I KK 269/26Wyłączenie sędziego kwestie ustrojowe vs bezstronność 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego SN Małgorzaty Bednarek został złożony przez obrońcę skazanego st. chor. szt. rez. K. J. Argumentacja wniosku opierała się na krytyce sposobu powołania sędziego, który miał nastąpić na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. Obrońca powołał się na orzecznictwo ETPCz i SN wskazujące na potencjalne naruszenie standardów niezależności i bezstronności sądu w takich procedurach. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, uznał go za niezasadny. W uzasadnieniu podkreślono, że art. 41 § 1 k.p.k. wymaga istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, co oznacza stronniczość skonkretyzowaną, odnoszącą się do przedmiotu i stron postępowania. Kwestie ustrojowo-prawne, takie jak sposób powoływania sędziów, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia, jeśli nie wpływają na stosunek sędziego do stron w konkretnej sprawie. Sąd odwołał się do historycznej wykładni pojęcia bezstronności oraz do orzecznictwa SN i TK, które wykluczają możliwość opierania wniosku o wyłączenie na wadliwości procedury nominacyjnej. Podkreślono rozłączność instytucji procesowych uregulowanych w ustawie o Sądzie Najwyższym i w k.p.k. Wobec powyższego, wniosek oparty wyłącznie na krytyce rozwiązań ustrojowych nie mógł zostać uwzględniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście zarzutów dotyczących sposobu powoływania sędziów i niezależności sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego na gruncie procedury karnej; nie rozstrzyga kwestii ustrojowych same w sobie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy okoliczności dotyczące sposobu powołania sędziego, w tym jego nominacji przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r., mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. z powodu wątpliwości co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności ustrojowo-prawne związane z trybem powoływania sędziów nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., jeśli nie wpływają na jego stosunek do stron w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 41 § 1 k.p.k. jako odnoszący się do konkretnych okoliczności faktycznych związanych ze sprawą i stronami, a nie do ogólnych kwestii ustrojowych dotyczących powoływania sędziów. Podkreślono, że bezstronność dotyczy relacji sędziego do stron w danej sprawie, a nie abstrakcyjnych zarzutów wobec systemu nominacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. J. | osoba_fizyczna | skazany |
| Małgorzata Bednarek | osoba_fizyczna | sędzia SN |
| adw. dr K. G. | osoba_fizyczna | obrońca |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy okoliczności faktycznych mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, nie obejmuje kwestii ustrojowych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6 § ust. 1
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Karta Praw Podstawowych UE art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § § 5-25
Dotyczy testu niezawisłości i bezstronności sędziego, odrębny od procedury wyłączenia na podstawie k.p.k.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
Przepisy dotyczące sposobu powoływania członków KRS, których krytyka nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy okoliczności faktycznych, a nie ustrojowych. • Bezstronność sędziego odnosi się do jego stosunku do stron w danej sprawie. • Kwestie ustrojowe dotyczące powoływania sędziów nie mogą być podstawą do wyłączenia na gruncie k.p.k. • Wyrok TK P 22/19 wyklucza możliwość opierania wniosku o wyłączenie na wadliwości procedury nominacyjnej.
Odrzucone argumenty
Sędzia powinien zostać wyłączony z powodu wątpliwości co do jego niezależności i bezstronności wynikających z procedury powołania przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. • Orzecznictwo ETPCz i SN wskazuje na naruszenie standardów niezależności i bezstronności w takich procedurach. • Postanowienie SN V Ko 103/24 wyłączyło sędziego Małgorzatę Bednarek z podobnych powodów.
Godne uwagi sformułowania
chodzi tutaj o takie układy faktyczne, w których określone zachowanie sędziego (...) rodzi obiektywnie uzasadnioną wątpliwość do jego bezstronności, bowiem rzutuje na określony stosunek sędziego do stron lub sprawy • jak tego wymaga ustawa ⎯ na stosunek do stron w danej sprawie, nie mogą być traktowane jako przesądzające o zmaterializowaniu się stanu faktycznego, którym mowa w art. 41 § 1 k.p.k. • chodzi tutaj o stronniczość skonkretzowaną, tj. odnoszącą się do danej sprawy • bezstronność to: 'bezparcyalność, nieprzywiązanie do żadnéy strony lub partyi' • w konstrukcji 'braku instytucjonalnej bezstronności', a zatem na figurze prawnej nieznanej ustawie postępowania karnego • nie obejmuje tych sytuacji, w których wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z istotą sprawy • nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa • Wnioski składane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. mogą bowiem dotyczyć li tylko określonych kwestii faktycznych, nie zaś prawnych (prawno-ustrojowych).
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście zarzutów dotyczących sposobu powoływania sędziów i niezależności sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego na gruncie procedury karnej; nie rozstrzyga kwestii ustrojowych same w sobie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze, zwłaszcza w kontekście ostatnich zmian w sądownictwie.
“Czy sposób powołania sędziego może być powodem do jego wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.