I Ca 100/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy we Włocławku rozpoznał apelację wnioskodawcy M. B. od postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku, które zmieniało wcześniejsze postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Wnioskodawca domagał się uwzględnienia jego matki, R. B., przy dziedziczeniu gospodarstwa rolnego, które wchodziło w skład spadku po J. P. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając zarzuty za bezzasadne. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego z 2007 r. (sygn. P 21/06), które uznało za niezgodne z Konstytucją przepisy wprowadzające Kodeks cywilny w zakresie, w jakim odnosiły się do spraw spadkowych otwartych przed 1 stycznia 1965 r., a rozstrzygniętych po 14 lutego 2001 r. Sąd wskazał, że w takich przypadkach stosuje się wyłącznie przepisy obowiązujące w chwili otwarcia spadku (dekret z 1946 r.), które nie przewidywały odrębnych zasad dziedziczenia gospodarstw rolnych ani wymogu posiadania specjalnych kwalifikacji. W związku z tym, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie może zawierać rozstrzygnięcia w zakresie odrębnego dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Sąd Okręgowy podkreślił również, że postępowanie na podstawie art. 679 kpc ma charakter szczególny i wymaga wykazania nowych okoliczności lub dowodów, których nie można było powołać w poprzednim postępowaniu, a wnioskodawca nie wykazał takich podstaw. W konsekwencji apelacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących dziedziczenia gospodarstw rolnych po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, a także stosowanie art. 679 kpc w sprawach spadkowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji spadków otwartych przed 1965 r. i rozstrzygniętych po 2001 r. oraz zastosowania art. 679 kpc.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest odrębne dziedziczenie gospodarstwa rolnego w spadku otwartym przed wejściem w życie Kodeksu cywilnego, jeśli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zostało wydane po 14 lutego 2001 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie ma podstaw prawnych do orzekania o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego w takim przypadku, ponieważ przepisy wprowadzające Kodeks cywilny w tym zakresie zostały uznane za niekonstytucyjne.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy dotyczące odrębnego dziedziczenia gospodarstw rolnych, stosowane do spadków otwartych przed 1 stycznia 1965 r. i rozstrzygniętych po 14 lutego 2001 r., są niezgodne z Konstytucją. W takich sytuacjach stosuje się przepisy obowiązujące w chwili otwarcia spadku, które nie przewidywały szczególnych zasad dziedziczenia gospodarstw rolnych.
Czy wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku złożony na podstawie art. 679 kpc może być uwzględniony, jeśli wnioskodawca nie wykazał nowych okoliczności lub dowodów, których nie mógł powołać w poprzednim postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki nie może być uwzględniony, jeśli wnioskodawca nie spełni wymogów określonych w art. 679 § 1 kpc.
Uzasadnienie
Postępowanie na podstawie art. 679 kpc ma charakter szczególny i wymaga wykazania podstawy, której nie można było powołać w poprzednim postępowaniu, oraz zachowania rocznego terminu od chwili uzyskania możliwości powołania się na nią. Nie służy ono naprawieniu błędów sądu lub stron w poprzednim postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Prokurator Okręgowy we Włocławku | organ_państwowy | uczestnik |
| R. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. B. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| R. C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. U. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| H. N. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| H. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. B. (3) | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 679
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny art. LV
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny art. LVI
uznany za niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym spraw spadkowych, w których wydanie orzeczenia następuje od 14 lutego 2001 r.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny art. LVIII
Dekret z dnia 8 października 1946 r. Prawo spadkowe
stosowany do spadków otwartych przed 1 stycznia 1965 r.
Pomocnicze
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 677 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
w poprzednim brzmieniu
k.p.c. art. 670
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 1025 § § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 524 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy dotyczące odrębnego dziedziczenia gospodarstw rolnych, stosowane do spadków otwartych przed 1965 r. i rozstrzygniętych po 2001 r., zostały uznane za niekonstytucyjne. • W przypadku spadków otwartych przed wejściem w życie Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy obowiązujące w chwili otwarcia spadku, które nie przewidywały szczególnych zasad dziedziczenia gospodarstw rolnych. • Wnioskodawca nie wykazał nowych okoliczności lub dowodów, które uzasadniałyby zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w trybie art. 679 kpc.
Odrzucone argumenty
Argumentacja wnioskodawcy oparta na przepisach wprowadzających Kodeks cywilny dotyczących dziedziczenia gospodarstw rolnych. • Próba sanowania zaniechania zaskarżenia postanowienia w zwykłym trybie odwoławczym poprzez wniosek o zmianę postanowienia w trybie art. 679 kpc.
Godne uwagi sformułowania
Skarżący popadł przy tym w wewnętrzną sprzeczność • Jest przy tym niezmiernie symptomatyczne, że w swoim środku odwoławczym apelujący nie pokusił się o wskazanie – jaka – skoro nie art. 679 kpc – w jego ocenie powinna być podstawa prawna rozpoznania zgłoszonego wniosku. • Kompletnie przy tym pozbawiony racji jest argument, że przepis art. 679 kpc nie wchodzi w grę, gdy jeden z kilku spadkobierców bezpodstawnie nie został ujęty w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. • Postępowanie przewidziane w art. 679 kpc nie służy naprawieniu błędów Sądu ani stron w postępowaniu spadkowym. • Trudno przy tym oprzeć się wrażeniu, że składając wniosek o zmianę postanowienia z 30 listopada 2017 r. M. B. dążył do sanowania zaniechania zaskarżenia w zwykłym trybie odwoławczym tego postanowienia w całkowitym oderwaniu od wskazanej w art. 679 kpc podstawy w postaci wykrycia nowych faktów i dowodów. • Uwagi zarówno wnioskodawcy jak i orzekających dotychczas Sądów umknęło bowiem, że wyrokiem z 5 września 2007 r. w sprawie P 21/06 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. LV, LVI i LVIII ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – „Przepisy wprowadzające kodeks cywilny” (...) są niezgodne z (...) Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej.
Skład orzekający
Mariusz Nazdrowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Baranowska
sędzia
Andrzej Witka-Jeżewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących dziedziczenia gospodarstw rolnych po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, a także stosowanie art. 679 kpc w sprawach spadkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spadków otwartych przed 1965 r. i rozstrzygniętych po 2001 r. oraz zastosowania art. 679 kpc.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii dziedziczenia gospodarstw rolnych i pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wpływają na interpretację przepisów prawa spadkowego, nawet po wielu latach.
“Dziedziczenie gospodarstwa rolnego: Czy przepisy sprzed lat nadal obowiązują po wyroku Trybunału Konstytucyjnego?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.