I C 528/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. K. wniósł pozew o zapłatę 2.700 zł od Skarbu Państwa – Prezesa (...) we W., tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wadliwe orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd drugiej instancji zasądził te koszty mimo braku wniosku strony wygrywającej, która była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Powód argumentował, że orzeczenie to było bezprawne i doprowadziło do jego szkody, która została wyegzekwowana. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia oraz wskazując, że odpowiedzialność odszkodowawcza za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym jest możliwa tylko po stwierdzeniu jego niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo. Sąd uznał, że kwestia niezgodności z prawem orzeczenia o kosztach została już rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy, który postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda. Zgodnie z art. 424 1a § 2 kpc, orzeczenie SN wydane w wyniku skargi kasacyjnej traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem. Skoro SN nie stwierdził niezgodności z prawem, sąd cywilny nie może samodzielnie oceniać legalności prawomocnego orzeczenia. Sąd nie uwzględnił zarzutu przedawnienia, uznając go za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc), ale rozstrzygnięcie oparte było na braku prejudykatu stwierdzającego niezgodność orzeczenia z prawem. W punkcie II wyroku sąd nie obciążył powoda kosztami procesu, stosując zasadę słuszności (art. 102 kpc) ze względu na bezpodstawne obciążenie powoda kosztami w poprzednim postępowaniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie dopuszczalności dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym tylko po stwierdzeniu jego niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu, a także stosowanie zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach procesu.
Stosowanie art. 5 kc do zarzutu przedawnienia jest wyjątkiem i wymaga szczególnych okoliczności. Interpretacja art. 424 1a § 2 kpc jako prejudykatu w sprawie o odszkodowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem orzeczenie sądu, jeśli nie zostało ono stwierdzone we właściwym postępowaniu (np. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie prawomocnego orzeczenia sądowego jest możliwa tylko po stwierdzeniu jego niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu (np. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem lub skutecznie wniesiona skarga kasacyjna, której odmówiono przyjęcia do rozpoznania).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienie Sądu Najwyższego odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ma moc prejudykatu w sprawie o odszkodowanie, traktując je jako brak stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem. Sąd cywilny nie jest władny samodzielnie oceniać legalności prawomocnego orzeczenia.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia podniesiony przez stronę pozwaną może zostać uznany za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego?
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególnych okolicznościach sąd może uznać zarzut przedawnienia za nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 kc), jeśli jego podniesienie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy powód został bezpodstawnie obciążony kosztami postępowania, podnoszenie przez pozwanego zarzutu przedawnienia jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i podważa zaufanie do wymiaru sprawiedliwości.
Czy sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu lub w ogóle jej nie obciążać, stosując zasadę słuszności?
Odpowiedź sądu
Tak, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zastosować zasadę słuszności (art. 102 kpc) i odstąpić od obciążania strony przegrywającej kosztami procesu.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 102 kpc, nie obciążając powoda kosztami procesu, ze względu na bezpodstawne obciążenie go kosztami w poprzednim postępowaniu i niemożność ich odzyskania, co czyniłoby obciążenie go kosztami w tej sprawie niesłusznym i krzywdzącym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Prezes (...) we W. | organ_państwowy | pozwany |
| (...) w O. | inne | wierzyciel |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
k.p.c. art. 109 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych, z tym zastrzeżeniem, że o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu.
k.p.c. art. 424 § 1a
Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie przysługuje, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. § 2. Orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi kasacyjnej traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uprawnieniem i nie korzysta z ochrony.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 339 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze art. 4 § ust. 1
Przepis art. 417 1 § 2 Kodeksu cywilnego w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do orzeczeń, które uprawomocniły się od dnia 17 października 1997 r.
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa art. 8 § ust. 1
W sprawach rozpoznawanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy obowiązkowe jest zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną.
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa art. 8b § ust. 1
Prokuratoria Generalna, za zgodą lub na wniosek podmiotu reprezentującego Skarb Państwa, może przekazać temu podmiotowi do prowadzenia sprawy lub grupę spraw, z wyjątkiem spraw, w których występuje istotne zagadnienie prawne oraz potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak prejudykatu stwierdzającego niezgodność orzeczenia z prawem, co uniemożliwia dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa na podstawie art. 417(1) § 2 kc. • Postanowienie Sądu Najwyższego odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ma moc prejudykatu w sprawie o odszkodowanie.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda oparte na wadliwym orzeczeniu o kosztach jest zasadne i nie zostało przedawnione. • Zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego jest nadużyciem prawa podmiotowego (art. 5 kc).
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznający sprawę cywilną nie jest natomiast władny do samodzielnej oceny zgodności prawomocnego orzeczenia stanowiącego źródło szkody z prawem. • Podnoszenie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia w okolicznościach niniejszej sprawy nie zasługuje w ocenie sądu na aprobatę albowiem, jak słusznie podniósł powód, stanowi to nadużycie prawa podmiotowego, o którym stanowi art. 5 kc. • Obciążenie bowiem powoda kosztami jeszcze ewentualnie tego procesu byłoby zdaniem Sądu niesłuszne i niezwykle dla powoda krzywdzące.
Skład orzekający
Piotr Jarmundowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym tylko po stwierdzeniu jego niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu, a także stosowanie zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach procesu."
Ograniczenia: Stosowanie art. 5 kc do zarzutu przedawnienia jest wyjątkiem i wymaga szczególnych okoliczności. Interpretacja art. 424 1a § 2 kpc jako prejudykatu w sprawie o odszkodowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak skomplikowane są procedury dochodzenia odszkodowania za błędy sądowe i jak ważne jest prawidłowe zastosowanie przepisów proceduralnych. Dodatkowo, aspekt zastosowania art. 5 kc do zarzutu przedawnienia jest interesujący.
“Czy można dostać odszkodowanie za błąd sądu? Sprawdzamy, dlaczego w tym przypadku odpowiedź brzmi 'nie'.”
Dane finansowe
WPS: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.