I C 473/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. K. wniósł pozew przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej, domagając się ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 19 maja 2006 r. oraz zasądzenia kwot 38.319,17 zł i 22.446,62 CHF tytułem zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia. Jako podstawę nieważności umowy powód wskazał sprzeczność jej postanowień z ustawą (art. 69 prawa bankowego, art. 353¹ KC) i dobrymi obyczajami (art. 58 KC). Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa. Sąd, analizując stan faktyczny, ustalił, że umowa kredytu została zawarta w 2006 r. na kwotę 88.769,60 zł, indeksowaną kursem CHF. Powód w trakcie postępowania podniósł również zarzut abuzywności niektórych postanowień umowy. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo w całości. W zakresie żądania ustalenia nieważności umowy, sąd uznał brak interesu prawnego powoda, ponieważ mógł on dochodzić swoich praw w drodze powództwa o zapłatę, a ocena ważności umowy powinna być dokonana przesłankowo w tym drugim postępowaniu. Roszczenie o zapłatę zostało oddalone, ponieważ sąd nie dopatrzył się sprzeczności umowy z prawem ani dobrymi obyczajami. Sąd uznał, że umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej była dopuszczalna na gruncie przepisów obowiązujących w 2006 r. i mieściła się w ramach swobody umów (art. 353¹ KC). Sąd nie stwierdził również rażącego naruszenia interesów konsumenta przez postanowienia dotyczące indeksacji, wskazując, że powód nie wykazał, iż stosowany kurs waluty był nierynkowy. Dodatkowo, sąd zauważył, że aneks z 2013 r. zmienił sposób spłaty kredytu, a powód od 2013 r. spłacał kredyt bezpośrednio w CHF, co wyeliminowało stosowanie kwestionowanych postanowień. W konsekwencji, sąd uznał umowę za ważną i nieabuzywną, a powództwo o zapłatę oparte na podstawie nienależnego świadczenia oddalił.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie nieważności umowy kredytu, gdy można dochodzić roszczeń o zapłatę. Potwierdzenie dopuszczalności umów kredytu indeksowanego do waluty obcej zawartych przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 r. oraz ocena klauzul indeksacyjnych pod kątem abuzywności.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z 2006 r. i może być mniej relewantne dla umów zawartych po nowelizacji prawa bankowego w 2011 r. lub dla umów z innymi postanowieniami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, gdy jednocześnie dochodzi zasądzenia kwot z tytułu tej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy, gdyż kwestia ta powinna być badana jako przesłanka w ramach powództwa o zapłatę.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że powództwo o ustalenie z art. 189 KPC wymaga istnienia interesu prawnego, który rozumiany jest jako potrzeba ochrony sfery prawnej powoda przez samo ustalenie. Jeśli powód może uzyskać ochronę w drodze powództwa o świadczenie (zasądzenie), to interes prawny w ustaleniu nie istnieje. W niniejszej sprawie, dochodzenie przez powoda jednocześnie ustalenia nieważności i zasądzenia kwot oznacza, że ocena ważności umowy powinna być dokonana przesłankowo przy ocenie zasadności roszczenia o zapłatę, co czyni powództwo o ustalenie niepotrzebnym.
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawarta w 2006 r., jest nieważna z powodu sprzeczności z ustawą (art. 69 prawa bankowego, art. 353¹ KC) lub dobrymi obyczajami (art. 58 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej zawarta w 2006 r. nie jest nieważna z tych powodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy prawa bankowego obowiązujące w 2006 r. nie zabraniały zawierania umów kredytu indeksowanego do waluty obcej. Definicja umowy kredytu (art. 69 ust. 1 i 2 prawa bankowego) nie ograniczała stron w wyborze waluty kredytu ani sposobu jego indeksacji. Mechanizm indeksacji nie naruszał natury umowy kredytu ani zasad swobody umów (art. 353¹ KC). Sąd nie dopatrzył się również sprzeczności z dobrymi obyczajami ani zasadami współżycia społecznego, wskazując, że umowa była korzystna dla powoda w momencie jej zawarcia, a późniejsze zmiany kursów walut były niezależne od banku.
Czy postanowienia umowy kredytu dotyczące indeksacji do waluty obcej, oparte na tabelach kursów banku, stanowią klauzule abuzywne (art. 385¹ KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia te nie są abuzywne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że samo odesłanie do tabeli kursów banku nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami ani nie narusza rażąco interesów konsumenta. Powód nie wykazał, że stosowany kurs był nierynkowy lub że bank miał dowolność w jego ustalaniu. Kursy były powiązane z kursem średnim NBP i korygowane o marże rynkowe, a powód nie udowodnił, że naruszało to jego interesy w stopniu rażącym. Nawet gdyby uznać postanowienie za abuzywne, nie prowadziłoby to do nieważności całej umowy, a jedynie do wyeliminowania części dotyczącej korekty kursu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis przewiduje inny skutek. Nieważność dotyczy tylko części czynności, chyba że bez tych postanowień czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
pr. bank. art. 69 § 2
Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Pomocnicze
KPC art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne i podlega zwrotowi, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie były indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (klauzule abuzywne).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powoda w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu, gdy jednocześnie dochodzi zasądzenia kwot. • Umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej zawarta w 2006 r. jest ważna i zgodna z prawem. • Postanowienia dotyczące indeksacji nie są abuzywne, gdyż powód nie wykazał rażącego naruszenia jego interesów ani dowolności w ustalaniu kursów przez bank. • Aneks z 2013 r. zmienił sposób spłaty i wyeliminował stosowanie kwestionowanych postanowień.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest nieważna z powodu sprzeczności z ustawą (art. 69 pr. bank., art. 353¹ KC). • Umowa kredytu jest nieważna z powodu sprzeczności z dobrymi obyczajami (art. 58 KC). • Postanowienia umowy dotyczące indeksacji są klauzulami abuzywnymi (art. 385¹ KC).
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny jest przesłanką niezbędną dla uwzględnienia powództwa o ustalenie. • Możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie wyklucza po stronie powoda istnienie interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie. • Ocena ważności przedmiotowej umowy pod kątem jej zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego powinna być dokonana na datę zawarcia umowy. • Nie daje to więc podstaw do uznania postanowień umownych za naruszające zasady współżycia społecznego. • Działanie państwa (...) w zakresie ochrony konsumentów winno ograniczać się do ochrony ich przed działaniami podstępnymi bądź nieuczciwymi, nie mogą oni natomiast oczekiwać, iż państwo ochroni ich przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami podejmowanych przez nich decyzji finansowych. • Kryteria abuzywności powinny być przy tym oceniane restryktywnie, ponieważ regulacja kontroli treści wzorców umów ogranicza zasadę swobody umów.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie nieważności umowy kredytu, gdy można dochodzić roszczeń o zapłatę. Potwierdzenie dopuszczalności umów kredytu indeksowanego do waluty obcej zawartych przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 r. oraz ocena klauzul indeksacyjnych pod kątem abuzywności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z 2006 r. i może być mniej relewantne dla umów zawartych po nowelizacji prawa bankowego w 2011 r. lub dla umów z innymi postanowieniami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i ich potencjalnej nieważności lub abuzywności, co jest nadal gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Sąd szczegółowo analizuje kwestię interesu prawnego i dopuszczalności umów indeksowanych.
“Kredyt frankowy z 2006 roku - czy sąd potwierdził jego ważność i odrzucił zarzuty abuzywności?”
Dane finansowe
WPS: 60 765,79 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.