I NB 4/26Wniosek o wyłączenie sędziów bez rozpoznania 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek M.D. z dnia 28 stycznia 2026 r. dotyczył wyłączenia 67 sędziów Sądu Najwyższego, sędziów w stanie spoczynku oraz sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Jako podstawę wnioskodawca wskazywał generalną okoliczność nieprawidłowego powołania sędziów, co miało prowadzić do nieprawidłowej obsady sądu i braku gwarancji bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania. Uzasadnienie opierało się na przepisach Kodeksu postępowania karnego, w szczególności art. 40 i 41 k.p.k. Sąd podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. (względna podstawa wyłączenia) można złożyć tylko w odniesieniu do sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy w jej głównym nurcie. Wnioskodawca złożył wniosek przed wylosowaniem składu orzekającego, co czyniło go nieskutecznym. Ponadto, wniosek dotyczył sędziów w stanie spoczynku i sędziego Trybunału Konstytucyjnego, co również było niedopuszczalne. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym stronie nie przysługuje wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy, a wątpliwość co do bezstronności nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z powołaniem sędziego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaProceduralne aspekty wniosków o wyłączenie sędziego, w szczególności dotyczące momentu złożenia wniosku i kręgu osób, których może dotyczyć.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym, ale zasady ogólne dotyczące wyłączenia sędziego są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, złożony przed wyznaczeniem składu orzekającego do rozpoznania sprawy, jest dopuszczalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wyłączenie sędziego złożony przed rozpoczęciem przewodu sądowego, a dotyczący sędziów niewyznaczonych do rozpoznania sprawy, pozostawia się bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 41 § 2 k.p.k., zgodnie z którym wniosek o wyłączenie sędziego zgłoszony po rozpoczęciu przewodu sądowego pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu. W niniejszej sprawie wniosek złożono przed wylosowaniem składu, co oznacza, że dotyczył sędziów niewyznaczonych do rozpoznania sprawy.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego może dotyczyć sędziów w stanie spoczynku lub sędziów innych sądów (np. Trybunału Konstytucyjnego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wyłączenie sędziego może dotyczyć jedynie sędziów wyznaczonych do rozpoznania danej sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że od udziału w sprawie może być wyłączony tylko ten sędzia, który został wyznaczony do jej rozpoznania. Wnioskodawca domagał się wyłączenia sędziów w stanie spoczynku i sędziego Trybunału Konstytucyjnego, co jest niedopuszczalne.
Czy wątpliwość co do bezstronności sędziego może być wywodzona z kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty dotyczące powołania sędziów nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów, a wątpliwość co do bezstronności nie może być wywodzona z kwestii ustrojowych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| sędziowie Sądu Najwyższego | organ_państwowy | sędziowie |
| sędziowie Sądu Najwyższego w stanie spoczynku | organ_państwowy | sędziowie |
| sędzia Trybunału Konstytucyjnego | organ_państwowy | sędzia |
| X.Y. | organ_państwowy | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu sądowego, pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie w określonych sytuacjach (np. sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio, jest małżonkiem strony, brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia).
k.p.k. art. 40 § 3
Kodeks postępowania karnego
Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi.
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczy wniosku o wyłączenie sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek złożony przed wylosowaniem składu orzekającego. • Wniosek dotyczy sędziów niewyznaczonych do rozpoznania sprawy. • Wniosek dotyczy sędziów w stanie spoczynku i sędziego Trybunału Konstytucyjnego. • Brak możliwości wywodzenia wątpliwości co do bezstronności z kwestii ustrojowych związanych z powołaniem sędziego.
Odrzucone argumenty
Generalna okoliczność nieprawidłowego powołania sędziów. • Nieprawidłowa obsada sądu. • Brak gwarancji bezstronności sędziów.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem
Skład orzekający
Oktawian Nawrot
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wniosków o wyłączenie sędziego, w szczególności dotyczące momentu złożenia wniosku i kręgu osób, których może dotyczyć."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym, ale zasady ogólne dotyczące wyłączenia sędziego są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości i prawem do sądu, choć nie zawiera nietypowych faktów.
“Kiedy wniosek o wyłączenie sędziego jest nieskuteczny? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.