I C 749/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę z powództwa Prokuratora Okręgowego w Olsztynie przeciwko E. T. (1) i M. S. o ustalenie nieważności umowy darowizny nieruchomości oraz oświadczenia o ustanowieniu służebności mieszkania. Powód wskazał, że M. S. od lat cierpiała na chorobę psychiczną (otępienie w chorobie Alzheimera), która wyłączała jej zdolność do świadomego i swobodnego podejmowania decyzji. W związku z tym, umowa darowizny zawarta w formie aktu notarialnego w dniu 10 września 2015 r., dotycząca lokalu mieszkalnego i udziału w gruncie, a także oświadczenie o ustanowieniu służebności mieszkania, powinny zostać uznane za nieważne. Sąd, analizując obszerny materiał dowodowy, w tym dokumentację medyczną, zeznania świadków oraz opinie biegłych psychiatrów i psychologów, doszedł do wniosku, że M. S. w dacie zawierania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne wyrażenie woli. Kluczowe znaczenie miała opinia biegłego W. P., który stwierdził, że pozwana cierpiała na otępienie o co najmniej umiarkowanym nasileniu, uniemożliwiające jej samodzielne funkcjonowanie i zrozumienie znaczenia aktów prawnych. Sąd nie podzielił opinii biegłej D. T., która sugerowała, że czynność mogła być celowa i korzystna dla pozwanej. W konsekwencji, sąd orzekł o nieważności umowy darowizny i oświadczenia o służebności. Przyznano również wynagrodzenie kuratorowi pozwanej oraz zasądzono koszty sądowe od pozwanego E. T. (1).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie nieważności czynności prawnych dokonywanych przez osoby z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza w kontekście chorób otępiennych. Potwierdzenie roli prokuratora w ochronie praworządności w obrocie prawnym. Interpretacja art. 82 k.c. w kontekście chorób neurodegeneracyjnych.
Każda sprawa o nieważność czynności prawnej z powodu stanu psychicznego wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i dowodów medycznych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowa darowizny nieruchomości oraz oświadczenie o ustanowieniu służebności mieszkania zawarte przez osobę cierpiącą na chorobę psychiczną (otępienie) są nieważne z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny i oświadczenie o ustanowieniu służebności są nieważne, jeśli osoba składająca oświadczenie woli znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z powodu choroby psychicznej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, który stwierdził, że pozwana w chwili składania oświadczeń woli cierpiała na otępienie o stopniu co najmniej umiarkowanym, co wyłączało jej zdolność do świadomego i swobodnego wyrażenia woli. Dokumentacja medyczna potwierdzała postępujące zaburzenia poznawcze i codzienne funkcjonowanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Okręgowy w Olsztynie | organ_państwowy | powód |
| E. T. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
| J. K. | osoba_fizyczna | kurator pozwanej |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 7
Kodeks postępowania cywilnego
Prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego.
k.p.c. art. 57
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna wytoczenia powództwa przez prokuratora o ustalenie nieważności czynności prawnej.
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 31 § 2
Wyrok stwierdzający nieważność umowy może stanowić podstawę wpisu potrzebnego do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości.
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Przywołany w kontekście postępowania przygotowawczego dotyczącego oszustwa, gdzie biegli oceniali niezdolność do pojmowania przedsiębranego działania.
Prawo o notariacie art. 86
Notariusz nie może dokonywać czynności, jeżeli poweźmie wątpliwość co do zdolności strony do czynności prawnych; powinien zbadać, czy osoba dokonująca czynności jest w stanie uczynić to w sposób świadomy i swobodny.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna dotycząca zasad współżycia społecznego, która nie została zastosowana w tej sprawie.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 113 § 1
Podstawa orzekania o kosztach sądowych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach procesu.
k.p.c. art. 101
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.r.io. art. 159 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Opiekun prawny nie może reprezentować osób podopiecznych przy czynnościach prawnych między nimi a opiekunem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwana M. S. w chwili składania oświadczeń woli znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z powodu choroby psychicznej (otępienie w chorobie Alzheimera). • Dokumentacja medyczna i opinie biegłych potwierdzają znaczące zaburzenia poznawcze i codzienne funkcjonowanie pozwanej. • Prokurator ma uprawnienie do wytoczenia powództwa o ustalenie nieważności czynności prawnej w celu ochrony praworządności.
Odrzucone argumenty
Pozwany E. T. (1) argumentował, że zasady współżycia społecznego powinny przemawiać przeciwko uwzględnieniu powództwa. • Pozwany i świadek S. T. twierdzili, że pozwana była w pełni sprawna psychicznie w chwili zawarcia umowy, a jej stan pogorszył się później. • Opinia biegłej D. T. sugerująca, że czynność była celowa i korzystna dla pozwanej, została odrzucona przez sąd.
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • otępienie w chorobie A. • ochrona praworządności • nieważność czynności prawnej następuje ex tunc, z mocy prawa • niezdolność do samodzielnej egzystencji i podejmowania decyzji
Skład orzekający
Ewa Oknińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie nieważności czynności prawnych dokonywanych przez osoby z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza w kontekście chorób otępiennych. Potwierdzenie roli prokuratora w ochronie praworządności w obrocie prawnym. Interpretacja art. 82 k.c. w kontekście chorób neurodegeneracyjnych."
Ograniczenia: Każda sprawa o nieważność czynności prawnej z powodu stanu psychicznego wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i dowodów medycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat ochrony osób starszych i chorych przed wyzyskiem oraz pokazuje, jak prawo chroni osoby niezdolne do podejmowania świadomych decyzji. Jest to przykład walki o sprawiedliwość w trudnej sytuacji rodzinnej.
“Czy choroba Alzheimera unieważnia umowę darowizny? Sąd Okręgowy w Olsztynie odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.