I C 376/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa P. K. i A. K. przeciwko bankowi (...) SA w W. o zapłatę kwoty 159.590,32 zł, stanowiącej równowartość spłaconych rat kredytu hipotecznego denominowanego do waluty CHF. Powodowie argumentowali, że umowa zawierała klauzule abuzywne, nie zostały one indywidualnie uzgodnione, a bank przerzucił na nich ryzyko kursowe bez odpowiedniego wyjaśnienia. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie umowy i przepisów prawa bankowego oraz dyrektywy 93/13/EWG, uznał klauzule dotyczące ryzyka walutowego za niedozwolone postanowienia umowne (art. 385¹ §1 k.c.). Sąd podkreślił, że mimo iż klauzule te określały główne świadczenie stron, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, a bank jednostronnie ustalał kursy walut, co naruszało dobre obyczaje i rażąco naruszało interesy konsumentów. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, wskazując na wiążącą wykładnię przepisów. W związku z uznaniem umowy za nieważną, zasądził od banku na rzecz powodów zwrot całej spłaconej kwoty na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadzie art. 98 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych i prawa konsumentów do zwrotu spłaconych rat.
Dotyczy umów kredytów denominowanych do waluty obcej zawartych przed zmianami w prawie bankowym lub w sposób analogiczny do stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i przerzucające ryzyko kursowe na konsumenta, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ §1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy kredytu denominowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i przerzucające ryzyko kursowe na konsumenta, mogą stanowić niedozwolone postanowienia umowne, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące ryzyka walutowego w umowie kredytu denominowanego do CHF nie zostały sformułowane jednoznacznie i naruszały interesy konsumentów, mimo że dotyczyły głównych świadczeń stron. Odwołał się do orzecznictwa TSUE, które kwalifikuje takie klauzule jako określające główny przedmiot umowy, ale jednocześnie podkreśla konieczność ich jednoznacznego sformułowania i brak rażącego naruszenia interesów konsumenta.
Jaki jest skutek prawny uznania klauzul dotyczących ryzyka walutowego za abuzywne w umowie kredytu denominowanego do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie klauzul za abuzywne skutkuje tym, że nie wiążą one konsumenta, a w przypadku, gdy postanowienia te stanowią essentialia negotii umowy, może to prowadzić do nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skoro klauzule dotyczące ryzyka walutowego zostały uznane za abuzywne i stanowiły główne świadczenie stron, umowa nie została skutecznie zawarta. W związku z tym, strony powinny zwrócić sobie wzajemne świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Czy konsument, który spłacił kredyt oparty na abuzywnych klauzulach, może żądać zwrotu spełnionych świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument może żądać zwrotu spełnionych świadczeń, nawet jeśli umowa została w całości spłacona, ponieważ kontrola abuzywności może nastąpić również po wykonaniu umowy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE, wskazując, że brak skutecznej kontroli potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków umowy nie może gwarantować poszanowania praw przyznanych przez dyrektywę 93/13. Kontrola może nastąpić po spełnieniu umowy, a konsument nie jest pozbawiony możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń, nawet jeśli nie wiedział o abuzywności w momencie ich spełniania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawierała klauzule abuzywne dotyczące ryzyka walutowego. • Postanowienia umowne nie zostały indywidualnie uzgodnione. • Bank nie wyjaśnił powodom ryzyka kursowego i jego wpływu na wysokość rat. • Zastosowanie kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie rat stanowiło nieuzasadnioną korzyść banku. • Umowa naruszała dobre obyczaje i rażąco naruszała interesy konsumentów.
Odrzucone argumenty
Umowa była ważna i zawierała klauzule rynkowe. • Powodowie byli świadomi ryzyka kursowego i zostali o nim poinformowani. • Powodowie sami wybrali kredyt w CHF. • Ugoda z 2010 roku sanowała ewentualne wady umowy. • Kredyt został spłacony, co wyklucza możliwość żądania zwrotu.
Godne uwagi sformułowania
nie mieli możliwości negocjowania ani w zakresie wyboru sposobu uruchomienia kredytu, sposobu spłat rat kapitałowo-odsetkowych. • Zostało przerzucone na nich jako konsumentów ryzyko kursowe oraz ryzyko dowolnego kształtowania kursu wymiany waluty. • Nie wyjaśniono im mechanizmów ustalania kursu waluty przez bank, ani nie poinformowano o ryzyku walutowym. • klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. • Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. • Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty w PLN, którą będą musieli spłacić w przyszłości • Zastosowanie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta
Skład orzekający
Wojciech Hajduk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych i prawa konsumentów do zwrotu spłaconych rat."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów denominowanych do waluty obcej zawartych przed zmianami w prawie bankowym lub w sposób analogiczny do stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza stanowisko sądów w kwestii ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami bankowymi, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Bank musi zwrócić klientom całą kwotę spłaconych rat kredytu CHF! Sąd uznał klauzule za abuzywne.”
Dane finansowe
WPS: 159 590,32 PLN
zwrot spłaconych rat kredytu: 159 590,32 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.