I NS 452/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem postępowania było żądanie ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących własność wnioskodawców A. U. i S. U. na rzecz (...) SA w L. Służebność miałaby polegać na znoszeniu istnienia linii energetycznych wysokiego napięcia oraz prawie korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do konserwacji i remontów tych urządzeń. Uczestnik postępowania, (...) SA, wniósł o oddalenie wniosku, podnosząc zarzut zasiedzenia prawa odpowiadającego nieodpłatnej służebności przesyłu. Sąd, stosując odpowiednio art. 318 kpc, uznał za zasadne rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności o samej zasadzie dochodzonego roszczenia, przed przeprowadzeniem dalszych dowodów, takich jak opinie biegłych. Sporne było bowiem samo istnienie roszczenia, zwłaszcza w kontekście zarzutu zasiedzenia. Sąd odrzucił zarzut zasiedzenia, wskazując, że urządzenia przesyłowe zostały wybudowane w 1985 roku, a uczestnik nie wykazał przesłanek zasiedzenia, w tym dobrej wiary i przeniesienia posiadania. Podkreślono, że przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu (art. 305[1] kc i nast.) nie było możliwe nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, a późniejsze zaliczenie okresu posiadania sprzed tej daty jest niedopuszczalne bez wyraźnego przepisu ustawy. W konsekwencji, sąd uznał żądanie ustanowienia służebności przesyłu za usprawiedliwione co do zasady i orzekł w tym zakresie. Jednocześnie oddalono żądanie ustanowienia służebności przesyłu obciążającej działkę, której wnioskodawczyni A. U. nie była właścicielką.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy uwzględnienia zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu z uwagi na brak dobrej wiary, nieudowodnienie przeniesienia posiadania oraz niedopuszczalność zasiedzenia przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu i zaliczania okresu posiadania sprzed tej daty. Podkreślenie niezgodności wykładni dopuszczającej zasiedzenie służebności przesyłu przed 2008 rokiem z Konstytucją RP.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu i interpretacji konstytucyjnej tych przepisów. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw po 2008 roku, choć argumentacja dotycząca dobrej wiary i przeniesienia posiadania pozostaje aktualna.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zarzut zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu jest zasadny w sytuacji, gdy urządzenia przesyłowe zostały wybudowane w 1985 roku, a przepisy regulujące służebność przesyłu weszły w życie w 2008 roku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut zasiedzenia nie jest zasadny. Przedsiębiorca nie wykazał przesłanek zasiedzenia, w tym dobrej wiary i przeniesienia posiadania. Ponadto, przed 2008 rokiem nie było możliwe zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, a zaliczenie okresu posiadania sprzed tej daty jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że urządzenia powstały w 1985 roku, a uczestnik nie wykazał dobrej wiary ani przeniesienia posiadania. Podkreślono, że przed 2008 rokiem nie istniała możliwość zasiedzenia służebności przesyłu jako odrębnego prawa rzeczowego, a późniejsze zaliczenie okresu posiadania sprzed tej daty jest sprzeczne z zasadą niedziałania prawa wstecz.
Czy możliwe jest zaliczenie okresu posiadania służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, nabytej przed 3 sierpnia 2008 roku, na poczet terminu zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest możliwe zaliczenie takiego okresu bez wyraźnego przepisu ustawy, co wynika z zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oraz gwarancyjnego charakteru przepisów konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił pogląd o możliwości zaliczenia okresu posiadania sprzed 2008 roku, wskazując na brak wyraźnego przepisu ustawy i sprzeczność z zasadą niedziałania prawa wstecz. Podkreślono, że przełamanie tej zasady musi być jasno wypowiedziane w ustawie, a nie wynikać z wykładni.
Czy wykładnia przepisów Kodeksu cywilnego dopuszczająca zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 roku jest zgodna z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd podziela argumentację wskazującą na niezgodność takiej wykładni z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności z zasadą ochrony własności (art. 21, 64 Konstytucji) oraz zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji).
Uzasadnienie
Sąd podzielił wątpliwości konstytucyjne dotyczące wykładni przepisów dopuszczającej zasiedzenie służebności przesyłu przed 2008 rokiem. Argumentowano, że taka wykładnia ma charakter prawotwórczy, narusza zasadę ochrony własności, tworzy pułapkę prawną dla właścicieli i jest niezgodna z zasadą państwa prawnego.
