I C 4801/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Ł. K. zawarł umowę grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną. Po rozwiązaniu umowy z powodu niezapłacenia składki, pozwany ubezpieczyciel wypłacił powodowi 5.828,63 zł z zgromadzonych 7.984,43 zł, zatrzymując 2.155,80 zł. Powód domagał się zwrotu tej kwoty, argumentując, że postanowienia umowy dotyczące świadczenia wykupu są abuzywne. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, podnosząc m.in. brak statusu konsumenta u powoda. Sąd Rejonowy uznał powoda za konsumenta, a postanowienia dotyczące świadczenia wykupu (§ 24 ust. 5 i 6 OWU oraz ust. 15 Załącznika nr 1 do OWU) za niedozwolone (abuzywne). Sąd stwierdził, że klauzule te nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy, przerzucając na niego całość ryzyka i kosztów związanych z umową. Sąd podkreślił, że mechanizm ten pełnił funkcję zbliżoną do opłaty likwidacyjnej i stanowił istotną barierę w swobodzie wypowiedzenia umowy. W związku z tym, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.155,80 zł. Sąd zasądził również odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 24 sierpnia 2018 r., uznając, że termin 3 dni na zapłatę wskazany w wezwaniu do zapłaty był zbyt krótki, a termin „niezwłoczny” oznacza realny termin, który w tym przypadku wynosił 14 dni od doręczenia wezwania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta w tego typu umowach, ocena statusu konsumenta przez pryzmat art. 22¹ k.c.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści OWU. Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna dla konkretnych postanowień i okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym dotyczące świadczenia wykupu, które pozwalają ubezpieczycielowi zatrzymać znaczną część zgromadzonych środków w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy, mogą być uznane za niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za niedozwolone, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące świadczenia wykupu nie były indywidualnie uzgodnione, ponieważ stanowiły część wzorca umownego. Ich treść była skomplikowana i niejasna dla konsumenta, a mechanizm zatrzymywania znacznej części środków (27,01%) przerzucał całość ryzyka i kosztów na konsumenta, naruszając równowagę kontraktową i dobre obyczaje. Sąd podkreślił, że takie postanowienia pełniły funkcję zbliżoną do opłaty likwidacyjnej i stanowiły barierę w swobodzie wypowiedzenia umowy.
Czy osoba fizyczna prowadząca zarejestrowaną działalność gospodarczą może być uznana za konsumenta w rozumieniu art. 22¹ k.c. w związku z zawarciem umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli czynność prawna (zawarcie umowy ubezpieczenia) nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a służy zaspokojeniu potrzeb osobistych.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że przedmiot ubezpieczenia (życie powoda) oraz świadczenia z tytułu dożycia i śmierci nie były powiązane z prowadzoną przez powoda działalnością gospodarczą. W związku z tym, powód działał jako konsument, a postanowienia umowy dotyczące jego praw i obowiązków jako ubezpieczonego podlegały ocenie pod kątem klauzul abuzywnych.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej kwoty zwrotu nienależnego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od dnia, w którym upłynął termin „niezwłoczny” na spełnienie świadczenia po wezwaniu wierzyciela, który w tym przypadku został uznany za 14 dni od doręczenia wezwania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy i wymaga wyznaczenia terminu spełnienia po wezwaniu. Termin 3 dni wskazany przez powoda uznano za zbyt krótki, a termin 14 dni za właściwy dla pojęcia „niezwłocznie”. Odsetki zasądzono od dnia następującego po upływie tego 14-dniowego terminu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. V. (...) w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jedynie postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Zamieszczona w umowie klauzula abuzywna nie wiąże konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w zakresie dotyczącym świadczenia jako podstawy zobowiązania.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 808 § § 5
Kodeks cywilny
Jeżeli umowa ubezpieczenia nie wiąże się bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową ubezpieczonej osoby fizycznej, art. 385¹ -385³ stosuje się odpowiednio w zakresie, w jakim umowa dotyczy praw i obowiązków ubezpieczonego.
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Związanie umową wymaga, aby wzorzec umowy został doręczony drugiej stronie przed zawarciem umowy.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena, czy postanowienie umowy zawiera klauzulę niedozwoloną, następuje według stanu z chwili zawarcia umowy; ocenę, czy postanowienie jest rażąco niekorzystne dla konsumenta, przeprowadza się według treści umowy, okoliczności jej zawarcia oraz innych okoliczności, w których umowa miała być wykonana.
u.dz.ubezp. art. 18 § ust. 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Koszty działalności ubezpieczeniowej pokrywane są ze składek ubezpieczeniowych.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę ma prawo do zwrotu kosztów procesu od strony przegrywającej.
k.c. art. 830 § § 1
Kodeks cywilny
Ubezpieczający może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia osobowego w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku - ze skutkiem natychmiastowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia umowy dotyczące świadczenia wykupu są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. • Powód, mimo prowadzenia działalności gospodarczej, działał jako konsument, ponieważ umowa ubezpieczenia nie była bezpośrednio związana z jego działalnością zawodową. • Mechanizm zatrzymywania części środków stanowił nieuzasadnioną opłatę, która nie była powiązana z rzeczywistymi kosztami poniesionymi przez ubezpieczyciela i stanowiła barierę w wypowiedzeniu umowy.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował brak legitymacji czynnej powoda z uwagi na prowadzenie przez niego działalności gospodarczej. • Pozwany powoływał się na treść aneksu do umowy oraz na koszty prowadzenia działalności jako uzasadnienie zatrzymania środków.
Godne uwagi sformułowania
przerzucenie na konsumenta całości ryzyka, w tym kosztów zawarcia i wykonania umowy • stanowi istotną barierę w swobodzie wypowiedzenia umowy, czyniąc je tylko pozorną • mechanizm spełnia przy tym taką samą funkcję jak wysoka kara umowna • nie można powiedzieć, że w stosunku występowała równość w kształtowaniu uprawnień i obowiązków
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta w tego typu umowach, ocena statusu konsumenta przez pryzmat art. 22¹ k.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści OWU. Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna dla konkretnych postanowień i okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak konsumenci mogą dochodzić swoich praw w przypadku nieuczciwych klauzul umownych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Ubezpieczyciel zatrzymał Twoje pieniądze? Sąd Rejonowy wyjaśnia, kiedy to niezgodne z prawem!”
Dane finansowe
WPS: 2155,8 PLN
zwrot zatrzymanych środków: 2155,8 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.