Orzeczenie · 2022-11-15

I C 698/20Abuzywność umowy kredytu indeksowanego do CHF

Sąd

Sąd Okręgowy w Gliwicach

Miejsce

Gliwice

Data

2022-11-15

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

kredyt indeksowanyCHFabuzywnośćklauzule niedozwolonekonsumentbankkurs walutymarża bankuochrona konsumenta

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powodowie P. W. i M. W. wystąpili z powództwem o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do CHF zawartej z bankiem w 2008 roku, a w ramach powództwa ewentualnego domagali się zasądzenia kwoty 48.706,69 zł. Jako podstawę żądań wskazali zawarcie w umowie klauzul abuzywnych dotyczących stosowania dowolnie ustalonych kursów walut, brak rzetelnej informacji ze strony banku oraz naruszenie równowagi stron. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie materiału dowodowego, ustalił, że powodowie mieli świadomość ryzyka kursowego i charakteru kredytu walutowego, a umowa nie była zawierana pod presją. Sąd uznał jednak, że postanowienia umowy dotyczące sposobu ustalania marży bankowej, która wpływała na kursy kupna i sprzedaży waluty, były abuzywne, ponieważ dawały bankowi nieograniczoną swobodę w tym zakresie, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów. W związku z tym, sąd oddalił powództwo główne o ustalenie nieważności umowy, uznając, że usunięcie abuzywnego elementu marży nie wpływa na istotę umowy i pozwala jej funkcjonować. Powództwo ewentualne zostało częściowo uwzględnione – zasądzono na rzecz powodów kwotę 6.271,67 zł z odsetkami, stanowiącą różnicę między świadczeniem spełnionym a należnym przy zastosowaniu kursu NBP bez marży banku. Sąd odstąpił od obciążania powodów kosztami postępowania ze względu na szczególne okoliczności sprawy i rozbieżności w orzecznictwie dotyczącym tzw. "kredytów frankowych".

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie możliwości częściowego usunięcia abuzywnych klauzul umownych dotyczących marży banku w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych, bez skutku nieważności całej umowy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnej konstrukcji umowy i sposobu ustalania marży; ocena abuzywności zależy od indywidualnych okoliczności sprawy i treści umowy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursów waluty (w tym marży banku), mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. i Dyrektywy 93/13/EWG?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia umowy dotyczące marży banku, która wpływała na kursy kupna i sprzedaży waluty, zostały uznane za niedozwolone postanowienia umowne, ponieważ dawały bankowi nieograniczoną swobodę w ich ustalaniu, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak zdefiniowania marży banku w umowie i brak obiektywnych kryteriów jej ustalania dawał bankowi jednostronną możliwość kształtowania wysokości zobowiązania konsumenta, co naruszało równowagę stron i dobre obyczaje.

Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca niedozwolone postanowienia umowne dotyczące sposobu ustalania kursów walut, jest nieważna w całości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, mimo uznania części postanowień za abuzywne, nie jest nieważna w całości, jeśli usunięcie abuzywnych klauzul nie wpływa na istotę umowy i pozwala jej funkcjonować.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że usunięcie abuzywnego elementu marży banku z postanowień umowy nie powoduje luki uniemożliwiającej wykonanie umowy ani nie zmienia jej charakteru, a jedynie przywraca równowagę między stronami.

Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu indeksowanego do CHF?

Odpowiedź sądu

Sąd nie rozstrzygnął wprost o interesie prawnym w ustaleniu nieważności, ale uznał, że powodowie mieli interes w dochodzeniu zapłaty kwoty wynikającej z usunięcia abuzywnych klauzul.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że jedynie wyrok ustalający mógłby trwale usunąć stan niepewności prawnej co do treści umowy i świadczeń, ale nie mógł orzekać ponad żądanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

powodowie (w części ewentualnego żądania)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
P. W.	osoba_fizyczna	powód
M. W.	osoba_fizyczna	powód
(...)	spółka	pozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 385¹

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Prawo bankowe art. 69 § 1

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie, w wysokości i na warunkach określonych w umowie, kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na określony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Prawo bankowe art. 69 § 2

Szczególne zasady dotyczące umów o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska zostały wprowadzone ustawą z dnia 29 lipca 2011 r.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności że zamiast nieważności czynności prawnej należy sięgnąć do środków przewidzianych w przepisach dotyczących czynności zmierzających do obejścia ustawy.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 410 § 1

Kodeks cywilny

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do świadczenia z nienależnego zysku.

k.c. art. 481 § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli wierzytelność jest oprocentowana, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie również w razie, gdy nie poniósł żadnej szkody i niezależnie od postanowień umowy.

Ustawa Prawo dewizowe art. 3 § 1

Podstawa prawna do zawierania umów kredytu indeksowanego kursem waluty obcej w dacie zawarcia umowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul umownych dotyczących marży banku, które dawały bankowi nieograniczoną swobodę w ustalaniu kursów walut. • Naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumenta przez klauzule abuzywne.

Odrzucone argumenty

Nieważność całej umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul. • Całkowite uwzględnienie powództwa ewentualnego o zapłatę kwoty 48.706,69 zł.

Godne uwagi sformułowania

postanowienie umowne w części, w jakiej obejmowało uwzględnienie w stawkach kursowych +/- marży banku, dawało bankowi jednostronną i nieuzależnioną od żadnego obiektywnego kryterium możliwość zmiennego w czasie wykonywania umowy kształtowania wysokości zarówno całości zobowiązania pozwanych (wykorzystanego kredytu), jak i poszczególnych jego części (rat kapitałowo-odsetkowych). • Ocena abuzywności klauzul umownych nie jest uzależniona od rzeczywistych, stosowanych przez bank w czasie realizowania umowy wartości kursowych, a wynika z samego faktu rażącego faworyzowania powoda w zakresie dowolności określania wartości indeksacyjnych. • Usunięcie wadliwej klauzuli umownej dotyczącej marży w świetle pozostałej treści umowy nie spowoduje powstania luki, powodującej brak możliwości określenia wysokości zobowiązań stron.

Skład orzekający

Tadeusz Trojanowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości częściowego usunięcia abuzywnych klauzul umownych dotyczących marży banku w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych, bez skutku nieważności całej umowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej konstrukcji umowy i sposobu ustalania marży; ocena abuzywności zależy od indywidualnych okoliczności sprawy i treści umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy popularnego problemu "kredytów frankowych" i pokazuje, jak sądy podchodzą do kwestii abuzywności klauzul bankowych, co jest gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników.

“Bank musi oddać pieniądze przez abuzywną marżę! Sąd częściowo uwzględnia roszczenia posiadaczy kredytów frankowych.”

Dane finansowe

WPS: 48 706,69 PLN

zwrot świadczenia nienależnego: 6271,67 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników