I CA 390/21

Sąd Okręgowy we Włocławku rozpoznał apelację powodów S. K. i A. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim, który oddalił ich powództwo o stwierdzenie nieważności oświadczenia pozwanej D. O. o wykonaniu prawa pierwokupu udziałów w nieruchomościach rolnych. Sąd pierwszej instancji uznał oświadczenie pozwanej za skuteczne i nie wykazał interesu prawnego powodów w rozumieniu art. 189 kpc, wskazując, że mogliby oni wystąpić z dalej idącym roszczeniem o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Powodowie w apelacji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 58 § 1 kc w zw. z art. 600 i 601 kc, kwestionując również brak interesu prawnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za prawidłowe. Kluczowym zagadnieniem była kwestia interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc. Sąd Okręgowy podkreślił, że interes prawny istnieje tylko wtedy, gdy stan niepewności prawnej może być usunięty przez samo ustalenie lub gdy nie można go usunąć w drodze dalej idącego powództwa. W sytuacji, gdy nieruchomość została już zbyta na rzecz syna pozwanej, ustalenie nieważności oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu nie zakończyłoby sporu i nie zapewniłoby powodom ochrony prawnej. Konieczne byłoby wystąpienie z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko aktualnemu właścicielowi. W związku z tym, powodowie nie mieli interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc, co przesądziło o bezzasadności powództwa i apelacji. Sąd odwoławczy podzielił również stanowisko sądu pierwszej instancji co do skuteczności oświadczenia pozwanej, wskazując, że wykonanie prawa pierwokupu następuje przez jednostronne oświadczenie woli, a wszelkie wątpliwości pozwanej co do ceny ustalonej w umowie warunkowej nie wpływały na ważność tego oświadczenia, gdyż z mocy prawa była ona zobowiązana do zapłaty ceny określonej w umowie warunkowej.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający