I C 347/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie K. K. (1) i E. K. (1) wystąpili z powództwem o ustalenie nieważności umowy o kredyt hipoteczny nr (...) (...) z dnia 26.08.2008 r., zawartej z bankiem (...) z siedzibą w W., indeksowanej do waluty obcej CHF. Alternatywnie domagali się zasądzenia kwoty 74.379,31 zł. Jako podstawę żądania wskazali abuzywność postanowień umownych dotyczących mechanizmu ustalania kursów walut, co miało prowadzić do naruszenia art. 69 prawa bankowego oraz art. 353(1) i 358(1) Kodeksu cywilnego. Powodowie argumentowali, że bank miał swobodę w ustalaniu kursów kupna i sprzedaży CHF, co pozwalało mu na jednostronne kształtowanie wysokości zobowiązania i rat. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia i kwestionując abuzywność umowy. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie materiału dowodowego, uznał umowę za nieważną. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, zgodnie z którym klauzule dotyczące ryzyka wymiany walut, w tym sposób ustalania kursu, stanowią kluczowe postanowienia umowy (essentialia negotii). W ocenie sądu, sposób ustalania kursów walut w spornej umowie nie był jednoznaczny, a bank miał nieograniczone prawo do ich kształtowania, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów. Zastosowanie dwóch różnych kursów (kupna dla wypłaty kredytu, sprzedaży dla spłaty rat) zostało uznane za niedozwolone. Sąd stwierdził również naruszenie obowiązku informacyjnego banku. W konsekwencji, na mocy art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd ustalił nieważność umowy. Zarzut przedawnienia został oddalony, a na zasadzie art. 98 kpc zasądzono od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11 800 zł tytułem kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nieważności umów kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul walutowych i naruszenia obowiązków informacyjnych.
Dotyczy umów zawartych przed zmianami w prawie bankowym i orzecznictwie TSUE, gdzie mechanizm ustalania kursów był niejednoznaczny i dawał bankowi nadmierną swobodę.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, dotyczące mechanizmu ustalania kursów walut, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385(1) § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za niedozwolone, jeśli nie są jednoznaczne i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm indeksacji oparty na tabelach kursowych banku, bez obiektywnych kryteriów, daje bankowi swobodę w ustalaniu kursów, co narusza interesy konsumenta i dobre obyczaje. Klauzule te stanowią główne świadczenie stron, ale nie zostały sformułowane jednoznacznie.
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca niedozwolone postanowienia umowne dotyczące mechanizmu ustalania kursów walut, jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli niedozwolone postanowienia dotyczą głównych świadczeń stron i nie zostały indywidualnie uzgodnione, umowa może być uznana za nieważną.
Uzasadnienie
Ponieważ klauzule dotyczące ryzyka walutowego zostały uznane za abuzywne i nie zostały indywidualnie uzgodnione, a jednocześnie stanowią główne świadczenie stron, umowa nie została skutecznie zawarta.
Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu hipotecznego, która nie została jeszcze w pełni wykonana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ zapewnia to pewność ich sytuacji prawnej na przyszłość, zwłaszcza w przypadku długoterminowych umów.
Uzasadnienie
Długi okres obowiązywania umowy (30 lat) uzasadnia potrzebę uzyskania pewności prawnej poprzez ustalenie jej nieważności.
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczeń związanych z abuzywnymi klauzulami w umowach kredytowych indeksowanych do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, co w przypadku abuzywnych klauzul może być związane z orzeczeniami TSUE.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na orzeczenia TSUE jako moment, od którego można liczyć bieg terminu przedawnienia, a pozew złożony po tym terminie nie był przedawniony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| ... | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385(1) § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w umowach z konsumentem; postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające interesy konsumenta, nie dotyczą głównych świadczeń, jeśli są jednoznaczne.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa; interes prawny.
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Umowa kredytu bankowego; zobowiązanie banku do oddania do dyspozycji środków pieniężnych i zobowiązanie kredytobiorcy do zwrotu.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg terminu przedawnienia; początek biegu terminu.
Pomocnicze
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów; umowa nie może sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku prawnego, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 358(1)
Kodeks cywilny
Określenie wysokości świadczenia w walucie obcej; możliwość ustalenia kursu wymiany.
k.c. art. 385(1) § § 3
Kodeks cywilny
Definicja postanowień nieuzgodnionych indywidualnie – na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności przejętych z wzorca.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Prawo bankowe
Regulacja wprowadzona po zawarciu umowy, dotycząca sposobu określania wysokości świadczenia w umowach kredytu indeksowanego lub denominowanego.
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw art. 5 § ust. 1
Zmiany dotyczące przedawnienia roszczeń, w tym związanych z umowami kredytowymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony charakter klauzul dotyczących mechanizmu ustalania kursów walut (abuzywność). • Brak jednoznaczności postanowień umownych dotyczących głównych świadczeń stron. • Rażące naruszenie interesów konsumentów i dobrych obyczajów. • Naruszenie obowiązku informacyjnego banku. • Brak indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych. • Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczeń. • Umowa została indywidualnie uzgodniona. • Brak interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. • Kredyt indeksowany do waluty obcej był dopuszczalny.
Godne uwagi sformułowania
Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. • Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. • Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. • Zastosowanie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumentów.
Skład orzekający
Wojciech Hajduk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności umów kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul walutowych i naruszenia obowiązków informacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed zmianami w prawie bankowym i orzecznictwie TSUE, gdzie mechanizm ustalania kursów był niejednoznaczny i dawał bankowi nadmierną swobodę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt CHF nieważny! Sąd Okręgowy w Gliwicach przyznał rację powodom w sporze z bankiem o abuzywne klauzule walutowe.”
Dane finansowe
WPS: 74 379,31 PLN
koszty procesu: 11 800 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.