I C 325/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) Spółka z o.o. wniosła pozew o uznanie za bezskuteczną umowy ustanowienia rozdzielności majątkowej oraz umowy o podział majątku wspólnego, zawartych między pozwaną I. C. a jej mężem J. C. Celem powódki było zaspokojenie jej wierzytelności wobec J. C., wynikającej z prawomocnego nakazu zapłaty, po bezskutecznej egzekucji. Sąd Rejonowy w Goleniowie oddalił powództwo. W pierwszej kolejności sąd uznał, że umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej nie podlega skardze paulińskiej, gdyż nie powoduje przysporzenia majątkowego ani przesunięć majątkowych, a jedynie zmianę formy współwłasności. Ponadto, przepisy proceduralne (art. 787^2 kpc) pozwalają na prowadzenie egzekucji ze składników majątku wspólnego mimo zawarcia takiej umowy. Odnosząc się do umowy o podział majątku, na mocy której pozwana uzyskała wyłączną własność nieruchomości, sąd stwierdził, że choć dłużnik wyzbył się w ten sposób jedynego składnika swojego majątku, nie doszło do pokrzywdzenia wierzyciela. Kluczowe znaczenie miało obciążenie nieruchomości hipoteką na rzecz banku, której wysokość znacznie przekraczała wartość nieruchomości. Nawet gdyby nieruchomość pozostała w majątku dłużnika, wierzytelność powódki nie zostałaby zaspokojona, ponieważ bank jako wierzyciel hipoteczny miałby pierwszeństwo zaspokojenia, a jego wierzytelność przewyższała wartość nieruchomości. Sąd podkreślił, że ocena pokrzywdzenia wierzyciela musi uwzględniać stan majątku dłużnika w chwili dokonania czynności oraz w chwili orzekania, a także istnienie związku przyczynowego między czynnością a niewypłacalnością. W tym przypadku taki związek nie został wykazany, gdyż brak możliwości zaspokojenia powódki istniał już przed dokonaniem zaskarżonej czynności z uwagi na wysokość obciążenia hipotecznego. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanej koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej nie podlega skardze paulińskiej oraz że obciążenie hipoteczne nieruchomości znacznie przewyższające jej wartość wyklucza pokrzywdzenie wierzyciela w rozumieniu art. 527 kc.
Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia nieruchomości hipoteką znacznie przewyższającą jej wartość.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami podlega skardze paulińskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej nie podlega skardze paulińskiej, ponieważ nie powoduje przysporzenia majątkowego ani przesunięć majątkowych, a jedynie zmianę formy współwłasności. Ponadto, przepisy proceduralne pozwalają na prowadzenie egzekucji ze składników majątku wspólnego mimo zawarcia takiej umowy.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym zmiana ustroju majątkowego małżeńskiego poprzez wprowadzenie rozdzielności majątkowej nie jest czynnością prawną w rozumieniu art. 527 i nast. kc. Skutek prawny takiej umowy nie polega na przysporzeniu majątkowym, a jedynie na zmianie formy współwłasności. Dodatkowo, art. 787^2 kpc wprowadza fikcję prawną dalszego trwania wspólności ustawowej na potrzeby egzekucji przeciwko małżonkowi dłużnika.
Czy umowa o podział majątku wspólnego, na mocy której dłużnik przeniósł swój udział w nieruchomości na rzecz małżonka bez spłaty, prowadzi do pokrzywdzenia wierzyciela, jeśli nieruchomość jest obciążona hipoteką znacznie przewyższającą jej wartość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o podział majątku wspólnego nie prowadzi do pokrzywdzenia wierzyciela w rozumieniu art. 527 kc, jeśli nieruchomość będąca przedmiotem podziału jest obciążona hipoteką, której wysokość znacznie przewyższa wartość nieruchomości, co uniemożliwia zaspokojenie wierzyciela nawet gdyby nieruchomość pozostała w majątku dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że nieruchomość była obciążona hipoteką zabezpieczającą kredyt indeksowany do franka szwajcarskiego, której wysokość (wraz z odsetkami) znacznie przekraczała wartość rynkową nieruchomości. Nawet gdyby dłużnik nie przeniósł swojego udziału w nieruchomości, wierzycielka powódka nie uzyskałaby zaspokojenia z tej nieruchomości, ponieważ bank jako wierzyciel hipoteczny miałby pierwszeństwo zaspokojenia, a jego wierzytelność przewyższała wartość nieruchomości. Brak związku przyczynowego między czynnością a niewypłacalnością wierzyciela.
