I CSK 3424/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku. Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powodów M.C. i A.C. kwoty w złotówkach i frankach szwajcarskich, a także ustalił nieistnienie stosunku prawnego z umowy kredytu mieszkaniowego zawartej w 2008 r. Apelacja banku została oddalona. Bank wniósł skargę kasacyjną, powołując się na przyczyny kasacyjne z art. 398^9 § 1 k.p.c., w tym na nieważność postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji (na podstawie ustawy COVID), istotne zagadnienie prawne dotyczące klauzul walutowych (art. 385^1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58 k.c.) oraz oczywistą zasadność skargi w zakresie roszczeń odsetkowych i kosztów postępowania. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. W odniesieniu do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, zgodnie z którą rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID do dnia 26 kwietnia 2023 r. nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności. W kwestii zagadnienia prawnego dotyczącego klauzul walutowych, Sąd Najwyższy stwierdził, że zostało ono już rozstrzygnięte w orzecznictwie TSUE i SN, a sformułowane przez skarżącego wątpliwości nie są nowe ani niewyjaśnione. Odnosząc się do zarzutu oczywistej zasadności skargi w zakresie odsetek, Sąd Najwyższy wskazał na wyroki TSUE (C-140/22, C-28/22) i SN, które potwierdzają prawo konsumenta do odsetek od momentu wymagalności roszczenia zwrotnego, nawet jeśli umowa jest nieważna od początku. W kwestii kosztów postępowania, Sąd Najwyższy zauważył, że skarżący nie zgłosił wniosku o kontrolę niezaskarżalnego postanowienia o wartości przedmiotu zaskarżenia, a samo zaskarżenie rozstrzygnięcia o kosztach nie stanowi samodzielnej podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie orzecznictwa SN w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacji przepisów dotyczących klauzul walutowych, prawa konsumenta do odsetek oraz zaskarżania orzeczeń o kosztach.
Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z okresem obowiązywania przepisów COVID-owych oraz ugruntowanego orzecznictwa w sprawach frankowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzeczenie zostało wydane do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie, ponieważ wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały III PZP 6/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów III PZP 6/22, która uznała takie rozpoznanie za naruszające prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, ale jednocześnie ograniczyła obowiązywanie tej wykładni do dnia podjęcia uchwały.
Czy istnieje prawna możliwość wydzielenia z klauzuli ryzyka walutowego części abuzywnej i utrzymania umowy kredytu w mocy po wyeliminowaniu tej części?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta została już rozstrzygnięta w orzecznictwie TSUE i SN, które wskazują na niedozwolony charakter takich klauzul, ich ścisłe powiązanie z klauzulą kursową oraz trudności w utrzymaniu umowy w mocy po ich wyeliminowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do licznych orzeczeń TSUE i SN, które wielokrotnie analizowały problem abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych, wskazując na ich nietransparentność i możliwość prowadzenia do nieważności całej umowy.
Czy konsument ma prawo do ustawowych odsetek za opóźnienie od kwot podlegających zwrotowi w związku z nieważnością umowy kredytu z powodu abuzywnych klauzul?
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma prawo do odsetek od momentu wymagalności roszczenia zwrotnego, a jego prawo do odsetek nie może być uzależnione od złożenia dodatkowego oświadczenia o braku zgody na warunek lub o nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyroki TSUE (C-140/22, C-28/22), które stwierdzają, że skuteczność ochrony konsumenta byłaby zagrożona, gdyby nie mógł on dochodzić odsetek od zwróconych kwot.
Czy wadliwe ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia przez sąd drugiej instancji i wynikające z tego rozstrzygnięcie o kosztach postępowania może stanowić samodzielną podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania?
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość rozstrzygnięcia o kosztach procesu, nawet oczywista, nie może samodzielnie prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, a sama skarga kasacyjna nie może być skierowana wyłącznie przeciwko orzeczeniu o kosztach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zaskarżenie orzeczenia o kosztach jest niedopuszczalne, a skarżący nie zgłosił wniosku o kontrolę niezaskarżalnego postanowienia o wartości przedmiotu zaskarżenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.C. | osoba_fizyczna | powód |
| A.C. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Pomocnicze
ustawa COVID art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385^1 § § 1 zdanie drugie
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
p.w. art. 41
Prawo wekslowe
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 368 § § 2 zd. drugie
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 519^1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji. • Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego klauzul walutowych i możliwości utrzymania umowy w mocy po ich wyeliminowaniu. • Oczywista zasadność skargi w zakresie roszczeń odsetkowych. • Oczywista zasadność skargi w zakresie wadliwego ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Godne uwagi sformułowania
rolą „przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania. • wydanie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID w okresie do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie, nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania • istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony • klauzule kształtujące mechanizm indeksacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy w rozumieniu art. 385^1 § 1 zdanie drugie k.c., a zatem podlegają kontroli, jeśli nie zostały sformułowane w jednoznaczny sposób • Oceny abuzywności postanowienia umownego dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo • Uznanie klauzul przeliczeniowych za abuzywne oznacza, że są one - z mocy samego prawa od momentu zawarcia umowy - bezskuteczne (nie wiążą) konsumentów (art. 385^1 § 1 k.c.) • Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na przyczynie objętej art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. nakłada na skarżącego powinność wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia • nieprawidłowości związane z rozstrzygnięciem o kosztach procesu, chociażby miały oczywisty charakter, nie mogą samodzielnie prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej nawet w części
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie orzecznictwa SN w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacji przepisów dotyczących klauzul walutowych, prawa konsumenta do odsetek oraz zaskarżania orzeczeń o kosztach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z okresem obowiązywania przepisów COVID-owych oraz ugruntowanego orzecznictwa w sprawach frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zagadnień prawnych w sprawach frankowych, w tym abuzywności klauzul walutowych i prawa konsumentów do odsetek, a także kwestii proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy bank musi zapłacić odsetki od wadliwej umowy frankowej?”
Dane finansowe
WPS: 247 163 PLN
zapłata: 43 329,04 PLN
zapłata: 15 119,76 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.