I C 203/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. M. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w L., domagając się zasądzenia kwoty 100.000,00 zł tytułem odszkodowania oraz 150.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. Jako podstawę roszczeń wskazał przebywanie w warunkach poniżających godność osobistą w jednostkach penitencjarnych, w tym przeludnienie cel i niespełnianie norm powierzchniowych, powołując się na przepisy Konstytucji RP, Konwencji Praw Człowieka oraz Kodeksu karnego wykonawczego i Kodeksu cywilnego (art. 448 kc w zw. z art. 417 kc i art. 24 kc). Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczeń za okres sprzed dnia 12 marca 2009 roku oraz kwestionując zasadność pozostałych żądań z uwagi na brak wykazania przesłanek odpowiedzialności. Sąd Okręgowy ustalił, że powód przebywał w różnych jednostkach penitencjarnych w okresach obejmujących lata 1999-2011. Wskazano, że w niektórych okresach występowało okresowe przeludnienie cel, co skutkowało zmniejszeniem normy powierzchni na osobę poniżej 3 m², jednak odbywało się to na podstawie zarządzeń dyrektorów jednostek, zgodnych z art. 248 § 1 k.k.w. (obowiązującym do 5 grudnia 2009 r.) i było zgłaszane sędziemu penitencjarnemu. Sąd podkreślił, że cele były wyposażone w sprzęt kwaterunkowy, miały prawidłową wentylację, odpowiednie kąciki sanitarne, a osadzeni mieli zapewniony dostęp do opieki medycznej oraz możliwości korzystania z zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych. Wizytacje sędziego penitencjarnego nie stwierdziły nieprawidłowości. Sąd uznał, że samo przebywanie w przeludnionej celi, przy zachowaniu pozostałych warunków sanitarnych i bytowych, nie stanowi naruszenia dóbr osobistych, zwłaszcza gdy tymczasowe zmniejszenie normy metrażowej było zgodne z prawem. Dodatkowo, sąd stwierdził, że powód nie wykazał szkody majątkowej ani rozstroju zdrowia w adekwatnym związku przyczynowym z warunkami odbywania kary. Sąd uznał również za uzasadniony zarzut przedawnienia części roszczeń. W konsekwencji, powództwo zostało oddalone. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. z uwagi na sytuację majątkową powoda, a nieuiszczone koszty sądowe przejęto na rachunek Skarbu Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za warunki w zakładach karnych, w tym kwestii przeludnienia, przedawnienia roszczeń oraz oceny naruszenia dóbr osobistych w kontekście odbywania kary pozbawienia wolności.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z lat 1999-2011, z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w tym okresie, w tym art. 248 § 1 k.k.w. przed jego utratą mocy obowiązującej. Ocena warunków jest indywidualna dla konkretnej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przebywanie w przeludnionej celi więziennej, gdzie norma powierzchni na osobę jest niższa niż 3 m², stanowi naruszenie dóbr osobistych powoda i uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia od Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo przebywanie w przeludnionej celi, jeśli inne warunki sanitarne i bytowe są zapewnione, a tymczasowe zmniejszenie normy metrażowej odbywało się na podstawie przepisów prawa i było zgłaszane sędziemu penitencjarnemu, nie stanowi naruszenia dóbr osobistych i nie uzasadnia zasądzenia zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest zapewnienie podstawowych warunków sanitarnych, higienicznych, odpowiedniego sprzętu, wentylacji i dostępu do opieki medycznej. Samo przeludnienie, jeśli wynika z legalnych zarządzeń i nie prowadzi do rażącego naruszenia godności, nie jest wystarczającą podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia. Dodatkowo, powód nie wykazał szkody ani związku przyczynowego, a część roszczeń była przedawniona.
Czy roszczenia o zadośćuczynienie i odszkodowanie za okres pobytu w jednostkach penitencjarnych przed dniem 12 marca 2009 roku uległy przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia o charakterze majątkowym, takie jak zadośćuczynienie i odszkodowanie, dotyczące zdarzeń sprzed okresu dłuższego niż trzy lata od daty wniesienia pozwu (11 marca 2012 r.), uległy przedawnieniu na podstawie art. 442¹ k.c.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że powód mógł zgłosić roszczenia wcześniej, znając podmiot zobowiązany do naprawienia szkody, a przekroczenie terminów przedawnienia nie było usprawiedliwione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w L. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych, możliwość żądania zaniechania naruszenia lub usunięcia skutków naruszenia, a także zadośćuczynienia pieniężnego.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dobra osobistego.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.k.w. art. 110 § 2
Kodeks karny wykonawczy
Minimalna powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego (nie mniej niż 3 m²).
k.k.w. art. 248 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Wyjątek od normy metrażowej – możliwość umieszczenia osadzonych w warunkach zmniejszonej powierzchni w szczególnie uzasadnionych wypadkach, na czas określony.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okresowe przeludnienie cel odbywało się na podstawie przepisów prawa (art. 248 § 1 k.k.w.) i było zgłaszane sędziemu penitencjarnemu. • Warunki sanitarne, higieniczne, wentylacja i dostęp do opieki medycznej były zapewnione. • Powód nie wykazał szkody majątkowej ani rozstroju zdrowia w adekwatnym związku przyczynowym z warunkami pobytu. • Część roszczeń uległa przedawnieniu na podstawie art. 442¹ k.c.
Odrzucone argumenty
Samo przeludnienie celi, bez innych naruszeń, stanowi naruszenie dóbr osobistych i uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia. • Warunki w jednostkach penitencjarnych były poniżające i naruszały godność powoda.
Godne uwagi sformułowania
„nie oznacza to, że w każdym wypadku przeludnienia celi poniżej 3m2 na jedną osobę [...] występuje odpowiedzialność pozwanego.” • „sam fakt przebywania przez powoda M. M. w celach, w których okresowo nie została zachowana minimalna norma powierzchni celi przypadająca na jedną osobę – nie uzasadnia zasądzenia zadośćuczynienia z tytułu zbyt uciążliwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności.” • „Działanie w ramach porządku prawnego wyłącza bezprawność w rozumieniu art. 24 k.c. , jeśli jest ono dokonane w granicach określonych porządkiem prawnym” • „każde prawo człowieka jest związane z konkretnym obowiązkiem.”
Skład orzekający
Zofia Homa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za warunki w zakładach karnych, w tym kwestii przeludnienia, przedawnienia roszczeń oraz oceny naruszenia dóbr osobistych w kontekście odbywania kary pozbawienia wolności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z lat 1999-2011, z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w tym okresie, w tym art. 248 § 1 k.k.w. przed jego utratą mocy obowiązującej. Ocena warunków jest indywidualna dla konkretnej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przeludnienia w polskich więzieniach i potencjalnej odpowiedzialności państwa za warunki odbywania kary. Choć rozstrzygnięcie jest negatywne dla powoda, analiza prawna jest szczegółowa i odnosi się do wielu przepisów oraz orzecznictwa.
“Czy przeludnione cele więzienne to zawsze naruszenie praw człowieka? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 250 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.