I CSK 3051/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek Banku spółki akcyjnej w W. o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13 grudnia 2022 r. Bank argumentował potrzebą wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie oraz występowaniem istotnych zagadnień prawnych. Dodatkowo podniósł zarzut nieważności postępowania przed sądem II instancji z uwagi na rozpoznanie apelacji przez sąd w składzie jednego sędziego, powołując się na uchwałę SN III PZP 6/22. Sąd Najwyższy, analizując zarzut nieważności, wskazał, że uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a zaskarżony wyrok został wydany wcześniej. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował kompetencje SN do dokonywania rozproszonej kontroli konstytucyjności, podkreślając wyłączną rolę Trybunału Konstytucyjnego. Odnosząc się do kwestii wykładni przepisów o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c.) i interesu prawnego w ustaleniu (art. 189 k.p.c.), Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych ani potrzeby wykładni w kontekście konkretnej sprawy. Podkreślono, że funkcją skargi kasacyjnej jest eliminowanie rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, a nie samego SN. Sąd Najwyższy przywołał również bogate orzecznictwo TSUE i SN dotyczące klauzul abuzywnych, prawa konsumentów i skutków stwierdzenia nieważności umowy. Ostatecznie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie spełnia ona wymogów formalnych i merytorycznych określonych w art. 398⁹ § 1 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności w zakresie wykazania istotnych zagadnień prawnych i rozbieżności w orzecznictwie. Analiza zarzutu nieważności postępowania związanego z uchwałą III PZP 6/22 oraz wykładnia przepisów dotyczących klauzul abuzywnych i interesu prawnego.
Dotyczy specyficznej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej. Analiza zarzutu nieważności opiera się na specyficznej interpretacji uchwały SN i kompetencji SN.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozpoznanie apelacji przez sąd II instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut ten jest niezasadny, wskazując m.in. na datę wydania zaskarżonego wyroku oraz kwestionując kompetencje SN do rozproszonej kontroli konstytucyjności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował możliwość stosowania uchwały III PZP 6/22 do sprawy, której wyrok został wydany przed jej podjęciem. Podkreślono, że SN nie ma kompetencji do kontroli konstytucyjności ustaw, a jedynie TK. Wskazano również, że uchwała SN nie może nakładać obowiązku odmowy stosowania ustawy.
Czy istnieją rozbieżności w orzecznictwie SN dotyczące wykładni art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zakresie abuzywności klauzul kursowych w umowach kredytu indeksowanego do CHF?
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie wykazała istnienia takich rozbieżności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła sprzecznych orzeczeń sądów powszechnych ani nie wykazała, że przytoczone orzeczenia SN dotyczyły tożsamych stanów faktycznych. Podkreślono, że SN wielokrotnie wypowiadał się w tej kwestii.
Czy w sytuacji, gdy kredytobiorcy przysługuje roszczenie o zapłatę, ma on interes prawny do wytoczenia powództwa wyłącznie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.)?
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie wykazała istnienia rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych w tym zakresie, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że większość przywołanych orzeczeń sądów powszechnych była sprzed kilku lat, a skarżąca nie wykazała ich prawomocności. Podkreślono elastyczną wykładnię interesu prawnego i możliwość uzyskania pełnej ochrony poprzez powództwo o świadczenie.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi przepis dyspozytywny, który automatycznie zastępuje abuzywną klauzulę kursową w umowie kredytu indeksowanego do CHF?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy wskazał, że polskie prawo nie przewiduje przepisu dyspozytywnego, który mógłby zastąpić lukę po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, zgodnie z którym niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia innym mechanizmem wyliczenia raty, gdyż mogłoby to naruszać cel dyrektywy 93/13 i chronić przedsiębiorcę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| E. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie spełnia ona wymogów określonych w § 1.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definiuje niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) jako postanowienia rażąco naruszające interes konsumenta i sprzeczne z dobrymi obyczajami.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że niedozwolone postanowienie umowne jest od początku bezskuteczne wobec konsumenta.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa warunki, pod jakimi można ograniczyć konstytucyjne wolności i prawa.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że sędziowie w sprawowaniu urzędu podlegają tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 188 § pkt 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa kompetencje Trybunału Konstytucyjnego w zakresie kontroli konstytucyjności ustaw.
u.SN art. 82 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa podstawy skierowania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów SN.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków prawnych czynności prawnej.
pr. weks. art. 41
Ustawa Prawo wekslowe
Dotyczy odpowiedzialności wekslowej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia wartości waluty obcej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania przed sądem II instancji z uwagi na skład sądu. • Potrzeba wykładni art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zakresie abuzywności klauzul kursowych. • Potrzeba wykładni art. 189 k.p.c. w zakresie interesu prawnego w ustaleniu. • Zastosowanie art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego zastępującego klauzulę abuzywną.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy ustalił, że przyjęta w uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia, co już powoduje niezasadność podniesionego zarzutu. • W polskim porządku prawnym ocena hierarchicznej zgodności ustaw z Konstytucją RP stanowi wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego. • Uchwała nie miała na celu dokonania interpretacji zakwestionowanego przepisu. • Na skarżącym spoczywa ciężar wykazania, iż wskazana przez niego przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 398⁹ § 1 k.p.c. ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. • Przez rozbieżności w orzecznictwie sądów uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania należy rozumieć istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub zbliżonych stanach faktycznych. • Mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, pozostawiający bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • Niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej.
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności w zakresie wykazania istotnych zagadnień prawnych i rozbieżności w orzecznictwie. Analiza zarzutu nieważności postępowania związanego z uchwałą III PZP 6/22 oraz wykładnia przepisów dotyczących klauzul abuzywnych i interesu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej. Analiza zarzutu nieważności opiera się na specyficznej interpretacji uchwały SN i kompetencji SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytu frankowego, z dogłębną analizą zarzutu nieważności postępowania i kwestii abuzywności klauzul. Pokazuje praktyczne aspekty postępowania kasacyjnego i złożoność prawa bankowego.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną banku w sporze o kredyt frankowy – kluczowe argumenty i wnioski dla konsumentów.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.