I KZ 28/24

Sprawa dotyczyła zażalenia pełnomocnika oskarżycieli prywatnych na zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia kasacji od postanowienia Sądu Okręgowego w Zielonej Górze. Postanowieniem tym utrzymano w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Żarach, które umorzyło postępowanie karne wobec K. R. oskarżonego o zniesławienie (art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.) na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. (okoliczność wyłączająca ściganie). Pełnomocnik oskarżycieli prywatnych zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, twierdząc, że sprawa powinna zostać rozstrzygnięta wyrokiem, a nie postanowieniem, co skutkowałoby możliwością zaskarżenia właściwym środkiem odwoławczym. Wniósł o uchylenie zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził, że zażalenie nie jest zasadne. Kluczowe znaczenie miał przepis art. 414 § 1 k.p.k., który stanowi, że sąd wyrokiem umarza postępowanie, jeśli okoliczność wyłączająca ściganie zostanie stwierdzona po rozpoczęciu przewodu sądowego. W niniejszej sprawie, mimo rozpoczęcia rozprawy, nie doszło do rozpoczęcia przewodu sądowego w rozumieniu art. 385 § 1 k.p.k. Umorzenie postępowania z powodu przedawnienia karalności, które nastąpiło przed rozpoczęciem przewodu sądowego, powinno zatem nastąpić w formie postanowienia, zgodnie z ogólną regułą (art. 93 § 1 k.p.k.). Wyrok umarzający jest formą wyjątkową, stosowaną tylko po rozpoczęciu przewodu sądowego. W związku z tym, że postanowienie o umorzeniu postępowania było prawidłowe, kasacja od niego była niedopuszczalna zgodnie z art. 519 k.p.k. (który dopuszcza kasację od postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania tylko w połączeniu z zastosowaniem środka zabezpieczającego). Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający