I KZP 6/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 185a § 1 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym do 14 sierpnia 2023 r. Przedmiotem sporu była interpretacja przepisu dotyczącego ponownego przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego na żądanie oskarżonego, który w czasie pierwszego przesłuchania nie miał obrońcy. Pojawiły się rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego: jedna linia orzecznicza traktowała takie żądanie jako obligatoryjne, druga zaś jako zwykły wniosek dowodowy podlegający ocenie sądu na podstawie art. 170 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy, analizując wykładnię językową, systemową i celowościową przepisu, uznał, że żądanie oskarżonego, który nie miał obrońcy podczas pierwszego przesłuchania, stanowiło podstawę obligatoryjnego przeprowadzenia czynności procesowej. Podkreślono, że celem przepisu była ochrona małoletnich pokrzywdzonych przed wtórną wiktymizacją, ale jednocześnie zapewnienie prawa do obrony. Uchwała stanowi, że ponowne przesłuchanie jest obligatoryjne, chyba że jego przeprowadzenie z uwagi na stan psychiczny świadka jest niemożliwe lub prowadziłoby do istotnych zaburzeń. Zwrócono uwagę na zmianę brzmienia przepisu od 15 sierpnia 2023 r., która wprowadziła wymóg uwzględnienia wniosku dowodowego, co jednak nie zmienia oceny poprzedniego stanu prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (1)
Czy żądanie ponownego przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego, o którym mowa w art. 185a § 1 k.p.k. (w brzmieniu do 14.08.2023 r.), złożone przez oskarżonego, który w czasie pierwszego przesłuchania nie miał obrońcy, stanowi zwykły wniosek dowodowy podlegający ocenie sądu na podstawie art. 170 § 1 k.p.k., czy też jest podstawą obligatoryjnego przeprowadzenia tej czynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Żądanie ponownego przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego, o którym mowa w art. 185a § 1 k.p.k. (w brzmieniu do 14.08.2023 r.), złożone przez oskarżonego, który w czasie jego pierwszego przesłuchania nie miał obrońcy, stanowiło podstawę obligatoryjnego przeprowadzenia żądanej czynności procesowej, chyba że z uwagi na stan psychiczny świadka dowodu tego nie dało się przeprowadzić, albo zachodziły wyjątkowe, szczególnie uzasadnione okoliczności, z których wynikało, że przeprowadzenie powtórnego przesłuchania prowadziłoby do istotnych lub trwałych zaburzeń stanu psychicznego małoletniego pokrzywdzonego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni językowej, systemowej i celowościowej przepisu, wskazując, że pierwotne brzmienie art. 185a § 1 k.p.k. nadawało żądaniu oskarżonego charakter obligatoryjny, mający na celu ochronę prawa do obrony, przy jednoczesnym uwzględnieniu ochrony dobra dziecka. Zmiana przepisu od 15.08.2023 r. nie zmienia oceny poprzedniego stanu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Prokuratury Regionalnej w Katowicach del. do Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (14)
Główne
uSN art. 82 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
uSN art. 83 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.k. art. 185a § § 1
Kodeks postępowania karnego
W brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2023 r. stanowił, że ponowne przesłuchanie małoletniego pokrzywdzonego na żądanie oskarżonego, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania, było obligatoryjne, chyba że jego przeprowadzenie zagrażało dobru dziecka.
Pomocnicze
k.p.k. art. 170 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 169 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 185a § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 185a § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 185a § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 147 § § 2a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 2 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 42 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie ponownego przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego przez oskarżonego, który nie miał obrońcy podczas pierwszego przesłuchania, ma charakter obligatoryjny. • Wykładnia językowa, systemowa i celowościowa przepisu art. 185a § 1 k.p.k. (w brzmieniu do 14.08.2023 r.) przemawia za obligatoryjnością ponownego przesłuchania. • Celem przepisu jest ochrona prawa do obrony oskarżonego oraz ochrona małoletniego pokrzywdzonego przed wtórną wiktymizacją. • Możliwość odmowy ponownego przesłuchania istnieje tylko w wyjątkowych sytuacjach zagrażających dobru dziecka.
Odrzucone argumenty
Żądanie ponownego przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego przez oskarżonego, który nie miał obrońcy, jest zwykłym wnioskiem dowodowym podlegającym ocenie sądu na podstawie art. 170 § 1 k.p.k. • Dobro małoletniego pokrzywdzonego może przeważać nad prawem do obrony oskarżonego w kwestii ponownego przesłuchania.
Godne uwagi sformułowania
żądanie ponownego przesłuchania [...] stanowiło podstawę obligatoryjnego przeprowadzenia żądanej czynności procesowej • chyba że - z uwagi na stan psychiczny świadka - dowodu tego nie dało się przeprowadzić, albo zachodziły wyjątkowe, szczególnie uzasadnione okoliczności • ochrona małoletnich pokrzywdzonych przed zjawiskiem powtórnej wiktymizacji • prawo do obrony jako fundament rzetelnego procesu
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Małgorzata Bednarek
sprawozdawca
Paweł Kołodziejski
członek
Marek Motuk
członek
Adam Roch
członek
Ryszard Witkowski
członek
Igor Zgoliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z ochroną praw małoletnich i prawem do obrony, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Czy żądanie obrońcy w sprawie karnej jest zawsze obligatoryjne? Wykładnia SN w sprawie przesłuchania małoletniego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.