Orzeczenie · 2025-06-26

I C 66/24

Sąd

Sąd Okręgowy w (...)

Miejsce

(...)

Data

2025-06-26

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

nieważność umowyzwrot świadczeniateoria dwóch kondykcjipozew wzajemnykoszty procesuprawo bankoweumowy konsumenckie

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu mieszkaniowego. Bank domagał się zwrotu wypłaconego kapitału 145 000 zł, argumentując, że świadczenia obu stron były nienależne (teoria dwóch kondykcji). Kredytobiorcy wnieśli pozew wzajemny, domagając się zwrotu dokonanych spłat oraz wynagrodzenia za korzystanie przez bank ze środków wpłacanych w trakcie trwania umowy. Sąd, związany wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami stwierdzającymi nieważność umowy, oddalił powództwo banku. Uwzględnił natomiast powództwo wzajemne w zakresie zwrotu spłat, zasądzając od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 145 000 zł. Postępowanie w zakresie żądania wynagrodzenia za korzystanie ze środków umorzono jako bezprzedmiotowe, uznając, że po stwierdzeniu nieważności umowy nie przysługują żadne roszczenia dodatkowe poza kondykcyjnymi. Sąd rozstrzygnął również kwestię przedawnienia roszczeń kredytobiorców, uznając je za nieprzedawnione, a także zasądził koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, zastosowanie teorii salda, przedawnienie roszczeń restytucyjnych konsumentów, interpretacja Dyrektywy 93/13/EWG.

Ograniczenia stosowania

Konkretne ustalenia faktyczne i prawomocne orzeczenia w sprawie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu, bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału na podstawie teorii dwóch kondykcji, a kredytobiorcy zwrotu dokonanych spłat?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, obie strony mogą dochodzić zwrotu nienależnych świadczeń. Jednakże, w przypadku wzajemnych roszczeń kondykcyjnych, rozliczenie powinno nastąpić na zasadzie salda.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, obie strony mają roszczenia kondykcyjne. Powództwo banku o zwrot kapitału zostało oddalone, a powództwo wzajemne o zwrot spłat uwzględnione w kwocie 145 000 zł, co oznaczało wzajemne zniesienie roszczeń.

Czy po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, kredytobiorcy przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie przez bank ze środków wpłacanych w ramach spłat?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, takie roszczenie nie przysługuje w ramach reżimu odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Uzasadnienie

Sąd umorzył postępowanie w zakresie żądania wynagrodzenia, wskazując, że reżim odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia nie przewiduje obowiązku zapłaty lucrum cessans, a jedynie zwrot nienależnego świadczenia. Korzystanie przez bank ze spłat nie stanowi świadczenia kredytobiorcy.

Jaki jest termin przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta wynikających z nieważnej umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Termin przedawnienia wynosi 6 lat, a jego bieg nie może rozpocząć się przed datą, w której konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, wskazując, że bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych nie może rozpocząć się przed powzięciem przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze postanowienia. W kontekście umów 'frankowych', datą graniczną był rok 2019.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie powództwa banku, uwzględnienie powództwa wzajemnego w części, umorzenie w części.

Strona wygrywająca

I. G. i K. G.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) Bank (...) S.A.	spółka	powód
I. G.	osoba_fizyczna	pozwany
K. G.	osoba_fizyczna	pozwany
(...) Bank (...) S.A.	spółka	pozwany wzajemny
I. G.	osoba_fizyczna	powód wzajemny
K. G.	osoba_fizyczna	powód wzajemny

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Obowiązek zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie prawomocnym orzeczeniem.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Termin przedawnienia roszczeń.

k.c. art. 120 § § 1

Kodeks cywilny

Bieg terminu przedawnienia roszczeń bezterminowych.

k.c. art. 481 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Ustawowe odsetki za opóźnienie.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

k.p.c. art. 199

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawy odrzucenia pozwu.

k.p.c. art. 355

Kodeks postępowania cywilnego

Umorzenie postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność umowy kredytu jako podstawa do rozliczeń kondykcyjnych. • Roszczenie o zwrot spłat kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy. • Nieprzedawnienie roszczeń restytucyjnych konsumenta.

Odrzucone argumenty

Roszczenie banku o zwrot kapitału na zasadzie teorii dwóch kondykcji bez uwzględnienia salda. • Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie przez bank ze środków wpłacanych w ramach spłat. • Przedawnienie roszczeń kredytobiorców.

Godne uwagi sformułowania

skutkiem sądowego (prawomocnego) stwierdzenia nieważności umowy kredytu w całości jest uznanie, że spełnione przez obie strony świadczenia nie miały oparcia w łączącej strony umowie. • zarówno płatności kredytobiorców z tytułu spłaty kredytu, jak i wypłaty środków pienięcznych przez bank są świadczeniami nienależnymi i podlegają zwrotowi w myśl art. 410 § k.c. w związku z art. 405 k.c. • nie było podstaw do odrzucenia pozwu na jakiejkolwiek podstawie wskazanej w art. 199 k.p.c. • nie było potrzeby odnoszenia się do zasadności zgłoszonego roszczenia o wynagrodzenie. • zarówno bankowi, jak i kredytobiorcy, po uznaniu umowy kredytu za nieważną, nie przysługują żadne roszczenia dodatkowe (typu: o wynagrodzenie) poza roszczeniami kondykcyjnymi z art. 410 § 2 k.c. • reżim odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia nie przewiduje obowiązku zapłaty lucrum cessans - w przeciwieństwie do reżimu odpowiedzialności odszkodowawczej ( art. 361 § 2 k.c. ). • bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć zanim dowiedział się on lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. • art. 7 ust. […]

Skład orzekający

Rafał Kubicki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, zastosowanie teorii salda, przedawnienie roszczeń restytucyjnych konsumentów, interpretacja Dyrektywy 93/13/EWG."

Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne i prawomocne orzeczenia w sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy popularnych umów kredytowych, które zostały uznane za nieważne, co prowadzi do złożonych rozliczeń między bankiem a konsumentem. Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie prawne związane z tym procesem.

“Bank przegrywa sprawę o zwrot kapitału z nieważnej umowy! Sąd zasądza 145 000 zł na rzecz kredytobiorców.”

Dane finansowe

WPS: 144 999,99 PLN

zwrot kosztów procesu: 5417 PLN

zwrot spłat kredytu: 145 000 PLN

zwrot kosztów procesu: 1833,3 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników