I CA 96/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku T. H. o podział majątku wspólnego i dział spadku, w ramach którego wnioskodawca domagał się stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie części nieruchomości. Sąd Rejonowy w Radziejowie postanowieniem wstępnym oddalił wniosek. Wnioskodawca wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 233 § 1 kpc, art. 235 2 pkt 1 i 5 kpc, art. 618 § 3 kpc oraz art. 172 § 1 i 2 kc. Domagał się zmiany postanowienia i stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości lub udziałów w niej. Sąd Okręgowy zważył, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślono, że nie można zasiedzieć nieruchomości, która już stanowi własność danej osoby z mocy dziedziczenia. Wskazano również na różnicę jakościową między żądaniem zasiedzenia własności nieruchomości a żądaniem zasiedzenia udziału we współwłasności, co oznacza, że sąd nie może orzec o innym przedmiocie niż żądany. W związku z tym, oddalenie wniosku o zasiedzenie własności nieruchomości nie rozstrzyga o żądaniu ewentualnym zasiedzenia udziałów, co wymaga dalszego procedowania. Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc. Dodatkowo, sąd zaznaczył, że kwalifikacja posiadania jako samoistnego lub zależnego jest oceną prawną, a objęcie nieruchomości w posiadanie za zgodą właściciela, a następnie posiadanie jej w zakresie określonym przez właściciela, świadczy z reguły o posiadaniu zależnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWyjaśnienie kluczowych kwestii dotyczących zasiedzenia nieruchomości, w tym niemożności zasiedzenia własności przez właściciela oraz różnicy między zasiedzeniem własności a zasiedzeniem udziału we współwłasności. Podkreślenie charakteru posiadania w relacjach rodzinnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca jest już współwłaścicielem nieruchomości na zasadzie dziedziczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest zasiedzenie nieruchomości przez osobę, która stała się jej właścicielem z mocy dziedziczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykluczone jest zasiedzenie własności rzeczy przez osobę, która z mocy dziedziczenia stała się jej właścicielem, ponieważ nie można zasiedzieć tego, co już jest własnością danej osoby.
Uzasadnienie
Zasiedzenie jest sposobem nabycia własności rzeczy przez posiadacza, który nie jest jej właścicielem. Jeśli osoba jest już właścicielem nieruchomości (np. w drodze dziedziczenia), nie może jej zasiedzieć.
Czy żądanie stwierdzenia zasiedzenia własności nieruchomości jest tożsame z żądaniem stwierdzenia zasiedzenia udziału we współwłasności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, między żądaniem stwierdzenia zasiedzenia własności nieruchomości a żądaniem zasiedzenia udziału we współwłasności zachodzi różnica jakościowa. Żądanie zasiedzenia udziału stanowi 'aliud' w stosunku do żądania zasiedzenia własności.
Uzasadnienie
Udział we własności nie jest prawem do rzeczy tożsamym z własnością. W związku z tym, sąd, mając wniosek o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, nie może orzec o stwierdzeniu zasiedzenia w niej udziału we współwłasności, lecz w razie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o zasiedzenie nieruchomości, powinien oddalić wniosek.
Czy posiadanie nieruchomości przez dorosłe dziecko w budynku rodziców, nawet ponosząc nakłady i mając nadzieję na dziedziczenie, może być uznane za posiadanie samoistne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zazwyczaj nie, objęcie nieruchomości w posiadanie za zgodą właściciela (choćby dorozumianą), a następnie jej posiadanie w zakresie określonym przez właściciela, świadczy z reguły o posiadaniu zależnym, nawet w sytuacjach stosunków rodzinnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy akcentuje, że posiadanie zależne może wynikać ze stosunków rodzinnych. Aby posiadanie zależne zmieniło się w samoistne, właściciel musiałby zrezygnować ze swojego animusu co do całości przysługującego mu prawa, a czynności posiadacza musiałyby wskazywać na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa nad rzeczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. H. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. H. | osoba_fizyczna | zmarły małżonek |
| M. H. | osoba_fizyczna | zmarły małżonek |
| Z. H. | osoba_fizyczna | żona wnioskodawcy |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| E. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| dzieci zmarłych lub ich następcy prawni | inne | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa procesowa zgłoszenia wniosku o podział majątku i dział spadku.
k.p.c. art. 688
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa procesowa zgłoszenia wniosku o podział majątku i dział spadku.
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa procesowa zgłoszenia wniosku o podział majątku i dział spadku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia poprzez dowolną i niewszechstronną ocenę dowodów i pominięcie pewnej części zgromadzonego materiału dowodowego.
k.p.c. art. 235 § 2 pkt 1 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut pominięcia dowodu z zeznań kilku świadków i uzupełniającego przesłuchania świadka jako zbędnych dla rozstrzygnięcia i zmierzających do przedłużenia postępowania, podczas gdy takie podstawy pominięcia dowodów nie występowały.
k.p.c. art. 618 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut przyjęcia, że wnioskodawca zgłaszając dowody zmierzające do wykazania samoistności posiadania zmierzał do przedłużenia postępowania w sytuacji, gdy po prawomocnym postanowieniu o dział spadku nie będzie mógł już dochodzić roszczeń z tytułu zasiedzenia nieruchomości objętej wnioskiem.
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zarzut niezastosowania przepisu mimo istniejących ku temu podstaw i w konsekwencji bezpodstawnego oddalenia wniosku.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie możliwości orzekania przez sąd o innym przedmiocie aniżeli żądany przez stronę.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek strony do udowodnienia tylko faktów istotnych dla rozstrzygnięcia.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez dowolną i niewszechstronną ocenę dowodów. • Naruszenie art. 235 2 pkt 1 i 5 kpc poprzez pominięcie dowodów z zeznań świadków. • Naruszenie art. 618 § 3 kpc w kontekście przedłużania postępowania. • Niezastosowanie art. 172 § 1 i 2 kc.
Godne uwagi sformułowania
Nie można bowiem zasiedzieć (nabyć własności przez zasiedzenie) – co oczywiste – tego, co już jest własnością danej osoby. • Między żądaniem stwierdzenia zasiedzenia własności nieruchomości a żądaniem zasiedzenia udziału we współwłasności zachodzi różnica jakościowa (drugie z żądań stanowi aliud w stosunku do pierwszego). • Objęcie nieruchomości (jej części) w posiadanie za zgodą właściciela (choćby dorozumianą), a następnie jej posiadanie w zakresie określonym przez właściciela świadczy z reguły o posiadaniu zależnym.
Skład orzekający
Mariusz Nazdrowicz
SSO
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wyjaśnienie kluczowych kwestii dotyczących zasiedzenia nieruchomości, w tym niemożności zasiedzenia własności przez właściciela oraz różnicy między zasiedzeniem własności a zasiedzeniem udziału we współwłasności. Podkreślenie charakteru posiadania w relacjach rodzinnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca jest już współwłaścicielem nieruchomości na zasadzie dziedziczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zasiedzenia, ale z nietypowym zwrotem akcji – wnioskodawca próbuje zasiedzieć coś, co już posiada. Wyjaśnienie różnic między zasiedzeniem własności a udziału jest cenne dla praktyków.
“Czy można zasiedzieć własną nieruchomość? Sąd Okręgowy wyjaśnia pułapki prawne.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.