Orzeczenie · 2026-02-13

I GSK 1013/23Oddalenie skargi kasacyjnej postępowanie egzekucyjne 3

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-02-13
NSAUbezpieczenia społeczneŚredniansa
egzekucjaskładki ZUSzaległościrozliczenie wpłatpostępowanie egzekucyjneprawo ubezpieczeń społecznychNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne niezastosowanie przepisów k.p.a. i u.p.e.a. oraz przepisów dotyczących systemu ubezpieczeń społecznych i Ordynacji podatkowej. Kwestionował sposób zaliczenia jego wpłat z 2019 r. na poczet zaległości z 2016 r., twierdząc, że dokonał zapłaty i że organ egzekucyjny nie wykazał istnienia zaległości. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania, uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku WSA z 2020 r., który stwierdził, że rozporządzenie z 2017 r. dotyczące zaliczania wpłat jest zgodne z prawem i że organy ZUS nie są związane dyspozycją płacącego co do sposobu zaliczenia wpłat. NSA potwierdził, że zaległości za marzec-maj 2016 r. były wymagalne, ponieważ nie zawarto ze skarżącym układu ratalnego, a jego wnioski o rozłożenie na raty nie doprowadziły do zawarcia umowy. W związku z tym, wpłaty z 2019 r. zostały prawidłowo zaliczone na poczet tych zaległości. Sąd oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Potwierdzenie zasad związania sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.) oraz interpretacja przepisów dotyczących zaliczania wpłat na poczet zaległych składek ZUS w sytuacji braku układu ratalnego.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów dotyczących zaliczania wpłat na zaległości ZUS w kontekście postępowania egzekucyjnego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organ egzekucyjny jest związany dyspozycją płacącego co do sposobu zaliczenia wpłat na poczet zaległych składek ZUS, w szczególności w sytuacji, gdy nie zawarto układu ratalnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie jest związany dyspozycją płacącego co do sposobu zaliczenia wpłat, a zaliczenie następuje na należności o najwcześniejszym terminie płatności, zgodnie z przepisami rozporządzenia.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do poprzedniego wyroku WSA, który stwierdził, że rozporządzenie z 2017 r. jest zgodne z prawem i że organy ZUS dokonują rozliczeń na podstawie tego rozporządzenia, zaliczając wpłaty na najwcześniej wymagalne zobowiązania, niezależnie od wniosków płacącego.

Czy zaległości w składkach ZUS za okres marzec-maj 2016 r. były wymagalne w momencie zaliczenia na nie wpłat z 2019 r., mimo złożenia przez skarżącego wniosków o zawarcie układu ratalnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zaległości były wymagalne, ponieważ nie doszło do zawarcia umowy o rozłożenie należności na raty, a jedynie do złożenia wniosków, które nie zostały uwzględnione.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że rozłożenie na raty następuje z chwilą zawarcia umowy, a nie złożenia wniosku, a skarżący nie spełnił warunków do zawarcia takiej umowy. W związku z tym, zaległości były wymagalne i mogły być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym.

Czy naruszono zasadę związania sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd prawidłowo zastosował art. 153 p.p.s.a., ponieważ organy uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku WSA i wyjaśniły okoliczności zaliczenia wpłaty.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wiąże sąd oraz organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego. W tej sprawie sąd uznał, że wytyczne zostały uwzględnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.u.s. art. 31 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

op art. 62 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

rozporządzenie z 2017 r. art. 12 § ust. 1-5

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie z 2017 r. art. 33

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

u.s.u.s. art. 49 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dz. U. poz. 1027 art. 1 § pkt 11 lit. a

Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 ppsa poprzez ich niezastosowanie, a także naruszenie przepisów k.p.a. i u.p.e.a. dotyczących zasady legalizmu, praworządności, postępowania dowodowego i prawa do informacji. • Naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz przepisów Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie i interpretację, że WSA jest związany poprzednim wyrokiem WSA z 2020 r. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 31 ust. 1-2 u.s.u.s. w zw. z art. 62 § 1 op, § 12 rozporządzenia z 2017 r., art. 49 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z § 12 i § 33 rozporządzenia z 2017 r. oraz przepisów Konstytucji RP dotyczących retroaktywności prawa i nakładania obowiązków. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie nienależytego uzasadnienia wyroku.

Godne uwagi sformułowania

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. • Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. • Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. • Nie jest możliwe zawarcie umowy układu ratalnego bez spełnienia określonych przesłanek. • Wadliwie sporządzone uzasadnienie nie zawierające wyjaśnienia ustawowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku.

Skład orzekający

Joanna Wegner

przewodniczący

Piotr Kraczowski

sprawozdawca

Piotr Piszczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad związania sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.) oraz interpretacja przepisów dotyczących zaliczania wpłat na poczet zaległych składek ZUS w sytuacji braku układu ratalnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów dotyczących zaliczania wpłat na zaległości ZUS w kontekście postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa ubezpieczeń społecznych ze względu na interpretację zasad zaliczania wpłat i związania sądu poprzednim orzeczeniem.

“ZUS zaliczył wpłatę na zaległości, mimo że nie było układu ratalnego? NSA wyjaśnia.”

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst