I Ns 537/25Zmiana postanowienia o nabyciu spadku choroba psychiczną
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S.M. Wnioskodawczynie, T.M. (siostra spadkodawcy) i jej córka A.M., domagały się zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Ś., które stwierdziło nabycie spadku przez T.M. z dobrodziejstwem inwentarza. Wskazały, że T.M., z uwagi na zaawansowane otępienie naczyniopochodne, nie była świadoma toczącego się postępowania spadkowego, nie odbierała korespondencji sądowej i nie mogła skutecznie odrzucić spadku w terminie. Sąd, analizując materiał dowodowy, w tym opinię psychiatryczno-psychologiczną, ustalił, że stan zdrowia T.M. w okresie pierwotnego postępowania spadkowego uniemożliwiał jej świadome uczestnictwo i zrozumienie sytuacji. W związku z tym, uznał, że T.M. nie miała rzeczywistej możliwości powołania wszystkich istotnych okoliczności w pierwotnym postępowaniu. Sąd stwierdził również, że oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przez T.M. w dniu 24 sierpnia 2023 roku było skuteczne, ponieważ zostało złożone w terminie od dnia, w którym dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku, co nastąpiło najwcześniej 2 marca 2023 roku. W rezultacie, sąd zmienił prawomocne postanowienie i stwierdził, że spadek po S.M. nabyła Gmina Miasto Ś., ponieważ wszyscy spadkobiercy ustawowi skutecznie odrzucili spadek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu do odrzucenia spadku w przypadku spadkobiercy z zaburzeniami psychicznymi, który nie był świadomy swojego tytułu do spadku i nie mógł skutecznie uczestniczyć w pierwotnym postępowaniu.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny stanu zdrowia psychicznego spadkobiercy i jego wpływu na możliwość świadomego działania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba całkowicie ubezwłasnowolniona z powodu choroby psychicznej może skutecznie uczestniczyć w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku i dochować terminu do odrzucenia spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba w takim stanie psychicznym nie jest zdolna do świadomego udziału w postępowaniu i nie może skutecznie dochować terminu do odrzucenia spadku, jeśli nie była świadoma swojego tytułu do spadku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stan zdrowia psychicznego T.M. (otępienie naczyniopochodne) uniemożliwiał jej świadome uczestnictwo w pierwotnym postępowaniu spadkowym i odbiór korespondencji. Jej zachowanie polegające na odmowie odbioru pism wynikało z choroby, a nie ze świadomej decyzji procesowej. W związku z tym, nie można było przyjąć, że T.M. miała rzeczywistą możliwość powołania wszystkich istotnych okoliczności w pierwotnym postępowaniu.
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez spadkobiercę, który nie był świadomy swojego tytułu do spadku z powodu choroby psychicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku rozpoczyna bieg od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku, a nie od dnia formalnego udziału w postępowaniu, jeśli z powodu choroby nie był w stanie tego zrozumieć.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że bieg terminu z art. 1015 § 1 k.c. rozpoczyna się od chwili uzyskania przez spadkobiercę rzeczywistej wiedzy o okolicznościach stanowiących podstawę jego powołania do dziedziczenia. W przypadku T.M., z uwagi na jej stan zdrowia, nie można było przyjąć, że dowiedziała się o tytule powołania do spadku w trakcie pierwotnego postępowania, a tym samym jej oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone po uzyskaniu tej wiedzy było skuteczne.
