I FSK 766/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. N. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego za 2015 r. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że podmioty wystawiające faktury nie były rzeczywistymi dostawcami usług, a podatnik nie dochował należytej staranności w ich weryfikacji. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 122, 187, 188 O.p. oraz art. 191 O.p.) poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów (przesłuchanie świadków) i dowolną ocenę dowodów. Zarzucał również naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 86 ust. 1 i 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.). NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że inicjatywa dowodowa strony nie może polegać na mnożeniu wniosków dowodowych co do kwestii nieistotnych, a w przypadku usług niematerialnych wymagane jest szczególne udokumentowanie. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów poza fakturami, a jej wyjaśnienia dotyczące awarii komputera i kradzieży były niewystarczające. Analiza kontrahentów wykazała, że część z nich nie istniała, nie prowadziła działalności lub zmarła przed datą transakcji. NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u., odmawiając prawa do odliczenia VAT z faktur, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznano za chybione, podobnie jak zarzut naruszenia prawa materialnego, gdyż argumentacja skarżącego skupiała się na podważeniu ustaleń faktycznych. W konsekwencji skargę kasacyjną oddalono, zasądzając koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że brak należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i brak dowodów na rzeczywiste zdarzenia gospodarcze skutkuje odmową prawa do odliczenia VAT, nawet w przypadku usług niematerialnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku dowodów i rażącego braku staranności. W przypadkach, gdy podatnik wykaże się należytą starannością, a wątpliwości co do transakcji są mniejsze, sytuacja może być inna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, którzy mogliby potwierdzić realizację usług udokumentowanych fakturami, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przedmiotem dowodu są okoliczności nieistotne dla sprawy lub już wystarczająco stwierdzone innym dowodem, a w przypadku usług niematerialnych wymagane jest szczególne udokumentowanie, którego strona nie przedstawiła.
Uzasadnienie
NSA uznał, że strona nie może oczekiwać przeprowadzenia dowodów na okoliczności nieistotne lub już udowodnione. W przypadku usług niematerialnych, zeznania świadków mogą być niewystarczające bez dodatkowego udokumentowania, a strona nie wykazała należytej staranności.
Czy podatnik, który nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i nie przedstawił dowodów potwierdzających rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie wykazał dobrej wiary lub podjął działania świadczące o udziale w oszustwie.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że prawo do odliczenia VAT nie przysługuje, gdy faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, a podatnik nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahentów. Analiza kontrahentów wykazała brak ich rzeczywistej działalności lub istnienia.
Czy sąd administracyjny może uwzględnić zarzuty dotyczące wadliwie prowadzonej kontroli podatkowej podniesione po raz pierwszy na rozprawie przed NSA?
Odpowiedź sądu
Nie, takie zarzuty są spóźnione i nie mogą być rozpoznane merytorycznie.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zarzuty dotyczące wadliwej kontroli podatkowej nie dotyczyły wyroku WSA i zostały podniesione po terminie, co uniemożliwia ich merytoryczne rozpoznanie.
Przepisy (18)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Okoliczności wyłączające prawo do odliczenia podatku naliczonego, w tym brak rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
lit. a - brak prawa do odliczenia, gdy faktura nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
lit. a - naruszenie prawa materialnego, lit. c - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu administracyjnego do uchylenia decyzji lub postanowienia.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej w przypadku braku usprawiedliwionych podstaw.
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 207 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady zwrotu kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak należytej staranności podatnika w weryfikacji kontrahentów. • Faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów było uzasadnione, gdyż dotyczyły okoliczności nieistotnych lub już udowodnionych, a w przypadku usług niematerialnych wymagane jest szczególne udokumentowanie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez dowolną ocenę dowodów. • Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.
Godne uwagi sformułowania
Podejmując inicjatywę dowodową na podstawie art. 188 O.p., strona postępowania podatkowego nie może oczekiwać, że zwalczy ustalenia organów mnożąc wnioski dowodowe co do kwestii pozbawionych cechy „okoliczności mającej znaczenie dla sprawy”. • Nie może liczyć na to, że każda odmowa przeprowadzenia takiego „nieistotnego” dowodu (...) zostanie uznana przez sąd administracyjny za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący sprawozdawca
Janusz Zubrzycki
członek
Ryszard Pęk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że brak należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i brak dowodów na rzeczywiste zdarzenia gospodarcze skutkuje odmową prawa do odliczenia VAT, nawet w przypadku usług niematerialnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku dowodów i rażącego braku staranności. W przypadkach, gdy podatnik wykaże się należytą starannością, a wątpliwości co do transakcji są mniejsze, sytuacja może być inna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT i należytej staranności, z jasnym wskazaniem, jakie działania są niewystarczające i jakie dowody są wymagane. Zawiera praktyczne wskazówki dla podatników i prawników.
“VAT: Czy brak weryfikacji kontrahenta i dowodów na usługi to pewna odmowa odliczenia?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.