I CSK 3697/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku AG w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2022 r. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne, potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, a także na nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnienie wskazuje, że zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy w jednoosobowym składzie sądu apelacyjnego nie mógł być uwzględniony, gdyż uchwała Sądu Najwyższego III PZP 6/22, która potwierdziła taką nieważność, została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia. W odniesieniu do istotnego zagadnienia prawnego, Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie podniesione przez bank, dotyczące m.in. nieważności umowy kredytu indeksowanego z powodu abuzywności klauzul spreadowych i walutowych, możliwości zastosowania teorii salda w rozliczeniach oraz wpływu aneksu na abuzywność klauzul, zostały już wielokrotnie rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, ponieważ istniejące judykaty dostatecznie wyjaśniają te zagadnienia. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a także potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych.
Dotyczy specyficznych zagadnień proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną oraz interpretacji przepisów dotyczących kredytów walutowych, które były przedmiotem licznych orzeczeń.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające główny przedmiot umowy, nie są niedozwolone?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że klauzule ryzyka walutowego i kursowe określają główne świadczenia stron i mogą być kontrolowane pod kątem abuzywności. Orzecznictwo SN i TSUE dostatecznie wyjaśnia te kwestie.
Czy wobec możliwości spłaty rat kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej bezpośrednio w tej walucie, uzasadnione jest przyjęcie, że są to kredyty udzielone w złotych polskich?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Samo zapewnienie możliwości spłaty rat w walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty w walucie krajowej, zależnej od kursu ustalanej przez bank.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych w walucie polskiej?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował się kwestią wpływu abuzywności klauzul indeksacyjnych na umowę, wskazując, że wyeliminowanie tych klauzul może prowadzić do upadku umowy lub jej istotnego przekształcenia.
Czy w przypadku nieważności umowy kredytu, prawidłowe jest stosowanie teorii salda przy rozliczeniu wzajemnych świadczeń?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na wyrok TSUE C-396/24 oraz własne postanowienie I CSK 652/25, wyjaśnił, że teoria salda ma sens prawny, ekonomiczny i społeczny i powinna działać w obie strony, co jest korzystne dla konsumenta.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie przepisów covidowych, prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Tak, ale nie w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale III PZP 6/22 rozstrzygnął, że takie rozpoznanie sprawy prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże w niniejszej sprawie uchwała ta została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, co wyklucza zastosowanie jej wstecz.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank AG w W. Oddział w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - istotne zagadnienie prawne.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie przesłanek o charakterze publicznoprawnym.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie praw i wolności tylko w ustawie i tylko gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Określenie wysokości zobowiązania w walucie obcej.
Pr. bank. art. 69 § ust. 3
Ustawa Prawo bankowe
Umożliwienie kredytobiorcom spłaty rat w walucie obcej.
u.NBP art. 24 § ust. 3
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Określenie kursu walut.
k.c. art. 385^1 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Definicja głównych świadczeń stron w rozumieniu klauzul abuzywnych.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. • Kwestie podniesione przez skarżącego zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE. • Uchwała III PZP 6/22, na którą powołał się skarżący, nie może być stosowana wstecz.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym. • Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego rozstrzygnięcia. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie przesłanek o charakterze publicznoprawnym. • Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (...) rozstrzygnął, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego (...) prowadzi do nieważności postępowania. • Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało już wyjaśnione, że dopuszczalne jest wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu, nawet jeżeli stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie tej umowy. • Wyjaśniono też już, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby uznać, że przez zmianę umowy (zawarcie aneksu) doszło do uchylenia konsekwencji abuzywności zastrzeżonych w niej klauzul. • Samo zapewnienie konsumentowi-kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej (...) nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej określanego swobodnie przez bank. • W wyroku z 19 czerwca 2025 r. […]
Skład orzekający
Karol Weitz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a także potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zagadnień proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną oraz interpretacji przepisów dotyczących kredytów walutowych, które były przedmiotem licznych orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych dla konsumentów i banków kwestii związanych z kredytami walutowymi oraz procedury kasacyjnej. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do powtarzających się zagadnień prawnych.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę banku ws. kredytów walutowych – co to oznacza dla Twojej umowy?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.