I CSK 3124/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, postanowieniem z dnia 19 lutego 2025 r., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez Bank S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2023 r. Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę i ustalenie, wniesionego przez J.S., W.S. i R.S. przeciwko Bankowi S.A. Bank w swojej skardze kasacyjnej podnosił szereg zarzutów, w tym dotyczących nieważności postępowania z uwagi na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (tzw. ustawa covidowa). Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że rozpoznanie sprawy w takim składzie było zgodne z obowiązującymi wówczas przepisami i nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo. Sąd Najwyższy podkreślił, że choć uchwała składu siedmiu sędziów III PZP 6/22 wskazywała na ograniczenie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy w takich przypadkach, to wykładnia ta obowiązywała od dnia jej podjęcia, a sprawy rozpoznane przed tą datą w składzie jednoosobowym nie mogły być z tego powodu uznane za nieważne. Ponadto, Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutu dotyczącego potrzeby wykładni przepisów prawnych, wskazując, że wszystkie podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne, dotyczące tzw. kredytów frankowych, zostały już wyczerpująco rozstrzygnięte w bogatym orzecznictwie Sądu Najwyższego. W szczególności Sąd Najwyższy przywołał uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która ustaliła, że postanowienia dotyczące jednostronnego określania kursu waluty przez bank są niedozwolone, a w przypadku braku możliwości ustalenia wiążącego kursu, umowa nie wiąże w pozostałym zakresie, co prowadzi do skutków odpowiadających nieważności umowy. Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 398^9^ § 1 k.p.c. uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym brak istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania czy oczywista zasadność skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, zgodnie z przepisami prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w sprawach kredytów frankowych, w tym kwestii składu jednoosobowego sądu drugiej instancji w okresie pandemii oraz abuzywności klauzul waloryzacyjnych.
Dotyczy głównie kwestii proceduralnych związanych z rozpoznaniem skargi kasacyjnej oraz utrwalonych zasad dotyczących kredytów frankowych. Nie wprowadza nowych, przełomowych rozwiązań.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej nie prowadzi do nieważności postępowania, jeśli skład ten był wprost wyznaczony przez obowiązujący przepis.
Uzasadnienie
Sąd orzekający był związany normą procesową i ustrojową, która w związku z zagrożeniem epidemiologicznym wyznaczała skład jednoosobowy dla sądów drugiej instancji. Odstępstwo od zasady kolegialności nie jest równoznaczne z naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji, a przepis ten nie został derogowany.
Czy postanowienia umowne dotyczące jednostronnego określania kursu waluty przez bank w umowie kredytu indeksowanego/denominowanego są niedozwolone i niewiążące?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia uprawniające bank do jednostronnego określania kursu waluty wiążącego drugą stronę umowy kredytu są nietransparentne, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych i nie wiążą konsumenta.
Uzasadnienie
Postanowienia te pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem i zostały zamieszczone w umowie zawartej z konsumentem.
Co dzieje się z umową kredytu indeksowanego/denominowanego, gdy postanowienie dotyczące kursu waluty zostanie uznane za niedozwolone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W obowiązującym stanie prawnym, w razie uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone i niebędące wiążące, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Jest to skutek odpowiadający nieważności umowy, co oznacza nieistnienie wynikającego z umowy stosunku prawnego i obowiązek zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń.
Czy zarzut naruszenia art. 130^1a^ § 1 k.p.c. może być podstawą skargi kasacyjnej skierowanej przeciwko orzeczeniu sądu drugiej instancji?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 130^1a^ § 1 k.p.c. mógłby być podniesiony jedynie wobec sądu pierwszej instancji, a nie sądu drugiej instancji, i musiałby być wcześniej podniesiony w apelacji.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko orzeczeniu sądu drugiej instancji, a zarzut naruszenia art. 130^1a^ § 1 k.p.c. przez sąd pierwszej instancji nie został wskazany w apelacji i nie mógł być przedmiotem oceny Sądu Apelacyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.S. | osoba_fizyczna | powód |
| W.S. | osoba_fizyczna | powód |
| R.S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - istnienie istotnego zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 398^9 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - nieważność postępowania.
ustawa covidowa art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis określający skład jednoosobowy dla sądów drugiej instancji w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego.
u.SN art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Moc zasady prawnej uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek uwzględniania nieważności postępowania z urzędu.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka nieważności postępowania.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 130^1a § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1^, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
rozp. MS art. 10 § ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 oraz § 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej nie prowadzi do nieważności postępowania. • Wszystkie podniesione zagadnienia prawne dotyczące kredytów frankowych zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Postanowienia dotyczące jednostronnego określania kursu waluty przez bank są niedozwolone i niewiążące. • W przypadku uznania postanowienia o kursie waluty za abuzywne, umowa nie wiąże w pozostałym zakresie.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym na podstawie ustawy covidowej. • Konieczność wykładni przepisów prawnych dotyczących kredytów frankowych.
Godne uwagi sformułowania
Nie można bowiem uznawać, że stan sprzeczności składu sądu z przepisami prawa występuje, gdy ów skład był wprost wyznaczany przez obowiązujący przepis • Nie oznacza to jednak, że odstępstwo od zasady kolegialności jest równoznaczne z naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji • Sąd Najwyższy nie dostrzega w niniejszej sprawie nieważności postępowania • Sąd Najwyższy nie dostrzega przy tym potrzeby odnoszenia się do każdego z nich z osobna • w orzecznictwie Sądu Najwyższego ustalony jest pogląd, zgodnie z którym postanowienia uprawniające bank do jednostronnego określania kursu waluty wiążącego drugą stronę umowy kredytu, są nietransparentne
Skład orzekający
Marcin Krajewski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w sprawach kredytów frankowych, w tym kwestii składu jednoosobowego sądu drugiej instancji w okresie pandemii oraz abuzywności klauzul waloryzacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii proceduralnych związanych z rozpoznaniem skargi kasacyjnej oraz utrwalonych zasad dotyczących kredytów frankowych. Nie wprowadza nowych, przełomowych rozwiązań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i porusza kwestię proceduralną związaną z ustawą covidową, co może być interesujące dla prawników i osób posiadających takie kredyty.
“Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy potwierdza – skład jednoosobowy sądu nie unieważniał postępowań z okresu pandemii.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.