I C 2151/24Nieważność umowy kredytu indeksowanego abuzywne klauzule 12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie G.B. i A.B. wnieśli pozew przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości, domagając się ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej z dnia 18 marca 2008 r. oraz ustanowionej na jej zabezpieczenie hipoteki. Pozwany Syndyk wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na postępowanie upadłościowe, a ewentualnie o przekazanie sprawy lub oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w Kielcach, po przeprowadzeniu postępowania, ustalił stan faktyczny, w tym okoliczności zawarcia umowy kredytu i jej postanowienia. Sąd uznał, że powodowie, jako konsumenci, nie mieli wpływu na treść umowy, która została zawarta na podstawie wzorca bankowego. Kluczowe postanowienia dotyczące indeksacji do waluty obcej i sposobu ustalania kursów walut (§ 9 ust. 2, § 10 ust. 3 umowy) zostały uznane za niedozwolone (abuzywne) na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. Sąd wskazał, że postanowienia te nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, nie informowały w sposób wyczerpujący o ryzyku kursowym i kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający ich interesy. Ponadto, bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego co do ryzyka walutowego. Z uwagi na to, że umowa nie mogła funkcjonować bez tych klauzul, które dotyczyły głównych świadczeń stron, sąd stwierdził jej nieważność ex tunc. Żądanie ustalenia nieistnienia hipoteki zostało oddalone, ponieważ hipoteka jest akcesoryjna wobec wierzytelności i wygasa wraz z nieważnością umowy kredytu. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie odpowiedzialności strony przegrywającej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywnych klauzul dotyczących ryzyka walutowego i sposobu ustalania kursów walut.
Dotyczy umów zawartych na wzorcach bankowych, gdzie konsument nie miał wpływu na treść postanowień.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursów walut i ryzyka walutowego, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za niedozwolone, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a także nie są jednoznaczne i nie informują w sposób wyczerpujący o ryzyku.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że powodowie jako konsumenci nie mieli wpływu na treść umowy zawartej na wzorcu bankowym. Klauzule dotyczące indeksacji i ustalania kursów walut były niejednoznaczne, nie informowały o ryzyku walutowym i naruszały interesy konsumentów, co czyni je abuzywnymi.
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca niedozwolone postanowienia umowne dotyczące indeksacji i ryzyka walutowego, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa nie może funkcjonować bez tych klauzul, które dotyczą głównych świadczeń stron, sąd stwierdza jej nieważność.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące ryzyka walutowego i sposobu ustalania kursów są kluczowe dla umowy indeksowanej. Ich wyeliminowanie prowadziłoby do zmiany charakteru prawnego stosunku umownego, dlatego umowa jako całość jest nieważna.
Czy hipoteka ustanowiona na zabezpieczenie nieważnej umowy kredytu może być skuteczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, hipoteka jest akcesoryjna wobec wierzytelności i wygasa wraz z nieważnością umowy kredytu.
Uzasadnienie
Zgodnie z zasadą akcesoryjności hipoteki, nie może ona istnieć bez zabezpieczonej wierzytelności. Skoro umowa kredytu została uznana za nieważną, hipoteka nigdy nie uzyskała bytu prawnego.
Czy sąd może zastąpić niedozwolone postanowienia umowne przepisami prawa dyspozytywnego lub innymi mechanizmami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zastępować niedozwolonych postanowień umownych, gdyż byłoby to sprzeczne z celem dyrektywy UE i mogłoby zniechęcać banki do stosowania uczciwych klauzul.
Uzasadnienie
Celem dyrektywy UE jest ochrona konsumentów poprzez sankcjonowanie stosowania nieuczciwych klauzul. Zastąpienie ich przez sąd osłabiłoby ten efekt. Jeśli umowa nie może funkcjonować bez abuzywnych klauzul, sąd powinien orzec jej nieważność.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. B. | osoba_fizyczna | powód |
| A. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości | inne | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Ustalenie przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy powód ma w tym interes prawny.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1
Ustawa Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa Prawo bankowe
Umowa o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, powinna określać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.
u.k.w.h. art. 65 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteka jest prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości, które może być ustanowione wyłącznie w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową.
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zawieszenie postępowania w przypadku śmierci strony, utraty przez nią zdolności do czynności prawnych lub utraty przez organ osoby prawnej uprawnień do reprezentowania jej.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 2
Ustawa Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa Prawo bankowe
W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie.
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteka kaucyjna zabezpiecza wierzytelność do oznaczonej sumy pieniężnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej zawarta na wzorcu bankowym zawiera niedozwolone postanowienia umowne dotyczące sposobu ustalania kursów walut i ryzyka walutowego. • Niedozwolone postanowienia rażąco naruszają interesy konsumentów i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego co do ryzyka walutowego. • Umowa nie może funkcjonować bez niedozwolonych klauzul, co prowadzi do jej nieważności. • Hipoteka zabezpieczająca nieważną umowę kredytu jest bezskuteczna.
Odrzucone argumenty
Pozew powinien zostać odrzucony z uwagi na postępowanie upadłościowe. • Sprawa powinna zostać przekazana syndykowi masy upadłości. • Powództwo jest bezzasadne.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursów walut i ryzyka walutowego, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne). • Umowa kredytu nie może funkcjonować bez tych klauzul, które dotyczą głównych świadczeń stron, co prowadzi do jej nieważności. • Hipoteka jest akcesoryjna wobec wierzytelności i wygasa wraz z nieważnością umowy kredytu.
Skład orzekający
Beata Kupiec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywnych klauzul dotyczących ryzyka walutowego i sposobu ustalania kursów walut."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych na wzorcach bankowych, gdzie konsument nie miał wpływu na treść postanowień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co ma duże znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Sąd uznał klauzule banku za abuzywne.”
Dane finansowe
WPS: 520 128,68 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.