Czy prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku może zostać zmienione na podstawie art. 679 § 1 kpc, jeśli spadkobierca, który był uczestnikiem postępowania, nie mógł powołać istotnych okoliczności z powodu choroby psychicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spadkobierca, który był uczestnikiem postępowania, nie mógł powołać istotnych okoliczności (np. z powodu choroby psychicznej uniemożliwiającej świadome działanie) w pierwotnym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia uzyskania możliwości ich powołania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postępowanie o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter 'wznowieniowy' i pozwala na obalenie domniemania prawomocności, jeśli wykaże się nowe okoliczności, których nie można było powołać w poprzednim postępowaniu. W tym przypadku, choroba psychiczna T.M. stanowiła taką okoliczność, która uniemożliwiła jej skuteczne działanie w pierwotnym postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| A. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Gmina Miasto Ś. | instytucja | uczestniczka postępowania |
| I. G. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| E. P. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| K. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| M. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| (...) Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności w W. | instytucja | uczestnik postępowania |
| (...) Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności w K. | instytucja | uczestnik postępowania |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 679 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, gdy wnioskodawca, będący uczestnikiem pierwotnego postępowania, opiera żądanie na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek składa w ciągu roku od uzyskania takiej możliwości.
k.c. art. 1015 § § 1
Kodeks cywilny
Określa sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, który rozpoczyna bieg od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 131 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje sposób dokonywania doręczeń przez sąd.
k.p.c. art. 139
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zasady zastępczego doręczenia pisma.
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
Definiuje otwarcie spadku.
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
Określa nabycie spadku.
k.c. art. 931
Kodeks cywilny
Reguluje kolejność dziedziczenia ustawowego.
k.c. art. 928 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.
k.c. art. 1020
Kodeks cywilny
Dotyczy odrzucenia spadku przez osobę mającą silniejsze prawa.
k.c. art. 949
Kodeks cywilny
Dotyczy formy testamentu.
k.c. art. 1018 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
k.c. art. 1019
Kodeks cywilny
Dotyczy sanowania skutków błędnego oświadczenia spadkowego.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady ponoszenia kosztów postępowania nieprocesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan zdrowia psychicznego T.M. uniemożliwiał jej świadome uczestnictwo w pierwotnym postępowaniu spadkowym. • T.M. nie odebrała korespondencji sądowej z powodu choroby, a nie świadomej decyzji procesowej. • T.M. nie dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku w terminie umożliwiającym skuteczne odrzucenie spadku w pierwotnym postępowaniu. • Oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przez T.M. w dniu 24 sierpnia 2023 roku było skuteczne.
Odrzucone argumenty
Uczestnicy postępowania (wierzyciele) argumentowali, że T.M. dopuściła się rażącego niedbalstwa i lekkomyślności, odmawiając odbioru korespondencji. • Argumentowano, że próby doręczenia korespondencji były skuteczne, a T.M. była formalnym uczestnikiem postępowania. • Podnoszono, że postępowanie o zmianę postanowienia nie służy naprawianiu błędów uczestników postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nie można było ostatecznie uznać, iż była ona uczestniczką postępowania toczącego się pod sygn. akt I Ns 184/21 • zachowanie to pozostawało w bezpośrednim związku z postępującym procesem otępiennym, który uniemożliwiał wnioskodawczyni prawidłową ocenę znaczenia kierowanych do niej pism oraz skutków ich nieodebrania • nie można utożsamiać formalnego uczestnictwa w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku z uzyskaniem wiedzy o tytule powołania do spadku • nie ma przeszkód, aby osoba taka złożyła oświadczenie spadkowe ponownie, przy czym termin do złożenia ponownego oświadczenia zacznie swój bieg dopiero w dniu powzięcia wiadomości o rzeczywistym powołaniu do spadku
Skład orzekający
Magdalena Sarzyńska
SSR
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu do odrzucenia spadku w przypadku spadkobiercy z zaburzeniami psychicznymi, który nie był świadomy swojego tytułu do spadku i nie mógł skutecznie uczestniczyć w pierwotnym postępowaniu."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny stanu zdrowia psychicznego spadkobiercy i jego wpływu na możliwość świadomego działania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak poważne problemy zdrowotne mogą wpływać na prawa spadkowe i jak sąd może uwzględnić te okoliczności, nawet po uprawomocnieniu się orzeczenia. Jest to przykład empatii prawnej i ochrony praw osób nieporadnych.
“Choroba psychiczna uniemożliwiła dziedziczenie? Sąd wznowił sprawę spadkową po latach!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.