I Ca 410/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, której właścicielem była strona powodowa. Pozwani zajmowali nieruchomość, powołując się na umowę dzierżawy zawartą przez E. S. z M. K. w 2005 roku, która miała obowiązywać do 2030 roku. Sąd Rejonowy ustalił, że umowa ta była czynnością pozorną, zawartą w celu obejścia przepisów prawa i utrudnienia postępowania egzekucyjnego, a zatem nieważną od samego początku. W związku z tym pozwani E. S., S. S. i M. S. zostali uznani za posiadaczy zależnych w złej wierze i zasądzono od nich kwotę 15.600 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelacje pozwanych, w pełni podzielił ustalenia i argumentację Sądu Rejonowego. Podkreślono, że umowa dzierżawy została spisana dopiero w 2010 roku, po pierwszej licytacji nieruchomości, co potwierdza jej pozorny charakter. Dodatkowo, Sąd Okręgowy wskazał, że nawet gdyby umowa nie była pozorna, byłaby nieważna ze względu na brak zgody wierzycieli na zawarcie umowy dzierżawy w toku postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 936 § 3 w zw. z art. 935 § 3 kpc. W konsekwencji, apelacje pozwanych zostały oddalone, a wyrok Sądu Rejonowego utrzymany w mocy. Pozwani zostali obciążeni kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUtrwalenie wykładni przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych, obejścia prawa w postępowaniu egzekucyjnym oraz roszczeń właściciela z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z postępowaniem egzekucyjnym i pozornością umowy dzierżawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa dzierżawy zawarta w celu obejścia przepisów prawa i utrudnienia postępowania egzekucyjnego, spisana po pierwszej licytacji nieruchomości, jest ważna i stanowi tytuł prawny do władania nieruchomością?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa dzierżawy zawarta w takich okolicznościach jest nieważna jako czynność prawna pozorna i zawarta dla obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę dzierżawy za pozorną, ponieważ jej celem było stworzenie zewnętrznego pozoru zawarcia umowy w celu wywołania u potencjalnego nabywcy licytowanej nieruchomości. Dodatkowo, umowa została spisana po pierwszej licytacji, co potwierdza jej pozorny charakter i brak rzeczywistej woli stron. Nawet gdyby nie była pozorna, byłaby nieważna ze względu na brak zgody wierzycieli na zawarcie umowy dzierżawy w toku postępowania egzekucyjnego.
Czy posiadacze zależni w złej wierze, którzy bezprawnie władają nieruchomością, są zobowiązani do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z niej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właścicielowi przysługuje prawo do domagania się od posiadacza zależnego w złej wierze wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy na podstawie art. 230 k.c. w zw. z art. 225 k.c.
Uzasadnienie
Pozwani, którzy zajmowali nieruchomość bez ważnego tytułu prawnego i mieli świadomość braku podstaw do jej zajmowania, zostali uznani za posiadaczy zależnych w złej wierze. W takiej sytuacji właścicielowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, które powinno odpowiadać stawkom rynkowym.
Czy wpis umowy dzierżawy do księgi wieczystej obala domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, jeśli umowa jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, domniemanie z art. 3 ukwh jest domniemaniem prawnym (iuris tantum) i może być obalone przez dowód przeciwny, co miało miejsce w tej sprawie.
Uzasadnienie
Materiały sprawy jednoznacznie wykazały, że umowa dzierżawy była pozorna i nieważna, co obaliło domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki jawnej w T. | spółka | powód |
| S. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczeń uzupełniających właściciela względem posiadacza zależnego.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Reguluje rozliczenia właściciela z posiadaczem w złej wierze, w tym wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność oświadczenia woli złożonego za zgodą drugiej strony dla pozoru.
Pomocnicze
k.p.c. art. 936 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność umowy dzierżawy zawartej w toku postępowania egzekucyjnego bez zgody wierzycieli.
k.p.c. art. 935 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność umowy dzierżawy zawartej w toku postępowania egzekucyjnego bez zgody wierzycieli.
u.k.w.h. art. 3 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (iuris tantum).
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Pojęcie posiadania samoistnego.
k.c. art. 366
Kodeks cywilny
Ochrona naruszonego posiadania.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa dzierżawy zawarta w celu obejścia prawa i utrudnienia postępowania egzekucyjnego jest nieważna jako czynność prawna pozorna. • Pozwani zajmowali nieruchomość bez ważnego tytułu prawnego, będąc posiadaczami w złej wierze. • Właścicielowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości od posiadaczy w złej wierze.
Odrzucone argumenty
Umowa dzierżawy z M. K. stanowiła ważny tytuł prawny do zajmowania nieruchomości. • Pozwani byli samoistnymi posiadaczami w dobrej wierze i nie byli zobowiązani do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. • Wpis umowy dzierżawy do księgi wieczystej obalał domniemanie niezgodności z rzeczywistym stanem prawnym.
Godne uwagi sformułowania
umowa ta była czynnością pozorną, nie było zamiarem stron, by M. K. używał nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy, lecz stworzenie zewnętrznego pozoru zawarcia takiej umowy najwyraźniej jedynie w zamiarze wywołania u potencjalnego nabywcy licytowanej w toku postępowania egzekucyjnego nieruchomości z uwagi na fakt ujawnienia w jej księdze wieczystej tuż przed licytacją obciążenia jej dzierżawą. • co nie jest zabronione to jest dozwolone. • umowa ta została sporządzona przez pozwanych małżonków tylko i wyłącznie w ich interesie, nie mającym jednak nic wspólnego z M. K. , lecz z toczącym się przeciwko nim postępowaniu egzekucyjnym i zagrożeniu utraty własności nieruchomości przez pozwaną, a w następnej kolejności utraty jej posiadania. • umowa dzierżawy datowana na dzień 8 lutego 2005 roku nie była bynajmniej zawarta w tej dacie, ale spisana została dopiero w okresie między pierwszą a drugą licytacją nieruchomości.
Skład orzekający
Wiesław Zachara
przewodniczący
Andrzej Bosak
sędzia
Piotr Wicherek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrwalenie wykładni przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych, obejścia prawa w postępowaniu egzekucyjnym oraz roszczeń właściciela z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z postępowaniem egzekucyjnym i pozornością umowy dzierżawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak pozorne umowy mogą być wykorzystywane do obejścia prawa i jak sądy potrafią skutecznie zwalczać takie praktyki, chroniąc prawa właścicieli. Jest to przykład walki o własność i prób manipulacji prawem.
“Pozorna umowa dzierżawy jako broń w walce o nieruchomość – jak sąd rozbił próbę obejścia prawa.”
Dane finansowe
WPS: 15 600 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości: 15 600 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.