Czy wierzyciel, którego dłużnik przeniósł jedyny składnik majątkowy (nieruchomość) na rzecz osoby trzeciej, może skutecznie dochodzić uznania tej czynności za bezskuteczną, jeśli nieruchomość jest obciążona hipoteką znacznie przewyższającą jej wartość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wierzyciel nie może skutecznie dochodzić uznania czynności za bezskuteczną, jeśli nawet gdyby czynność nie została dokonana, wierzyciel nie uzyskałby zaspokojenia z tego składnika majątku z uwagi na pierwszeństwo zaspokojenia wierzyciela hipotecznego, którego wierzytelność przewyższa wartość nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że nawet gdyby dłużnik nie przeniósł udziału w nieruchomości, wierzycielka powódka nie uzyskałaby zaspokojenia z tej nieruchomości z uwagi na pierwszeństwo zaspokojenia banku jako wierzyciela hipotecznego, którego wierzytelność znacznie przewyższała wartość nieruchomości. Brak związku przyczynowego między czynnością a brakiem możliwości zaspokojenia wierzyciela.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. | spółka | powódka |
| I. C. | osoba_fizyczna | pozwana |
| J. C. | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Określa przesłanki skargi paulińskiej: pokrzywdzenie wierzycieli, uzyskanie korzyści majątkowej przez osobę trzecią, działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli i wiedza osoby trzeciej o tym fakcie.
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Definiuje pokrzywdzenie wierzyciela jako stan, w którym wskutek czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, co ułatwia uwzględnienie skargi paulińskiej.
k.p.c. art. 787 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie stanowi przeszkody do nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika i prowadzenia egzekucji ze składników, które należałyby do majątku wspólnego, gdyby umowy nie zawarto.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § § 3
Kodeks cywilny
Wprowadza domniemanie wiedzy osoby trzeciej o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, gdy osoba trzecia jest w bliskim stosunku z dłużnikiem.
k.p.c. art. 787
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zwrotu kosztów procesu stronie wygrywającej.
k.p.c. art. 1025 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa kolejność zaspokajania wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na pierwszeństwo wierzycieli hipotecznych.
k.p.c. art. 1036 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa uczestników postępowania w podziale sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości, w tym wierzycieli hipotecznych.
k.r.o. art. 41 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa składniki majątku, z których może być prowadzona egzekucja przeciwko małżonkowi dłużnika.
u.k.s.c. art. 113 § § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Reguluje obciążenie stron kosztami sądowymi, których nie miały obowiązku uiścić.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej nie podlega skardze paulińskiej. • Nieruchomość była obciążona hipoteką znacznie przewyższającą jej wartość, co uniemożliwiało zaspokojenie wierzyciela. • Brak związku przyczynowego między czynnością a niewypłacalnością wierzyciela.
Odrzucone argumenty
Czynność prawna dłużnika doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela. • Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a pozwana o tym wiedziała. • Wartość nieruchomości przewyższała wysokość zobowiązania hipotecznego.
Godne uwagi sformułowania
sama czynność polegająca za zniesieniu wspólności ustawowej małżeńskiej nie powoduje, iż osoba trzecia, a w tej sytuacji małżonek dłużnika, uzyskała korzyść majątkową. • o pokrzywdzeniu wierzyciela nie może stanowić jedynie sam fakt wyzbycia się określonego, czy też jedynego składnika majątkowego co miało prowadzić do niewypłacalności dłużnika, lecz również wykazanie, że pomiędzy tą czynnością dłużnika a jego stanem niewypłacalności istniał związek przyczynowy. • nieruchomość dłużnika i pozwanej (...) była jeszcze przed dokonaniem tej czynności, jak i przed powstaniem wymagalnej wierzytelności powodowej spółki obciążona hipoteką umowną kaucyjną o wysokości 1.154.346,51 złotych...
Skład orzekający
Małgorzata Izbińska-Barcik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej nie podlega skardze paulińskiej oraz że obciążenie hipoteczne nieruchomości znacznie przewyższające jej wartość wyklucza pokrzywdzenie wierzyciela w rozumieniu art. 527 kc."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia nieruchomości hipoteką znacznie przewyższającą jej wartość.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy skargi paulińskiej, która jest często stosowanym narzędziem ochrony wierzycieli, ale jej zastosowanie w kontekście podziału majątku wspólnego i obciążenia hipotecznego jest złożone i wymaga szczegółowej analizy prawnej.
“Czy podział majątku wspólnego zawsze chroni przed wierzycielami? Sąd wyjaśnia, kiedy hipoteka niweczy skargę paulińską.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.