I C 512/24Niedozwolone klauzule kredyt hipoteczny waloryzacja CHF
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. N. wystąpił z pozwem o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do franka szwajcarskiego z dnia 26.09.2008 r., zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego Syndyka Masy Upadłości (...) Bank S.A. Ewentualnie, powód domagał się ustalenia bezskuteczności wobec niego postanowień umowy i regulaminu dotyczących indeksacji. Powód argumentował, że umowa nie określała wysokości kredytu w walucie szwajcarskiej, a mechanizm ustalania kursów walut przez bank był niejasny i nie został mu należycie wytłumaczony. Pozwany Syndyk wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na postępowanie upadłościowe, przekazanie sprawy do masy upadłości lub oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w Suwałkach odmówił odrzucenia pozwu, oddalił wnioski o przekazanie sprawy i zawieszenie postępowania. Sąd ustalił, że powód, posiadający wykształcenie średnie i brak wiedzy o produktach bankowych, zawarł umowę kredytu indeksowanego do CHF, który miał pokryć koszty zakupu nieruchomości. Umowa nie precyzowała mechanizmu ustalania kursów walut przez bank, odsyłając jedynie do "Tabeli kursów". Sąd uznał, że klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji były nieuzgodnione indywidualnie, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumenta, ponieważ kształtowały jego prawa i obowiązki w sposób nieprzejrzysty i nie dawały możliwości oszacowania konsekwencji ekonomicznych. Sąd podkreślił, że bank, jako profesjonalista, miał obowiązek informacyjny wobec konsumenta. W związku z abuzywnością klauzul, sąd stwierdził nieważność całej umowy kredytowej na podstawie art. 58 § 1 kc, powołując się na dominujące stanowisko judykatury, zgodnie z którym usunięcie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności umowy, a nie jej uzupełnienia przez sąd. Sąd uznał, że ustalenie nieważności umowy nie przyniesie powodowi rażąco niekorzystnych konsekwencji, zwłaszcza że powód był świadomy konsekwencji unieważnienia umowy. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul dotyczących mechanizmu indeksacji, nawet po wejściu w życie tzw. ustawy antyspreadowej. Podkreślenie obowiązku informacyjnego banku i braku możliwości uzupełniania umów przez sąd po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy. Ocena abuzywności może być różna w zależności od szczegółów umowy i sposobu jej wykonania.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, w której mechanizm ustalania kursów walut przez bank nie jest precyzyjnie określony i nie został należycie wyjaśniony konsumentowi, zawiera niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne dotyczące mechanizmu indeksacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące sposobu ustalania kursów walut były niejednoznaczne, nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtowały prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy, ponieważ nie pozwalały na oszacowanie konsekwencji ekonomicznych i były arbitralnie ustalane przez bank.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul dotyczących mechanizmu indeksacji w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skutkiem jest nieważność całej umowy kredytowej.
Uzasadnienie
Sąd przychylił się do dominującego stanowiska judykatury, zgodnie z którym wyeliminowanie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności umowy, ponieważ uzupełnienie umowy przez sąd lub pozostawienie jej w mocy bez tych klauzul naruszałoby art. 353[1] kc i art. 69 Prawa bankowego, a także orzecznictwo TSUE.
Czy istnieje interes prawny konsumenta w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, która nie została jeszcze w całości spłacona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje interes prawny.
Uzasadnienie
Interes prawny wynika z niepewności stosunku prawnego, istnienia sporu o ważność umowy, potencjalnego wypowiedzenia umowy przez bank, obowiązków zabezpieczenia hipotecznego oraz potrzeby definitywnego rozstrzygnięcia zobowiązania.
Czy postępowanie dotyczące ustalenia nieważności umowy kredytu powinno zostać zawieszone z uwagi na trwające postępowanie upadłościowe banku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nie wymaga zawieszenia.
Uzasadnienie
Proces o ustalenie nieważności umowy nie jest procesem o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości w rozumieniu Prawa upadłościowego, mimo że jego wynik może wpłynąć na majątek upadłego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk Masy Upadłości (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
p.b. art. 69
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie środki pieniężne z przeznaczeniem na ustalony cel i zobowiązuje się do zwrotu przez kredytobiorcę wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w ustalonych terminach spłaty.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z §1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Odnosi się to w szczególności do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, ograniczona przez właściwości (naturę) stosunku prawnego, ustawy oraz zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
u.p.u. art. 145 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Wierzytelności, które nie zostały zgłoszone syndykowi, nie podlegają zaspokojeniu z masy upadłości.
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
Umożliwiła kredytobiorcom spłatę kredytów indeksowanych/denominowanych walutą obcą bezpośrednio w tej walucie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF zawierała klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji, które nie były indywidualnie uzgodnione. • Klauzule te kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy. • Mechanizm ustalania kursów walut przez bank był niejednoznaczny, nieprzejrzysty i arbitralny. • Bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. • Skutkiem abuzywności klauzul jest nieważność całej umowy kredytowej.
Odrzucone argumenty
Pozwany Syndyk argumentował, że umowa była zgodna z prawem, a powód był świadomy ryzyka kursowego. • Pozwany wnosił o odrzucenie pozwu lub przekazanie sprawy do postępowania upadłościowego. • Pozwany twierdził, że klauzule indeksacyjne nie były niedozwolone.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm (konkretny sposób) określania tych kursów nie został zaś opisany ani w umowie ani w jakimkolwiek innym dokumencie załączonym do akt sprawy. • wysokość zobowiązania kredytobiorcy miała być przeliczana przy zastosowaniu dwóch rodzajów kursu waluty (...) (kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie rat). • klauzule waloryzacyjne muszą być wyrażone prostym i jednoznacznym językiem, co nie odnosi się jedynie do gramatycznego jego sformułowania, ale także do tego, aby umowa w sposób przejrzysty przedstawiała mechanizmy wymiany waluty obcej, do której odnosi się warunek, tak, by konsument był w stanie oszacować jej konsekwencje ekonomiczne. • Ryzyko kursowe towarzyszące umowom kredytu (pożyczki) zawieranym na bardzo długi czas jest na tyle poważne, że jeżeli ma nim być w całości obciążony pożyczkobiorca (kredytobiorca), to niezbędne jest przedstawienie mu nie tylko danych z okresu, kiedy nie miały miejsca zdarzenia powodujące istotne wahania kursu waluty, lecz także przedstawienie zagrożeń będących wynikiem zdarzeń nadzwyczajnych, mogących spowodować 100-200% wzrost kursu. • Po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, umowa ta naruszałaby obowiązujące przepisy, a to art. 353 1 kc i art. 69 ustawy – Prawo bankowe. O jej nieważności ostatecznie przesądza zatem art. 58 § 1 kc. • żaden przepis prawa nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem.
Skład orzekający
Izabela Sadłowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul dotyczących mechanizmu indeksacji, nawet po wejściu w życie tzw. ustawy antyspreadowej. Podkreślenie obowiązku informacyjnego banku i braku możliwości uzupełniania umów przez sąd po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy. Ocena abuzywności może być różna w zależności od szczegółów umowy i sposobu jej wykonania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami bankowymi.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Sąd potwierdza: bankowe klauzule były abuzywne.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.