I NB 4/26

I NB 4/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
Dnia 13 lutego 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Oktawian Nawrot 
  
w sprawie z wniosku M.D. 
o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego X.Y. wymogów 
niezawisłości i bezstronności,  
na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw 
Publicznych w dniu 13 lutego 2026 r.  
w przedmiocie wniosku M.D. z 28 stycznia 2026 r. o wyłączenie sędziów,  
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.,  
  
pozostawia wniosek bez rozpoznania. 
 
P.Sz.  
  
  
  
UZASADNIENIE 
  
Pismem z 28 stycznia 2026 r. M.D. wniósł o wyłączenie 67 osób będących 
sędziami Sądu Najwyższego, sędziami Sądu Najwyższego w stanie spoczynku 
oraz sędziego Trybunału Konstytucyjnego.  
Wnosząc o wyłączenie sędziów M.D. wskazywał wyłącznie na generalną 
okoliczność polegającą – w jego ocenie – na nieprawidłowym powołaniu sędziów, 
co w efekcie prowadzić ma do nieprawidłowej obsady sądu, jak również nie 
gwarantuje bezstronności sędziów w sprawie. Powoływał się przy tym na 
nieobowiązującą uchwałę Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA-I-4110-

I NB 4/26              
2 
 
 
1/20), wybrane orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i 
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także Sądu Najwyższego. 
Losowanie składu orzekającego do rozpoznania wniosku M.D. o zbadanie 
spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego X.Y. wymogów niezawisłości i 
bezstronności miało miejsce w dniu 5 lutego 2026 r. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
1. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału 
w sprawie, jeżeli: sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio; jest małżonkiem 
strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela 
ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób; jest 
krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy 
dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych 
osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli; był świadkiem czynu, o który 
sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka 
lub występował jako biegły; brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, 
pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie 
przygotowawcze; brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał 
zaskarżone zarządzenie; brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone; 
brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw; prowadził 
mediację. Stosownie do § 2 powody wyłączenia trwają mimo ustania 
uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub 
kurateli. Z kolei zgodnie z § 3 sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia 
objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji lub objętego 
skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi. 
Na mocy art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność 
tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego 
bezstronności w danej sprawie. Stosownie do § 2 wniosek o wyłączenie sędziego, 
zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu sądowego, pozostawia się 
bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie 
wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu. 

I NB 4/26              
3 
 
 
2. Artykuł 41 k.p.k. określa względną, a nie bezwzględną (art. 40 k.p.k.), 
podstawę wyłączenia sędziego i wskazuje na przesłankę „bezstronności sędziego 
w sprawie”, które to wyrażenie odczytywać należy jako odnoszące się do etapu 
postępowania, w którym sprawa spełnia warunki formalne i podlega rozpoznaniu co 
do jej istoty, co obejmuje jej prowadzenie i merytoryczne rozstrzyganie 
przez uprawniony skład sędziowski.  
Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na podstawie istnienia okoliczności 
mogących wskazywać na brak bezstronności sędziego można zatem złożyć w 
odniesieniu do tego sędziego, który rozstrzyga sprawę w jej głównym, zasadniczym 
nurcie (tj. części, która stanowi przedmiot danego postępowania), a nie w kwestiach 
ubocznych, wynikających z reguły z konieczności wydawania określonych orzeczeń 
co do kwestii incydentalnych, mogących niejednokrotnie pojawić się w toku 
trwającego zasadniczego przedmiotu postępowania. Ujęte w przepisie art. 41 § 1 
k.p.k. sformułowanie „w danej sprawie” należy zatem ograniczać tylko do takiego 
zakresu postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2023 r., I Zo 
23/23). 
W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie już wyjaśniano, 
że stronie nie przysługuje wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do 
rozpoznania sprawy, a zatem także wniosku. Od udziału w sprawie może być 
wyłączony tylko ten sędzia, który wyznaczony został do jej rozpoznania. 
(postanowienie Sądu Najwyższego dnia 17 lutego 2010 r., WD 3/10). 
Co równie istotne, wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być 
wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to 
niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze 
nominacyjnej doszło do tego powołania. Podnoszone zarzuty nie mogą mieć 
bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych 
sędziów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2026 r., V KK 455/25). 
3. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż wniosek został złożony 
przed wylosowaniem składu, a zatem dotyczył sędziów niewyznaczonych do 
rozpoznania sprawy. Wniosek o wyłączenie sędziów niewyznaczonych do jej 
rozpoznania jest nieskuteczny. Ponadto wnioskodawca domagał się wyłączenia od 

I NB 4/26              
4 
 
 
rozpoznania sprawy sędziów w stanie spoczynku i sędziego Trybunału 
Konstytucyjnego, co również jest niedopuszczalne.  
4. Z powyższych względów wiosek z 28 stycznia 2026 r. w całości należało 
pozostawić 
bez 
rozpoznania, 
dlatego 
też 
Sąd 
Najwyższy 
orzekł 
jak w postanowieniu.  
 
 
[P.Sz.] 
[r.g.]