I CSK 3875/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej banku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2023 r. w sprawie o zapłatę. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na braku wystąpienia przesłanek wymaganych do przyjęcia skargi, takich jak istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania czy oczywista uzasadniona skarga. Sąd Najwyższy szczegółowo omówił każdą z tych przesłanek, wskazując, że podniesione przez skarżącego argumenty, w tym dotyczące nieważności postępowania z uwagi na skład sądu drugiej instancji (odnosząc się do uchwały III PZP 6/22), istotnego zagadnienia prawnego związanego z klauzulami abuzywnymi w umowach kredytów indeksowanych do CHF, oraz potrzeby wykładni przepisów, nie spełniają wymogów ustawowych. Sąd podkreślił, że wiele z podniesionych kwestii zostało już rozstrzygniętych w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania, a bank został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów, zwłaszcza w kontekście klauzul abuzywnych w umowach kredytowych i stosowania przepisów przejściowych (ustawa COVID-19).
Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, a jedynie odmawia jej rozpoznania.
Zagadnienia prawne (6)
Czy wola konsumenta, który uważa, iż stwierdzenie nieważności całej umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad wdrożeniem systemu ochrony, takiego jak zastąpienie nieuczciwego postanowienia przepisem dyspozytywnym i utrzymanie umowy w mocy, czy też wyłącznie utrzymanie w mocy klauzuli abuzywnej uwarunkowane jest uprzednią, dobrowolną i świadomą zgodą konsumenta?
Odpowiedź sądu
Nie, wola konsumenta nie przeważa nad systemem ochrony, a utrzymanie umowy w mocy po usunięciu klauzuli abuzywnej wymaga spełnienia określonych warunków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, które wyjaśnia, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte, a podniesione zagadnienia nie stanowią nowej, nierozpatrzonej materii.
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego dopuszczalne jest ustalenie treści umowy na podstawie przepisów k.c. (np. art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 56 k.c.) lub innych przepisów, z których wynika generalna norma określania wartości waluty obcej według kursu średniego NBP?
Odpowiedź sądu
Kwestie te zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE, a podniesione wątpliwości nie spełniają kryteriów istotnego zagadnienia prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE dostarczyło odpowiedzi na te pytania, w tym dotyczące możliwości stosowania przepisów dyspozytywnych i interpretacji klauzul umownych.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta została już rozstrzygnięta w orzecznictwie, a podniesione wątpliwości nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, które wyjaśnia zasady substytucji klauzul abuzywnych i utrzymania umowy w mocy.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta została już rozstrzygnięta w orzecznictwie, a podniesione wątpliwości nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE dostarczyło odpowiedzi na te pytania, w tym dotyczące możliwości stosowania przepisów dyspozytywnych.
Które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do jednostronnego ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interes konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie klauzula kursowa, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu (klauzula kursowa i klauzula ryzyka walutowego)?
Odpowiedź sądu
Kwestie te zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE, a podniesione wątpliwości nie spełniają kryteriów potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do licznych orzeczeń Sądu Najwyższego i TSUE, które wyjaśniły, że klauzule kursowe i ryzyka walutowego w umowach kredytów indeksowanych do CHF mogą być uznane za abuzywne, a ich skutki zostały już szczegółowo omówione.
Czy w sprawie występuje nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego zamiast trzech, co narusza art. 367 § 3 k.p.c. w związku z art. 15 zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19?
Odpowiedź sądu
Nie, w niniejszej sprawie nie można uznać, że wystąpiła nieważność postępowania, ponieważ uchwała Sądu Najwyższego (III PZP 6/22) rozstrzygająca tę kwestię weszła w życie po wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów III PZP 6/22, która rozstrzygnęła, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.P. | osoba_fizyczna | powód |
| J.P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - występowanie istotnego zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący określania wartości waluty obcej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie przesłanek o charakterze publicznoprawnym.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania występuje m.in. przez rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w składzie jednego sędziego, w miejsce wymaganego składu trzech sędziów.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten dotyczył możliwości rozpoznawania spraw w zmienionym składzie w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący skutków prawnych czynności prawnej.
u.p.w. art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
Przepis dotyczący weksli.
k.c. art. 385^1 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Definicja głównych świadczeń stron w rozumieniu kontroli abuzywności.
u.NBP art. 24 § ust. 3
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Przepis dotyczący kursów walut.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące rozstrzygnięcia o kosztach.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. • Kwestie podniesione przez skarżącego zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE. • Uchwała III PZP 6/22, dotycząca nieważności postępowania z powodu składu sądu, nie miała zastosowania retroaktywnego do zaskarżonego orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • W sprawie występuje istotne zagadnienie prawne. • Istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Wystąpiła nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. • Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 rozstrzygnęła, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (...) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (...), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (...) i prowadzi do nieważności postępowania (...). • Z tych wszystkich względów, podniesione kwestie nie mogą stanowić istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. • W wyroku z 19 czerwca 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, C - 396/24, zakwestionował dominującą w judykaturze sądów krajowych zasadę dwóch kondykcji przy rozliczeniu wzajemnych świadczeń spełnionych przez strony na podstawie nieważnej umowy kredytowej.
Skład orzekający
Karol Weitz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów, zwłaszcza w kontekście klauzul abuzywnych w umowach kredytowych i stosowania przepisów przejściowych (ustawa COVID-19)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, a jedynie odmawia jej rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii związanych z ochroną konsumentów w umowach kredytowych (klauzule abuzywne, kredyty frankowe) oraz interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście przepisów przejściowych (ustawa COVID-19). Pokazuje, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy kierowane do rozpoznania.
“Sąd Najwyższy odmawia rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie kredytów frankowych – co to oznacza dla konsumentów?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.