I CSK 46/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił powództwo o uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy BRE Banku S.A. dotyczącego zmiany stopy procentowej kredytu. Sąd Okręgowy i Apelacyjny uznały, że zakwestionowane postanowienie, określające parametry zmiany oprocentowania (WIBID/WIBOR, rentowność bonów skarbowych, stopy NBP), jest jednoznaczne i dotyczy głównego świadczenia stron, a zatem nie stanowi klauzuli abuzywnej. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za uzasadnioną. Podkreślono, że choć oprocentowanie jest głównym świadczeniem, musi być ono sformułowane w sposób jednoznaczny. Sąd Najwyższy stwierdził, że wskazane w postanowieniu parametry są zbyt ogólnikowe (np. brak sprecyzowania, o które wskaźniki WIBID/WIBOR lub stopy NBP chodzi) oraz niejasne jest sformułowanie „w zakresie wynikającym ze zmiany tych parametrów”, które nie określa precyzyjnie skali ani proporcji zmiany oprocentowania. W konsekwencji uznano, że doszło do naruszenia art. 385¹ § 1 k.c. i uchylono zaskarżony wyrok.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wymogu jednoznaczności postanowień dotyczących głównego świadczenia w umowach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście klauzul zmiennego oprocentowania kredytów.
Dotyczy konkretnego typu klauzuli i stanu prawnego z okresu orzekania. Wymaga analizy pod kątem ewentualnych zmian przepisów lub późniejszego orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (1)
Czy postanowienie wzorca umowy bankowej określające warunki zmiany stopy procentowej kredytu, które odwołuje się do parametrów rynkowych i stóp NBP, jest jednoznaczne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. i nie stanowi klauzuli abuzywnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie to nie jest jednoznaczne i może stanowić klauzulę abuzywną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie jest zbyt ogólnikowe w określeniu parametrów rynkowych (np. brak wskazania konkretnych wskaźników WIBID/WIBOR czy stóp NBP) oraz nieprecyzyjne w określeniu skali i proporcji zmiany oprocentowania w stosunku do zmian tych parametrów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów | organ_państwowy | powód |
| BRE Bank S.A. z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienie umowy z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiąże, jeżeli kształtuje prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających głównie świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1
Ustawa - Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 2
Ustawa - Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany.
Prawo bankowe art. 76 § punkt 1
Ustawa - Prawo bankowe
Zasady oprocentowania kredytu określa umowa kredytu, z tym że w razie stosowania stopy zmiennej należy określić w umowie kredytowej warunki zmiany stopy procentowej kredytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie wzorca umowy dotyczące zmiany stopy procentowej kredytu jest niejednoznaczne i narusza interesy konsumenta. • Zbyt ogólnikowe wskazanie parametrów rynkowych wpływających na zmianę oprocentowania. • Brak precyzyjnego określenia skali i proporcji zmiany oprocentowania w stosunku do zmian parametrów rynkowych.
Odrzucone argumenty
Postanowienie dotyczy głównego świadczenia stron umowy kredytu. • Postanowienie zostało sformułowane w sposób jednoznaczny. • Parametry finansowe rynku są podawane do publicznej wiadomości i wyliczalne.
Godne uwagi sformułowania
„Stopa procentowa kredytu może ulegać zmianom w okresie trwania umowy w przypadku zmiany co najmniej jednego z następujących parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego: a) oprocentowania lokat międzybankowych (WIBID/WIBOR) b) rentowności bonów skarbowych, obligacji Skarbu Państwa c) zmiany stop procentowych NBP oraz w zakresie wynikającym ze zmian tych parametrów" • „Nie dotyczy to postanowień określających głównie świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny." • „Klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu, określając precyzyjnie wpływ zmiany wskazanych okoliczności na zmianę stopy procentowej, a więc kierunek, skalę, proporcję tych zmian."
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu jednoznaczności postanowień dotyczących głównego świadczenia w umowach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście klauzul zmiennego oprocentowania kredytów."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego typu klauzuli i stanu prawnego z okresu orzekania. Wymaga analizy pod kątem ewentualnych zmian przepisów lub późniejszego orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (kredyt) i ważnego dla konsumentów zagadnienia klauzul abuzywnych, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy Twój kredyt ma klauzulę, która może być nielegalna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.