I C 336/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie T. M. i K. M. wnieśli pozew o zapłatę kwoty 48468,27 zł od (...) Bank (...) S.A. w W., argumentując, że jest to nadwyżka ponad kwotę należną z tytułu spłaty kredytu udzielonego w walucie wymienialnej, wynikająca z zastosowania niedozwolonych postanowień umownych. Bank wniósł o oddalenie powództwa i podniósł zarzut zatrzymania. Sąd ustalił, że w 2004 roku powodowie zawarli z bankiem umowę kredytu hipotecznego we frankach szwajcarskich. Kredyt został wypłacony w złotówkach, a spłata następowała w złotówkach po przeliczeniu według kursu z tabeli banku. Sąd uznał, że umowa była kredytem w walucie polskiej z klauzulą waloryzacyjną, a nie kredytem walutowym. Analizując zarzut abuzywności klauzul denominacyjnych, sąd stwierdził, że powodowie nie mieli wpływu na ich kształt, nie zostali jasno poinformowani o ryzyku walutowym, a bank miał swobodę w ustalaniu kursów. W związku z tym klauzule te zostały uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 KC. Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul umowa nie może dalej funkcjonować, co skutkuje jej nieważnością. W konsekwencji, sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot nadpłaconych rat kredytu (47145,78 zł), prowizji (1255,14 zł) oraz składki dodatkowego ubezpieczenia (67,35 zł), co łącznie daje kwotę 48468,27 zł. O odsetkach orzeczono od dnia wezwania do zapłaty. Zarzut zatrzymania podniesiony przez bank został oddalony, ponieważ suma wpłaconych przez powodów rat przewyższała kwotę udzielonego kapitału, a powodowie nie domagali się zwrotu kapitału. Sąd zasądził również od banku na rzecz powodów zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych i skutków nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i sposobu skonstruowania umowy kredytowej. Interpretacja klauzul abuzywnych może być różna w zależności od konkretnych zapisów umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule denominacyjne w umowie kredytu bankowego zawartej z konsumentem, które nie były indywidualnie negocjowane i nie informują jasno o ryzyku walutowym, stanowią niedozwolone postanowienia umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule denominacyjne, które nie były indywidualnie negocjowane, nie informują jasno o ryzyku walutowym i dają bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut, stanowią niedozwolone postanowienia umowne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powodowie nie mieli wpływu na treść klauzul denominacyjnych, nie zostali jasno poinformowani o ryzyku walutowym, a bank miał swobodę w ustalaniu kursów. Brak indywidualnego uzgodnienia i niejednoznaczność postanowień, w połączeniu z brakiem rzetelnego poinformowania o ryzyku, prowadzi do uznania ich za abuzywne.
Jaki jest skutek stwierdzenia nieważności umowy kredytu bankowego po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umownych, umowa kredytu bankowego może nie móc dalej funkcjonować, co skutkuje jej nieważnością i obowiązkiem zwrotu świadczeń wzajemnych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym usunięcie abuzywnych klauzul może zmienić charakter umowy, uniemożliwiając jej dalsze funkcjonowanie. Wypełnienie luk w umowie wyłącznie przepisami prawa krajowego o charakterze ogólnym jest niedopuszczalne, co prowadzi do stwierdzenia nieważności całej umowy.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut zatrzymania w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu, gdy suma wpłaconych przez kredytobiorcę rat przewyższa kwotę udzielonego kapitału?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może skutecznie podnieść zarzutu zatrzymania, gdy suma wpłaconych przez kredytobiorcę rat przewyższa kwotę udzielonego kapitału, a kredytobiorca nie domaga się zwrotu kapitału.
Uzasadnienie
Zarzut zatrzymania ma na celu zabezpieczenie roszczenia banku o zwrot kapitału. W sytuacji, gdy kapitał został już w całości zwrócony przez kredytobiorcę, a kredytobiorca nie domaga się jego zwrotu, nie istnieje wierzytelność banku podlegająca zabezpieczeniu, co czyni zarzut zatrzymania bezprzedmiotowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | powód |
| K. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
pr. bank. art. 69 § ust. 2
Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
pr. bank. art. 69 § ust. 2a
Prawo bankowe
Umowa o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, powinna określać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo - odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo - odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. W tym przypadku w umowie o kredyt określa się także zasady otwarcia i prowadzenia rachunku służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu oraz zasady dokonywania spłaty za pośrednictwem tego rachunku.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do jej zwrotu wraz z odsetkami i kosztami.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie dotyczącym zwrotu świadczeń.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Przepis art. 496 stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, który po ogłoszeniu podlega zaskarżeniu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
u.k.s.c. art. 84
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Nakazuje zwrot niewykorzystanej zaliczki na koszty opinii biegłego.
rozp. MS
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule denominacyjne w umowie kredytu frankowego są niedozwolonymi postanowieniami umownymi (abuzywne). • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul denominacyjnych z konsumentem. • Niejasne i niejednoznaczne postanowienia dotyczące ustalania kursów walut. • Brak rzetelnego poinformowania konsumenta o ryzyku walutowym. • Umowa kredytu bankowego, po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul, nie może dalej funkcjonować. • Nieważność umowy kredytu skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczeń wzajemnych. • Zarzut zatrzymania jest bezprzedmiotowy, gdy kapitał został już zwrócony.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu była ważna i nie zawierała niedozwolonych postanowień. • Kredytobiorcy zostali rzetelnie poinformowani o ryzyku walutowym. • Klauzule denominacyjne stanowiły główne świadczenia stron i były jednoznacznie sformułowane. • Zarzut zatrzymania jest zasadny i zabezpiecza roszczenie banku.
Godne uwagi sformułowania
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyżej przedstawioną interpretację umów o tzw. kredyt denominowany w walucie obcej ( lub do waluty obcej ), w których zarówno świadczenie pieniężne banku ( udostępnienie kredytobiorcy kwoty kredytu ) jak i świadczenie kredytobiorcy ( zwrot na rzecz banku równowartości kwoty kredytu wraz z odsetkami kapitałowymi ) podlegają spełnieniu w walucie polskiej. • W ocenie Sądu, wskazane powyżej okoliczności uzasadniają ustalenie, że rozpoznawanej sprawie nie powinno budzić wątpliwości, że klauzule umowne zawarte w § 2 ust. 1, § 5 ust. 3 pkt 2, § 5 ust. 4, § 10 ust. 1, § 11 ust. 2 pkt 1 § 13 ust. 1, 3, 5 umowy kredytu łączącej powodów z pozwanym Bankiem należy stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. • Swoista nierówność informacyjna stron, a w szczególności sytuacja, w której konsument dowiaduje się o poziomie zadłużenia ratalnego, już spłaconego w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z jego rachunku jest nie do zaakceptowania w świetle w art. 385 1 kc. • Wypełnienie luk umowy zawartej pomiędzy stronami niniejszego procesu uznać należy w niniejszej sprawie za niemożliwe w świetle powyższym rozważań, co oznacza konieczność stwierdzenia nieważności całej umowy kredytowej.
Skład orzekający
Lidia Grzelak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych i skutków nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i sposobu skonstruowania umowy kredytowej. Interpretacja klauzul abuzywnych może być różna w zależności od konkretnych zapisów umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Kredyt frankowy: Sąd uznał klauzule banku za abuzywne i stwierdził nieważność umowy!”
Dane finansowe
WPS: 48 468,27 PLN
zwrot nadpłaconych rat, prowizji i ubezpieczenia: 48 468,27 PLN
zwrot kosztów procesu: 4617 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.