Orzeczenie · 2026-04-16

I FSK 2098/23Oddalenie skargi kasacyjnej VAT fikcyjne faktury 29

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-04-16
NSAPodatkoweWysokansa
VATpodatek naliczonyodliczenie VATfakturyfikcyjne transakcjeświadomość podatnikapostępowanie dowodoweOrdynacja podatkowaskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki A. sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od czerwca do listopada 2018 r. Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, że spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie usług recepcyjnych oraz dostawę sprzętu komputerowego, ponieważ transakcje te nie zostały faktycznie zrealizowane, a spółka miała tego świadomość. W konsekwencji zasadne było ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia art. 78 Konstytucji RP (prawo do zaskarżenia), art. 133 § 1, 134 § 1, 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), 151 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania przez oparcie się na niepełnym stanie faktycznym) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak odniesienia się do wszystkich zarzutów). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem wysoce sformalizowanym, a NSA jest związany granicami skargi. Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został uzasadniony. Zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji RP uznano za niezasadny w kontekście obowiązującego wówczas art. 221a § 1 Ordynacji podatkowej, który dopuszczał niedewolutywny charakter postępowania odwoławczego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również uznano za niezasadny, wskazując, że uzasadnienie wyroku WSA odnosiło się do zarzutów skargi, a w ramach tego zarzutu nie można kwestionować ustaleń faktycznych. W konsekwencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalono, zasądzając od spółki koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej sformalizowanego charakteru skargi kasacyjnej, interpretacji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz dopuszczalności niedewolutywnego postępowania odwoławczego w sprawach podatkowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z fikcyjnymi fakturami oraz przepisami obowiązującymi w określonym czasie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego może być odmówione, gdy faktury dokumentują transakcje, które nie miały miejsca, a podatnik miał tego świadomość?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje w przypadku, gdy faktury dokumentują transakcje, które nie miały miejsca, a podatnik miał tego świadomość.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że faktury dokumentowały fikcyjne transakcje, a spółka miała tego świadomość, co uzasadnia odmowę prawa do odliczenia VAT naliczonego.

Czy art. 221a § 1 Ordynacji podatkowej, wprowadzający niedewolutywny charakter postępowania odwoławczego w określonych przypadkach, narusza konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, regulacja ta nie narusza konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż Konstytucja RP nie wprowadza dewolutywności jako cechy niezbędnej dla środka zaskarżenia, a jedynie pozostawia ustawodawcy określenie trybu zaskarżania.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wcześniejszą judykaturę NSA, która wielokrotnie potwierdzała zgodność art. 221a § 1 o.p. z Konstytucją RP, wskazując, że ustawa zasadnicza nie wymaga bezwzględnie dewolutywności środków zaskarżenia.

Czy zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych i oceny materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można zarzucać jedynie niespełnienie przez uzasadnienie wymogów ustawowych, natomiast nie jest dopuszczalne kwestionowanie ustaleń faktycznych ani oceny zebranego materiału dowodowego.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczy wadliwości uzasadnienia wyroku, a nie jego merytorycznej poprawności czy ustaleń faktycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (21)

Pomocnicze

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

u.KAS art. 83 § 4

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

u.KAS art. 83 § 5

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

o.p. art. 221a § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 88 § 3a

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 88 § 3a

Ordynacja podatkowa

lit. a) - podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 art. 14 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 art. 14 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i § 2 pkt 5 - określenie wynagrodzenia pełnomocnika organu

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne. • Skarga kasacyjna jest środkiem wysoce sformalizowanym, a NSA jest związany granicami skargi. • Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został uzasadniony. • Przepis art. 221a § 1 o.p. nie narusza zasady dwuinstancyjności. • Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 78 Konstytucji RP. • Naruszenie art. 133 § 1, 134 § 1, 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i 151 p.p.s.a. przez oparcie się na niepełnym stanie faktycznym. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania • Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego • Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów • Zarzut nie uzasadniony nie może być przedmiotem merytorycznej kontroli instancyjnej • Konstytucja RP nie wprowadza dewolutywności jako cechy niezbędnej dla środka zaskarżenia od decyzji wydanej w pierwszej instancji • W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można zarzucać niespełnienie przez uzasadnienie wymogów ustawowych. Natomiast nie jest dopuszczalne w ramach tego zarzutu kwestionowanie ustaleń faktycznych, oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

przewodniczący

Marek Kołaczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej sformalizowanego charakteru skargi kasacyjnej, interpretacji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz dopuszczalności niedewolutywnego postępowania odwoławczego w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z fikcyjnymi fakturami oraz przepisami obowiązującymi w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady postępowania kasacyjnego i interpretuje przepisy dotyczące odliczenia VAT w kontekście fikcyjnych transakcji, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

“NSA przypomina: skarga kasacyjna to nie miejsce na kwestionowanie faktów!”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst