I CSK 4536/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 11 września 2025 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Banku Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I ACa 1807/22). Podstawą odmowy było stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 398^9 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, które uzasadniałyby przyjęcie skargi do rozpoznania. Skarżący bank podnosił, że skarga jest oczywiście uzasadniona, istnieje istotne zagadnienie prawne oraz potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy szczegółowo analizował te argumenty. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, Sąd Najwyższy wskazał na uchwałę składu siedmiu sędziów III PZP 6/22, która rozstrzygnęła, że takie postępowanie prowadzi do nieważności, jednakże uchwała ta została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, co wykluczało jej zastosowanie w tym przypadku. W kwestii istotnego zagadnienia prawnego, Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawione przez bank pytania dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do CHF, możliwości obowiązywania umowy po usunięciu klauzul abuzywnych, stosowania przepisów krajowych oraz oceny zgody konsumenta na aneks, zostały już dostatecznie wyjaśnione w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podobnie, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, wskazując na liczne orzeczenia SN i TSUE dotyczące klauzul indeksacyjnych, spreadowych, ryzyka walutowego oraz teorii salda przy rozliczeniach nieważnych umów kredytowych. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, interpretacja przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., utrwalone orzecznictwo dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytowych (szczególnie frankowych), wpływ orzecznictwa TSUE na polskie prawo.
Dotyczy specyficznej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej. Wnioski dotyczące klauzul abuzywnych są zgodne z dotychczasowym orzecznictwem, nie wprowadzają nowej wykładni.
Zagadnienia prawne (8)
Czy w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzuli kursowej w umowie kredytu indeksowanego do CHF, abuzywna jest wyłącznie klauzula kursowa, czy również klauzula ryzyka walutowego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że klauzule indeksacyjne i klauzule ryzyka walutowego określają główne świadczenia stron i mogą być kontrolowane pod kątem abuzywności. Jednostronne ustalanie kursów przez bank bez obiektywnych kryteriów jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa SN i TSUE, które wielokrotnie analizowało kwestię abuzywności klauzul kursowych i ryzyka walutowego w umowach kredytów frankowych, wskazując na ich niedozwolony charakter w przypadku jednostronnego ustalania kursów przez bank.
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy na podstawie przepisów k.c. lub innych przepisów prawa?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już wyjaśnione w orzecznictwie, w tym dotyczące możliwości stosowania przepisów krajowych do zastąpienia abuzywnych klauzul.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo SN i TSUE, które rozstrzygnęło kwestie dotyczące możliwości stosowania przepisów krajowych, w tym art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 56 k.c. czy art. 358 § 2 k.c., w celu zastąpienia abuzywnych postanowień umownych.
Czy oceniając możliwość obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do CHF po usunięciu postanowienia abuzywnego, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, powstania sporu, czy dnia orzekania?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie, ale z kontekstu wynika, że kwestie te są rozstrzygane w ramach analizy całokształtu stosunku prawnego i obowiązującego orzecznictwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie wyodrębnił tego pytania jako kluczowego do rozstrzygnięcia, skupiając się na ogólnym braku istotnego zagadnienia prawnego w kontekście utrwalonego orzecznictwa.
Czy jeżeli umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może obowiązywać bez abuzywnego postanowienia, dochodzi do automatycznej subsumpcji normą dyspozytywną?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie, w tym dotyczące automatycznego stosowania przepisów dyspozytywnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, które wyjaśnia, kiedy dochodzi do automatycznego stosowania przepisów dyspozytywnych w miejsce klauzul abuzywnych.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie automatycznie w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie, ale z kontekstu wynika, że kwestie te są rozstrzygane w ramach analizy całokształtu stosunku prawnego i obowiązującego orzecznictwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie wyodrębnił tego pytania jako kluczowego do rozstrzygnięcia, skupiając się na ogólnym braku istotnego zagadnienia prawnego w kontekście utrwalonego orzecznictwa.
Czy w sytuacji, gdy kredytobiorca zawarł aneks doprecyzowujący sposób tworzenia kursów, można mówić o braku świadomej zgody na dalsze obowiązywanie określonego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że kwestie te zostały już wyjaśnione w orzecznictwie, w tym dotyczące uchylenia konsekwencji abuzywności przez zmianę umowy (zawarcie aneksu).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo SN, które wyjaśnia, że zmiana umowy (zawarcie aneksu) może uchylić konsekwencje abuzywności tylko wtedy, gdy konsument zrezygnował z wyciągania konsekwencji z tej abuzywności i wiedział o niedozwolonym charakterze klauzul.
Czy przy rozważaniu unieważnienia umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania klauzul za niedozwolone, należy brać pod uwagę wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również realizację celu Dyrektywy 93/13?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie, ale z kontekstu wynika, że kwestie te są rozstrzygane w ramach analizy całokształtu stosunku prawnego i obowiązującego orzecznictwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie wyodrębnił tego pytania jako kluczowego do rozstrzygnięcia, skupiając się na ogólnym braku istotnego zagadnienia prawnego w kontekście utrwalonego orzecznictwa.
Czy w orzecznictwie Sądu Najwyższego zakwestionowano dominującą zasadę dwóch kondykcji przy rozliczeniu wzajemnych świadczeń spełnionych przez strony na podstawie nieważnej umowy kredytowej?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał na wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. (C-396/24), który zakwestionował dominującą w krajowej judykaturze zasadę dwóch kondykcji, sugerując, że teoria salda działa w obie strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do wyroku TSUE, który wpłynął na interpretację zasady dwóch kondykcji i teorii salda w kontekście rozliczeń nieważnych umów kredytowych, wskazując na potrzebę stosowania teorii salda w obie strony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.K. | osoba_fizyczna | powód |
| F.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przeliczenia wartości waluty obcej.
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące klauzul niedozwolonych (abuzywnych).
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. przez rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w składzie jednego sędziego, w miejsce wymaganego składu trzech sędziów.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten dotyczył możliwości rozpoznawania spraw przez sądy w zmienionych składach w okresie pandemii.
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zastępowania czynności prawnej.
Prawo wekslowe art. 41
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. - Prawo wekslowe
Przepis dotyczący odpowiedzialności wekslowej.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące rozstrzygania o kosztach.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Występuje istotne zagadnienie prawne. • Istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. • Oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. • Skarżący musi zatem wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy. • Istotność zagadnienia prawnego (art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. • W judykaturze Sądu Najwyższego zostało już wyjaśnione, że dopuszczalne jest wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu, nawet jeżeli stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie tej umowy. • Wyjaśniono też już, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby uznać, że przez zmianę umowy (zawarcie aneksu) doszło do uchylenia konsekwencji abuzywności zastrzeżonych w niej klauzul. […]
Skład orzekający
Karol Weitz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, interpretacja przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., utrwalone orzecznictwo dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytowych (szczególnie frankowych), wpływ orzecznictwa TSUE na polskie prawo."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej. Wnioski dotyczące klauzul abuzywnych są zgodne z dotychczasowym orzecznictwem, nie wprowadzają nowej wykładni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytu frankowego jest interesujące ze względu na analizę przesłanek kasacyjnych oraz odniesienie do bogatego orzecznictwa TSUE i SN w kwestii abuzywności klauzul.
“Sąd Najwyższy odmawia rozpoznania skargi kasacyjnej banku w sprawie kredytu frankowego – co to oznacza dla konsumentów?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.