I CSK 4042/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2023 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2022 r. ustalający nieważność umowy kredytu na cele mieszkaniowe zawartej pomiędzy powodem K. P. a poprzednikiem prawnym pozwanego banku. Skarżący bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c., wskazując na potrzebę wykładni przepisów art. 385^1 § 1 i 2 k.c. oraz formułując pięć istotnych zagadnień prawnych dotyczących m.in. możliwości ustalenia treści umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, wpływu stanu prawnego na ocenę obowiązywania umowy, automatycznej substytucji normą dyspozytywną oraz oceny oświadczenia kredytobiorcy w kontekście celu dyrektywy 93/13/EWG. Ponadto, skarżący podniósł zarzut nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z uwagi na rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdził, że podniesione zagadnienia prawne nie spełniają kryteriów istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Podkreślono, że problemy dotyczące kredytów indeksowanych i skutków abuzywności były wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a utrwalone orzecznictwo wyklucza zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innymi regulacjami. Sąd Najwyższy nie stwierdził również nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji, wskazując, że zaskarżony wyrok zapadł przed datą podjęcia uchwały III PZP 6/22, a ingerencja ustawodawcy w zasadę kolegialności w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kredytów indeksowanych, klauzul abuzywnych i braku możliwości zastępowania ich przepisami dyspozytywnymi. Ugruntowanie stanowiska co do kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii abuzywności, a jedynie potwierdza utrwalone stanowisko SN.
Zagadnienia prawne (6)
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c., lub też art. 56 k.c. ze wskazanymi przepisami, z których na zasadzie analogii wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione wątpliwości wykładnicze nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego, gdyż problemy dotyczące kredytów indeksowanych i skutków abuzywności były wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy i TSUE, a utrwalone orzecznictwo wyklucza zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innymi regulacjami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kwestie te były już wielokrotnie rozstrzygane, a utrwalone orzecznictwo wyklucza zastępowanie abuzywnych klauzul innymi mechanizmami, co potwierdza uchwała III CZP 25/22.
Czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, dnia powstania sporu czy dnia orzekania?
Odpowiedź sądu
Nie, kwestia ta nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, gdyż była wielokrotnie rozstrzygana przez Sąd Najwyższy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że oceny niedozwolonego charakteru postanowienia dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, co jest utrwalonym orzecznictwem.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione wątpliwości wykładnicze nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że problemy dotyczące kredytów indeksowanych i skutków abuzywności były wielokrotnie rozstrzygane, a utrwalone orzecznictwo wyklucza zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innymi regulacjami.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione wątpliwości wykładnicze nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że problemy dotyczące kredytów indeksowanych i skutków abuzywności były wielokrotnie rozstrzygane, a utrwalone orzecznictwo wyklucza zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innymi regulacjami.
Czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu Dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione wątpliwości wykładnicze nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że problemy dotyczące kredytów indeksowanych i skutków abuzywności były wielokrotnie rozstrzygane, a utrwalone orzecznictwo wyklucza zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innymi regulacjami.
Czy w sprawie zachodzi nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. z uwagi na naruszenie art. 367 § 3 k.p.c. w zw. z art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 poprzez rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie stwierdził nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżony wyrok zapadł przed datą podjęcia uchwały III PZP 6/22, a ingerencja ustawodawcy w zasadę kolegialności w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna i nie skutkuje a priori nieważnością postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny postanowień umownych jako niedozwolonych.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków prawnych czynności prawnej.
p.w. art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
Dotyczy odpowiedzialności wekslowej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia wartości waluty obcej.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania.
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dotyczy rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.
k.p.c. art. 98 § § 1, § 1^1 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
rozp. opłaty radcowskie art. § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dotyczy wysokości opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c.) • Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z rozpoznaniem sprawy w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • W świetle bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie budzi obecnie wątpliwości, że stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może uzasadniać uznanie umowy za nieważną. • Według utrwalonego orzecznictwa niedopuszczalne jest przy tym zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. • W obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce postanowienia o sposobie określenia kursu waluty obcej zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • Oceny tego, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385^1 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kredytów indeksowanych, klauzul abuzywnych i braku możliwości zastępowania ich przepisami dyspozytywnymi. Ugruntowanie stanowiska co do kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii abuzywności, a jedynie potwierdza utrwalone stanowisko SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i klauzul abuzywnych, a jej wartość polega na potwierdzeniu przez Sąd Najwyższy utrwalonej linii orzeczniczej i odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej, co pokazuje, jak trudne jest skuteczne zaskarżenie takich orzeczeń.
“Sąd Najwyższy zamyka drzwi przed kolejną skargą ws. kredytu frankowego – dlaczego bank przegrał w Sądzie Najwyższym?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.