Krótka odpowiedź (TL;DR)
Nie — wyrok TSUE C-471/24 z 12 lutego 2026 r. nie uznaje klauzuli WIBOR za abuzywną per se. Trybunał orzekł, że warunek oparty na WIBOR podlega kontroli nieuczciwości (nie jest wyłączony art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13), lecz sam brak przejrzystości metodologii wskaźnika ani fakt, że bank jest jednym z dostawców danych, nie czynią go nieuczciwym, o ile wskaźnik był zgodny z rozporządzeniem BMR (2016/1011). Ostateczna ocena zależy od tego, czy warunek powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków ze szkodą dla konsumenta — co polskie sądy oceniają rozbieżnie.
1. Czy klauzula WIBOR podlega w ogóle kontroli abuzywności?
Tak. TSUE w C-471/24 wyraźnie stwierdził, że wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie ma zastosowania, gdy przepisy krajowe jedynie ogólnie ramują ustalanie stopy oprocentowania, pozostawiając bankowi swobodę wyboru wskaźnika i marży. „wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie ma zastosowania, gdy przepisy krajowe jedynie ogólnie ramują ustalanie stopy oprocentowania, pozostawiając przedsiębiorcy swobodę wyboru wskaźnika referencyjnego i marży" → C-471/24. Stanowisko to koryguje linię sądów, które uważały, że odwołanie do WIBOR „odzwierciedla przepisy prawa" i jest wyłączone spod kontroli — jak w IV C 776/23, gdzie Sąd Okręgowy w Warszawie uznał, że klauzula WIBOR nie podlega badaniu abuzywności, bo odzwierciedla art. 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym.
2. Czy wymóg przejrzystości nakłada na bank dodatkowe obowiązki informacyjne?
Nie — i to kluczowy wniosek C-471/24. Trybunał orzekł, że wymóg przejrzystości z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie nakłada na kredytodawcę szczególnych obowiązków informacyjnych dotyczących metodologii wskaźnika, wykraczających poza dyrektywę 2014/17. „wymóg przejrzystości nie nakłada na kredytodawcę szczególnych obowiązków informacyjnych w odniesieniu do metodologii wskaźnika referencyjnego, wykraczających poza obowiązki wynikające z dyrektywy 2014/17" → C-471/24. To podważa stanowisko sądów, które uznawały abuzywność WIBOR właśnie z powodu braku informacji o metodologii — jak w I C 207/25, gdzie Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził zwrot nadpłaconych odsetek, stwierdzając, że bank nie poinformował konsumentów, czym jest WIBOR i kto go ustala. Podobnie w I C 383/24 sąd rejonowy uznał klauzulę za abuzywną z uwagi na naruszenie obowiązków informacyjnych.
3. Czy sam fakt, że bank jest dostawcą danych do WIBOR, czyni klauzulę nieuczciwą?
Nie. TSUE uznał, że nie można stwierdzić, iż jeden spośród banków przekazujących dane jest w stanie sam wywierać decydujący wpływ na wartość wskaźnika. C-471/24. Argument o konflikcie interesów był podnoszony przez kredytobiorców m.in. w IV C 1300/23, gdzie Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił zarzut manipulacyjności WIBOR, podkreślając, że wskaźnik ma uzasadnienie ekonomiczne i jest powiązany ze stopami NBP.
4. Czy klauzula WIBOR może być głównym świadczeniem wyłączonym z kontroli?
To zależy od jej sformułowania. Zgodnie z art. 385(1) § 1 k.c. klauzula określająca główne świadczenie nie podlega kontroli, jeśli została sformułowana w sposób jednoznaczny. SN w I CSK 46/11 uchylił wyrok SA, stwierdzając, że klauzula zmiennego oprocentowania odwołująca się ogólnikowo do „WIBID/WIBOR, rentowności bonów skarbowych, stóp NBP" jest niejednoznaczna. „klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać czynniki usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników a rozmiarem zmiany stopy" → I CSK 46/11. Z kolei XVII AMC 285/11 — SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie pozwalające bankowi na zmianę oprocentowania „w przypadku zmiany parametrów finansowych rynku", bez precyzowania przesłanek. Natomiast gdy klauzula precyzyjnie wskazuje konkretny wskaźnik (np. WIBOR 3M) i stałą marżę — sądy częściej oddalają zarzut abuzywności, jak w XXV C 292/23.
5. Co z rozporządzeniem BMR i przejściem na POLSTR?
Rozporządzenie 2016/1011 (BMR) ustanowiło ramy rzetelności wskaźników referencyjnych. TSUE w C-471/24 podkreślił, że stosowanie wskaźnika zgodnego z BMR co do zasady nie powoduje znaczącej nierównowagi praw i obowiązków. WIBOR po 1 stycznia 2023 r. stracił status wskaźnika regulowanego i został zastąpiony wskaźnikiem POLSTR (POLONIA Overnight). Dla umów zawartych przed tą datą kluczowa jest zgodność WIBOR z BMR w dacie zawarcia umowy. Sądy uwzględniają ten kontekst — IV C 1300/23 wskazał, że WIBOR miał zezwolenie administratora i był zgodny z BMR, co przemawiało przeciwko abuzywności.
6. Jakie są praktyczne skutki wyroku C-471/24 dla kredytobiorców?
Wyrok C-471/24 utrudnia kredytobiorcom argumentację opartą wyłącznie na braku przejrzystości metodologii WIBOR czy konflikcie interesów banku. Trybunał przesądził, że te argumenty same w sobie nie czynią klauzuli nieuczciwą. Niemniej Trybunał pozostawił sądom krajowym ocenę, czy w konkretnej sprawie warunek powoduje znaczącą nierównowagę — co oznacza, że sprawy WIBOR nadal będą rozstrzygane indywidualnie. Linia orzecznicza pozostaje rozbieżna: część sądów uznaje klauzule za abuzywne (I C 207/25, I C 383/24), inne oddalają powództwa (IV C 776/23, IV C 1300/23, XXV C 292/23).
Źródła: C-471/24 (TSUE, 12.02.2026), I CSK 46/11 (SN, 4.11.2011), XVII AMC 285/11 (SOKiK), I C 207/25 (SO Olsztyn, 18.08.2025), I C 383/24 (SR, 20.11.2025), IV C 776/23 (SO Warszawa, 3.02.2025), IV C 1300/23 (SO Warszawa, 8.02.2024), XXV C 292/23 (SO Warszawa, 3.12.2025). Przepisy: art. 385(1) k.c., dyrektywa 93/13/EWG, rozporządzenie 2016/1011 (BMR), dyrektywa 2014/17/UE.