I FSK 1315/23Nabycie wierzytelności zwolnienie VAT
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił interpretację indywidualną dotyczącą podatku od towarów i usług. Sprawa dotyczyła banku nabywającego wierzytelności od innych podmiotów (cedentów) w drodze cesji. Bank nabywał wierzytelności w celu ich wyegzekwowania od dłużników, a transakcje te nie były powiązane z usługami ściągania długów ani faktoringiem. Bank twierdził, że takie nabycie wierzytelności stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, ale korzystającą ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT. Dyrektor KIS uznał, że opisane transakcje mieszczą się w zakresie usług ściągania długów i faktoringu, które są wyłączone ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy o VAT. Sąd pierwszej instancji uchylił interpretację organu, uznając, że nabycie wierzytelności nie jest usługą ściągania długów ani faktoringu, jeśli nie ma dodatkowych świadczeń na rzecz cedenta i cena nie zależy od skuteczności egzekucji. NSA w wyroku oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że kluczowe jest, czy transakcja stanowi usługę ściągania długów lub faktoringu. W tym przypadku, skoro nabycie wierzytelności nie było powiązane z dodatkowymi świadczeniami na rzecz cedenta ani nie zależało od skuteczności egzekucji, nie podlegało wyłączeniu ze zwolnienia. NSA stwierdził, że sama cesja wierzytelności, jeśli nie jest elementem szerszej transakcji o charakterze faktoringowym lub ściągania długów, podlega zwolnieniu z VAT.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że nabycie wierzytelności przez bank w drodze cesji, jeśli nie jest ściśle powiązane z usługami ściągania długów lub faktoringiem, korzysta ze zwolnienia z VAT. Ustalenie kryteriów odróżniających zwykłą cesję od usług ściągania długów.
Orzeczenie dotyczy specyficznego modelu nabywania wierzytelności przez bank i może nie mieć zastosowania do innych typów transakcji lub podmiotów. Konieczność analizy konkretnych umów i okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nabycie wierzytelności przez bank w drodze cesji, jeśli nie jest powiązane z usługami ściągania długów lub faktoringiem, podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nabycie wierzytelności przez bank w drodze cesji, jeśli nie stanowi usługi ściągania długów lub faktoringu, podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest, czy transakcja nabycia wierzytelności stanowi usługę ściągania długów lub faktoringu. Jeśli nabycie wierzytelności nie wiąże się z dodatkowymi świadczeniami na rzecz cedenta, a cena nie zależy od skuteczności egzekucji, to nie podlega wyłączeniu ze zwolnienia. Sama cesja wierzytelności, jeśli nie jest elementem szerszej transakcji o charakterze faktoringowym lub ściągania długów, jest zwolniona z VAT.
Czy podstawa opodatkowania transakcji nabycia wierzytelności powinna być pomniejszona o kwotę podatku VAT, jeśli transakcja jest zwolniona z VAT?
Odpowiedź sądu
Nie, podstawa opodatkowania nie ulega pomniejszeniu o kwotę podatku VAT, ponieważ wskazane czynności podlegają zwolnieniu z opodatkowania.
Uzasadnienie
Skoro transakcja nabycia wierzytelności została uznana za zwolnioną z VAT, zarzut dotyczący pomniejszenia podstawy opodatkowania o kwotę podatku VAT stał się bezzasadny.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
ustawa o VAT art. 43 § 1 pkt 40
Ustawa o podatku od towarów i usług
Zwalnia się od podatku m.in. usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.
k.c. art. 509 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.
k.c. art. 509 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 43 § 15 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 40 nie ma zastosowania m.in. do czynności ściągania długów, w tym factoringu.
ustawa o VAT art. 8 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi świadczenia usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1.
ustawa o VAT art. 5 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
ustawa o VAT art. 29a § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawą opodatkowania jest obrót (...) z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 34, art. 37-38, art. 119, art. 120 ust. 3 i 4 oraz art. 121.
ustawa o VAT art. 28b § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g, art. 28h, art. 28i i art. 28j.
Prawo bankowe art. 5 § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
Czynnościami bankowymi są również czynności nabywania i zbywania wierzytelności pieniężnych, o ile są one wykonywane przez banki.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawą skargi kasacyjnej jest naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawą skargi kasacyjnej jest również naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na interpretację indywidualną uchyla tę interpretację.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla akt lub czynność prawną, jeżeli stwierdzi ich niezgodność z prawem.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu albo jeżeli naruszenie prawa materialnego lub postępowania nie jest uzasadnione.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie wierzytelności przez bank w drodze cesji, jeśli nie jest powiązane z usługami ściągania długów lub faktoringiem, podlega zwolnieniu z VAT. • Sama cesja wierzytelności, jeśli nie jest elementem szerszej transakcji o charakterze faktoringowym lub ściągania długów, jest zwolniona z VAT.
Odrzucone argumenty
Nabycie wierzytelności przez bank stanowi czynność ściągania długów lub faktoringu, wyłączoną ze zwolnienia z VAT. • Podstawa opodatkowania transakcji nabycia wierzytelności powinna być pomniejszona o kwotę podatku VAT.
Godne uwagi sformułowania
Ratio tego przepisu nie pozwala uznać, iż per se obejmuje on ściąganie (rozumiane jako egzekwowanie) należności własnej Banku (przysługującej bezpośrednio i osobiście Bankowi) od dłużników Banku, gdyż czynności takie nie stanowią usługi wykonywanej na rzecz osoby trzeciej, lecz wykonywane są w imieniu własnym Banku i na jego własny rachunek. • Cesja wymagalnej wierzytelności (długu) (...) nie stanowi czynności ściągania długów, w tym factoringu, (...) jeśli wysokość lub warunki płatności należnego Cedentowi od Cesjonariusza wynagrodzenia, z tytułu jej zawarcia, nie zostają uzależnione od skuteczności działań, podejmowanych po zawarciu cesji, zmierzających do wyegzekwowania przedmiotowej wierzytelności.
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący sprawozdawca
Sylwester Marciniak
członek
Ryszard Pęk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że nabycie wierzytelności przez bank w drodze cesji, jeśli nie jest ściśle powiązane z usługami ściągania długów lub faktoringiem, korzysta ze zwolnienia z VAT. Ustalenie kryteriów odróżniających zwykłą cesję od usług ściągania długów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego modelu nabywania wierzytelności przez bank i może nie mieć zastosowania do innych typów transakcji lub podmiotów. Konieczność analizy konkretnych umów i okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia w obrocie gospodarczym – opodatkowania VAT nabywania wierzytelności przez banki, co ma istotne implikacje finansowe i praktyczne dla sektora bankowego i firm.
“Bank nabywa wierzytelności, ale czy to usługa ściągania długów? NSA wyjaśnia zasady zwolnienia z VAT.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.