I FSK 1051/23Odliczenie VAT faktury fikcyjne m sp z oo
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki R. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. Spór dotyczył prawa spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez M. sp. z o.o. za usługi poligraficzne i projektowe. Organy podatkowe uznały, że faktury te nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ponieważ usługi zostały faktycznie wykonane przez K. K., który działał na zlecenie spółki R. sp. z o.o., a M. sp. z o.o. jedynie wystawiła faktury, często na kwoty przewyższające rzeczywiste koszty. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora IAS, wskazując na naruszenia proceduralne i materialne. Skarżąca spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła m.in. naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT oraz art. 168 lit. a Dyrektywy 112, argumentując, że fakt wykonania usługi przez podwykonawcę nie wyklucza prawa do odliczenia VAT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy. Sąd podkreślił, że dla odliczenia podatku naliczonego kluczowe jest, aby faktura VAT dokumentowała rzeczywisty obrót między podmiotami wskazanymi na fakturze. W tej sprawie ustalono, że M. sp. z o.o. nie wykonała usług, a spółka R. sp. z o.o. miała świadomość tej sytuacji, co wykluczało prawo do odliczenia podatku naliczonego. NSA uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z art. 141 § 4 P.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej odliczenia VAT z faktur dokumentujących nierzeczywiste transakcje, nawet w przypadku korzystania z podwykonawców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której spółka miała świadomość braku rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spółka ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który nie wykonał faktycznie usług, nawet jeśli usługi te zostały wykonane przez podwykonawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych między stronami wskazanymi na fakturze, zwłaszcza jeśli spółka miała świadomość tej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla odliczenia podatku naliczonego kluczowe jest, aby faktura VAT dokumentowała rzeczywisty obrót. Nawet jeśli usługa została wykonana przez podwykonawcę, faktura wystawiona przez inny podmiot, który jej nie wykonał, nie może stanowić podstawy do odliczenia, jeśli odbiorca faktury miał świadomość braku rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy, polegające na nierozpoznaniu sprawy merytorycznie we wszystkich aspektach, uzasadnia uchylenie decyzji?
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 127 O.p. przez organ odwoławczy, który nie rozpoznał ponownie merytorycznie sprawy we wszystkich jej aspektach, stanowi podstawę do uchylenia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję Dyrektora IAS, wskazując, że organ odwoławczy nie rozpoznał ponownie merytorycznie sprawy w pełnym zakresie, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Czy okoliczność, że dana usługa nie została konkretnie wykonana przez wskazanego na fakturach usługodawcę, jest wystarczająca do wykluczenia prawa do odliczenia VAT, jeśli usługa była wynikiem korzystania z podwykonawców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama okoliczność, że usługa nie została wykonana przez wystawcę faktury, nie jest wystarczająca do wykluczenia prawa do odliczenia, jeśli faktura odzwierciedla rzeczywiste zdarzenie gospodarcze (np. poprzez podwykonawcę) i podatnik działał w dobrej wierze. Jednakże w tej sprawie ustalono, że faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji, a następnie NSA, odniósł się do orzecznictwa TSUE, wskazując, że kluczowe jest rzeczywiste zdarzenie gospodarcze. W tej sprawie ustalono, że faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a spółka miała wiedzę o tym fakcie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis ten stanowi podstawę do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy faktura nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis określający prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Określa, co stanowi podatek naliczony.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji przez WSA.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej przez NSA.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy obowiązku zapłaty podatku wynikającego z faktur wystawionych przez podmiot nieuprawniony.
u.p.t.u. art. 32 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy przypadków, gdy podatnik miał świadomość udziału w oszustwie podatkowym.
u.p.t.u. art. 8 § ust. 2a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy świadczenia usług, które można uznać za wykonane na rzecz podatnika.
k.p.a. art. 127
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zakres rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 210 § § 1 pkt 6 i § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji organu.
k.p.a. art. 235
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy skutków naruszenia przepisów o uzasadnieniu decyzji.
k.p.a. art. 122
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 191
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 23 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy ustalania ceny przy transakcjach między podmiotami powiązanymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury wystawione przez M. sp. z o.o. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Spółka R. sp. z o.o. miała świadomość, że faktury te nie dokumentują rzeczywistych transakcji. • Nie było podstaw do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o VAT.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji ze względu na część nieprawidłowości organu dotyczących ustaleń w zakresie rozliczeń Spółki, podczas gdy decyzja powinna zostać uchylona jako wydana również z naruszeniem prawa materialnego w zakresie zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z zakupem usług od spółki M., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie, że decyzja powinna zostać uchylona również z tego względu, że została wydana z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnym przyjęciu, iż K. K. nie działał jako podwykonawca M. oraz, że usługi świadczone dla Spółki przez M. zostały wykonane przez K. K., a w konsekwencji faktury wystawione przez M. stwierdzały czynności, które nie zostały dokonane. • Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku w zakresie dotyczącym ustaleń dotyczących transakcji z M., w szczególności polegające na wskazaniu, że korzystanie przez tę spółkę z usług podwykonawcy prowadziło do zasadności do odmowy odliczenia VAT przez Spółkę z faktur wystawionych przez M. • Naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. […]
Godne uwagi sformułowania
faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • miała świadomość, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • dla odliczenia podatku naliczonego ważkie jest przede wszystkim, czy wystawiona faktura obrazuje rzeczywisty przebieg zdarzenia gospodarczego (zarówno od strony podmiotowej, jak i przedmiotowej) • Kwestia wykonania usługi jako takiej nie determinuje prawa do odliczenia podatku naliczonego. • istotna jest kwestia dobrej wiary usługobiorcy, a więc to, czy wiedział on lub mógł wiedzieć, że to nie wystawca faktury faktycznie świadczył usługę.
Skład orzekający
Adam Nita
del. WSA
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Danuta Oleś
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej odliczenia VAT z faktur dokumentujących nierzeczywiste transakcje, nawet w przypadku korzystania z podwykonawców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której spółka miała świadomość braku rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia granice stosowania prawa do odliczenia w kontekście podwykonawstwa i dobrej wiary.
“Czy faktura od podwykonawcy zawsze gwarantuje prawo do odliczenia VAT? NSA wyjaśnia.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.