I FSK 2215/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z dnia 19 marca 2021 r. (sygn. akt V SA/Wa 2237/20), uznając, że doszło do pozbawienia strony (J. sp. z o.o.) możności obrony jej praw. Sprawa dotyczyła skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym. WSA oddalił skargę spółki, rozpoznając sprawę w trybie niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. NSA stwierdził jednak, że WSA nieprawidłowo zastosował ten przepis. Mimo że spółka nie wyraziła zgody na rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym, WSA wydał wyrok bez dalszej korespondencji i bez umożliwienia stronie zajęcia stanowiska. NSA podkreślił, że zasada jawności postępowania sądowego, wynikająca z Konstytucji RP, jest fundamentalna, a odstępstwa od niej muszą być ściśle uzasadnione i nie mogą naruszać prawa do obrony. W tym przypadku, brak odpowiedniego powiadomienia o posiedzeniu niejawnym i uniemożliwienie stronie przedstawienia swojego stanowiska stanowiło naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących rozpoznawania spraw w trybie niejawnym w czasie pandemii COVID-19 oraz ochrona prawa do obrony strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, ale jego ogólne zasady dotyczące prawa do obrony i jawności postępowania mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, bez wyraźnej zgody strony i bez jej odpowiedniego powiadomienia, stanowi naruszenie prawa do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi naruszenie prawa do obrony, jeśli strona nie została prawidłowo poinformowana o posiedzeniu niejawnym i nie miała możliwości przedstawienia swojego stanowiska.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nieprawidłowo zastosował przepis o posiedzeniu niejawnym. Mimo braku zgody spółki, sprawę rozpoznano w trybie niejawnym bez odpowiedniego powiadomienia, co pozbawiło stronę możności obrony jej praw, naruszając tym samym art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Czy naruszenie zasady jawności postępowania sądowego poprzez rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym bez zgody strony i bez możliwości wypowiedzenia się, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie naruszenie może prowadzić do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że prawo do jawnego procesu sądowego jest gwarancją konstytucyjną, a odstępstwa od tej zasady muszą być ściśle uzasadnione. Pozbawienie strony możności obrony praw, w tym prawa do bycia wysłuchanym, skutkuje nieważnością postępowania.
Przepisy (16)
Główne
P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisu skutkujące pozbawieniem strony możności obrony jej praw stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania.
P.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 247 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 197 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 10
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada jawności postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
P.p.s.a. art. 90 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada jawności posiedzeń sądowych.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy.
P.p.s.a. art. 91 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin zawiadomienia stron o rozprawie jawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA prawa do obrony strony poprzez rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym bez jej zgody i odpowiedniego powiadomienia.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie strony możności obrony swych praw • zasada jawności posiedzeń sądowych stanowi pochodną konstytucyjnej zasady jawności postępowania sądowego • prawo do rzetelnego procesu sądowego byłoby jedynie iluzoryczne, gdyby nie gwarantowało stronom przynajmniej prawa do przedstawienia stanowiska
Skład orzekający
Maja Chodacka
sprawozdawca
Mariusz Golecki
członek
Zbigniew Łoboda
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozpoznawania spraw w trybie niejawnym w czasie pandemii COVID-19 oraz ochrona prawa do obrony strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, ale jego ogólne zasady dotyczące prawa do obrony i jawności postępowania mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania sądowego – prawa do obrony i jawności procesu, szczególnie w kontekście przepisów wprowadzonych w czasie pandemii, które mogły ograniczać te prawa.
“Czy sąd może zamknąć rozprawę bez Twojej zgody? NSA wyjaśnia, jak chronić prawo do obrony.”
Dane finansowe
WPS: 560 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.