brak właściwości sądów administracyjnych). • Zarzut naruszenia art. 80 ust. 3 u.g.n. w zw. z Konstytucją RP (błędne uznanie, że postanowienie SKO nie podlega kontroli sądowej). • Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 6, 7, 8 k.p.a. w zw. z u.g.n. – błędna wykładnia roli organu wykonawczego gminy).
Godne uwagi sformułowania
postanowienie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej • czynność ta wynika ze stosunku użytkowania wieczystego i służy realizacji uprawnień właściciela nieruchomości do pobierania opłaty rocznej w wysokości odpowiadającej aktualnej wartości nieruchomości. Nie jest ona utożsamiana przez ustawodawcę z decyzją administracyjną, lecz przyjmuje formę instytucji prawa cywilnego. • organ wykonawczy gminy dokonujący wypowiedzenia opłaty rocznej nie występował w stosunku do użytkownika wieczystego jako organ administracji publicznej rozstrzygający indywidualną sprawę w drodze władczego aktu administracyjnego, lecz jako organ wykonawczy Gminy, będącej właścicielem nieruchomości, wykonujący w jej imieniu uprawnienie właścicielskie.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że postanowienia o przywróceniu terminu w postępowaniu o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej oraz że gmina nie ma legitymacji do zaskarżenia takich postanowień, gdy jej organ działa w ramach stosunku cywilnoprawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z aktualizacją opłat z tytułu użytkowania wieczystego i interpretacji przepisów PPSA oraz u.g.n. w kontekście charakteru prawnego czynności organu wykonawczego gminy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla gmin i użytkowników wieczystych – możliwości zaskarżania postanowień dotyczących aktualizacji opłat. Wyjaśnia granice kontroli sądowej nad czynnościami administracyjnymi i cywilnoprawnymi.
“Czy gmina może zaskarżyć decyzję o przywróceniu terminu w sprawie opłat za użytkowanie wieczyste? NSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.