Czy przedsiębiorca energetyczny wykazał przesłanki zasiedzenia służebności przesyłu, w tym dobrą wiarę i przeniesienie posiadania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorca nie wykazał tych przesłanek.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uczestnik nie wykazał dobrej wiary, ponieważ nigdy nie dysponował oświadczeniem właściciela o ustanowieniu służebności w formie aktu notarialnego. Ponadto, nie udowodniono przeniesienia posiadania ze Skarbu Państwa na kolejne podmioty, co uniemożliwia doliczenie okresu posiadania poprzedników.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. U. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S. U. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) SA | spółka | uczestnik |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 305[1]
Kodeks cywilny
Definiuje służebność przesyłu jako prawo przedsiębiorcy do korzystania z nieruchomości obciążonej w celu wybudowania lub posiadania urządzeń przesyłowych.
k.c. art. 305[2] § § 2
Kodeks cywilny
Określa prawo właściciela nieruchomości do żądania odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu, gdy przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 318
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że przepis znajdzie odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym, umożliwiając wydanie wyroku wstępnego co do zasady.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Dotyczy możliwości nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Sąd analizuje ten przepis w kontekście służebności przesyłu.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości, stosowany odpowiednio do zasiedzenia służebności gruntowych.
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje treść służebności gruntowej, która może polegać na obciążeniu nieruchomości prawem do korzystania z niej w określonym zakresie.
k.c. art. 285 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu wykonywania służebności gruntowej.
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje ustanowienie służebności drogi koniecznej, która była podstawą analogii w orzecznictwie dotyczącym służebności przesyłu.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Definiuje posiadanie służebności i stosowanie przepisów o posiadaniu rzeczy.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Dotyczy posiadania zależnego.
k.c. art. 245 § § 2
Kodeks cywilny
Określa formę oświadczenia woli o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego (akt notarialny).
k.c. art. 121 § pkt 4
Kodeks cywilny
Dotyczy przerwy biegu zasiedzenia z powodu siły wyższej.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia służebności.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy doliczenia okresu posiadania poprzednika do biegu zasiedzenia.
k.c. art. 123 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przerwy biegu zasiedzenia.
u.g.n. art. 124
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Umożliwia prowadzenie inwestycji infrastrukturalnych.
u.d.p. art. 1
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez uczestnika przesłanek zasiedzenia (dobra wiara, przeniesienie posiadania). • Niedopuszczalność zasiedzenia służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305[1] kc i nast. • Niedopuszczalność zaliczania okresu posiadania sprzed 2008 roku na poczet terminu zasiedzenia. • Niezgodność wykładni dopuszczającej zasiedzenie służebności przesyłu przed 2008 rokiem z Konstytucją RP. • Nieruchomość obciążona służebnością przesyłu nie była własnością wnioskodawczyni A. U.
Odrzucone argumenty
Zarzut zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. • Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu z zaliczeniem okresu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 roku. • Możliwość zaliczenia okresu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 roku na poczet terminu zasiedzenia. • Zgodność wykładni dopuszczającej zasiedzenie służebności przesyłu przed 2008 rokiem z Konstytucją RP.
Godne uwagi sformułowania
sąd doszedł do przekonania, iż przed przystąpieniem do przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego, w szczególności przed ewentualnym przeprowadzeniem dowodów z opinii biegłych, należy rozstrzygnąć o samej zasadzie dochodzonego przez powodów roszczenia. • nie było podstaw aby w niniejszej sprawie zwracać się z kolejnym pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, bądź by zawieszać postępowanie do czasu rozstrzygnięcia już postawionych pytań. • nie istnieje obowiązek sądu zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Przeciwnie – sąd, w ramach dokonywanej wykładni prawa w pełni uprawniony jest do samodzielnej oceny spójności określonego rozwiązania ustawowego z zasadami konstytucyjnymi; może, a nawet powinien interpretować prawo w sposób „przyjazny” Konstytucji. • nie można zaliczyć do okoliczności usprawiedliwiających przekonanie, że przysługuje mu służebność gruntowa, braku znajomości prawa co do formy zastrzeżonej w art. 245 § 2 zd. 2 k.c. • przełamanie zakazu lex retro non agit (w polskim systemie prawnym wynikającym z art. 2 Konstytucji ) musi być jasno wypowiedziane w samej ustawie. Nie może być to rezultat wnioskowania czy domniemania istnienia takiej zasady.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy uwzględnienia zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu z uwagi na brak dobrej wiary, nieudowodnienie przeniesienia posiadania oraz niedopuszczalność zasiedzenia przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu i zaliczania okresu posiadania sprzed tej daty. Podkreślenie niezgodności wykładni dopuszczającej zasiedzenie służebności przesyłu przed 2008 rokiem z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu i interpretacji konstytucyjnej tych przepisów. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw po 2008 roku, choć argumentacja dotycząca dobrej wiary i przeniesienia posiadania pozostaje aktualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ochrony własności w kontekście infrastruktury przesyłowej i historycznych interpretacji prawa, które budzą wątpliwości konstytucyjne. Jest to przykład złożonego sporu prawnego z silnym aspektem historycznym i prawno-konstytucyjnym.
“Czy przedsiębiorca energetyczny może zasiedzieć służebność na Twojej ziemi? Sąd mówi 'nie' i wyjaśnia dlaczego.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.