Orzeczenie · 2026-02-26

I OSK 1049/24Oddalenie skargi kasacyjnej ograniczenie nieważności decyzji

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-02-26

NSAAdministracyjneWysokansa

postępowanie administracyjnenieważność decyzjistabilność prawnaKonstytucja RPKodeks postępowania administracyjnegoograniczenie czasoweorzecznictwo TKorzecznictwo NSAprawa obywatelskiedekrety warszawskie

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, kwestionując zgodność z prawem przepisów nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 158 § 2 k.p.a.), które ograniczały możliwość stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych po upływie określonego czasu. Skarżący argumentował, że przepisy te uniemożliwiają stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa i powinny być pominięte w drodze rozproszonej kontroli konstytucyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd wskazał, że kwestia zgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją i EKPC była już wielokrotnie rozpatrywana. Podkreślono, że nowelizacja miała na celu dostosowanie prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (P 46/13) i zapewnienie stabilności prawnej poprzez wprowadzenie ograniczeń czasowych dla stwierdzania nieważności decyzji, co jest zgodne z zasadą państwa prawnego i bezpieczeństwa prawnego. NSA odwołał się do orzecznictwa TK i NSA, wskazując, że nieograniczona wzruszalność decyzji nie jest zasadą konstytucyjną, a ograniczenia czasowe są uzasadnione. Sąd odrzucił argumentację skarżącego, że mimo braku możliwości stwierdzenia nieważności, można orzekać o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa", gdyż przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej nakazuje umorzenie takiego postępowania. NSA odniósł się również do orzecznictwa ETPC, które uznało podobne postępowanie za niedopuszczalne w kontekście art. 6 EKPC.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów ograniczających możliwość stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych po upływie czasu, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i EKPC, oraz zasady prawa międzyczasowego w postępowaniu administracyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej nowelizacji k.p.a. i jej zastosowania do postępowań wszczętych po określonym terminie. Kontekst historyczny (dekrety warszawskie) może ograniczać bezpośrednie zastosowanie do innych spraw.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepisy ograniczające możliwość stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych po upływie określonego czasu (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a.) są zgodne z Konstytucją RP i Europejską Konwencją Praw Człowieka?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te są zgodne z Konstytucją RP i EKPC, ponieważ wprowadzają ograniczenia czasowe w celu zapewnienia stabilności prawnej i bezpieczeństwa prawnego, co jest zgodne z zasadą państwa prawnego.

Uzasadnienie

Nowelizacja k.p.a. miała na celu dostosowanie prawa do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który wskazał na potrzebę stabilizacji stanu prawnego i ograniczenia możliwości wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych po upływie znacznego czasu. Ograniczenia te są uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego i ochrony praw nabytych.

Czy w sytuacji, gdy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest niedopuszczalne z powodu upływu czasu, możliwe jest orzekanie o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa" na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej nakazuje umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat i nie zostało zakończone. W związku z tym, nie można prowadzić postępowania nawet w celu stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, jeśli postępowanie o stwierdzenie nieważności jest niedopuszczalne.

Uzasadnienie

Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wprost nakazuje umorzenie postępowania w określonych sytuacjach czasowych, co wyklucza możliwość dalszego prowadzenia postępowania, nawet w ograniczonym zakresie stwierdzenia naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną M.C. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (11)

Główne

Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli postępowanie administracyjne w tym przedmiocie zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.

k.p.a. art. 158 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa jako jednego z możliwych sposobów zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz ograniczenia czasowe.

Konstytucja RP art. 2