I C 1553/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. W. wniosła o zasądzenie od Banku (...) S.A. kwoty 96.477,42 zł z odsetkami, wskazując na nieważność umowy o kredyt hipoteczny indeksowany do franka szwajcarskiego z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych. Bank wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzuty nadużycia prawa i przedawnienia. Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów i zeznań świadków. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że klauzule umowne dotyczące mechanizmu indeksacji i przeliczeń kursowych (§ 2 ust. 2 i § 7 ust. 1 umowy) nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentką, nie dotyczyły głównych świadczeń stron w sposób jednoznaczny, a kształtowały prawa i obowiązki powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jej interesy. Sąd podkreślił, że bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut, co dawało mu niedopuszczalną dowolność. W związku z uznaniem klauzul za abuzywne, umowa została uznana za nieważną od początku. W konsekwencji, świadczenia spełnione przez powódkę na podstawie tej umowy (spłaty rat) stanowiły świadczenia nienależne, podlegające zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd zasądził od banku na rzecz powódki kwotę 96.477,42 zł jako zwrot nadpłaty. Zarzut przedawnienia roszczenia został oddalony, gdyż bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może rozpocząć się przed dowiedzeniem się o niedozwolonym charakterze postanowienia. O kosztach procesu orzeczono na podstawie zasady odpowiedzialności za wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF i konsekwencji w postaci nieważności umowy oraz prawa do zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń. Ugruntowanie stanowiska w zakresie biegu terminu przedawnienia roszczeń konsumentów w sprawach "frankowych".
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule umowne dotyczące mechanizmu indeksacji kredytu do waluty obcej (CHF) i sposobu przeliczeń kursowych są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolone, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie dotyczą głównych świadczeń stron w sposób jednoznaczny, a kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy, dając bankowi niedopuszczalną dowolność w ustalaniu kursów walut.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach k.c. o klauzulach niedozwolonych, analizując przesłanki abuzywności: brak indywidualnego uzgodnienia, niejednoznaczność, sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta. Stwierdzono, że bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia, a klauzule dawały mu swobodę w ustalaniu kursów, co było sprzeczne z zasadami uczciwego obrotu i naruszało interesy konsumentki.
Czy umowa o kredyt hipoteczny indeksowany do waluty obcej, zawierająca niedozwolone klauzule indeksacyjne, jest nieważna od początku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna od początku, ponieważ usunięcie abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do zaniknięcia mechanizmu indeksacji i ryzyka kursowego, co skutkuje niemożnością dalszego obowiązywania umowy w zmienionym kształcie bez naruszenia jej istoty.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym usunięcie abuzywnych klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów frankowych często prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż klauzule te są kluczowe dla jej charakteru i rozłożenia ryzyka. W tej sprawie brak możliwości dalszego obowiązywania umowy bez tych klauzul uzasadniał stwierdzenie jej nieważności od momentu zawarcia.
Czy roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego z tytułu spłaty rat kredytu objętego nieważną umową jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może rozpocząć się przed dowiedzeniem się o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały SN III CZP 6/21, zgodnie z którą termin przedawnienia roszczeń konsumenta o zwrot świadczenia nienależnego nie może rozpocząć biegu, zanim konsument dowiedział się lub powinien był dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. W tej sprawie powódka wezwała bank do zapłaty, co stanowiło wyraz jej decyzji o niezwiązaniu klauzulami, a roszczenie stało się wymagalne po upływie terminu wskazanego w wezwaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank (...) | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy artykułów poprzedzających (405-409) stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
u.p.b. art. 69 § ust. 1
Ustawa - Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
u.p.b. art. 69 § ust. 2
Ustawa - Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o świadczenie okresowe lub związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata. Inne roszczenia przedawniają się z upływem 6 lat.
u.p.b. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa - Prawo bankowe
W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, umowa powinna określać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasady przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie są jednoznaczne i rażąco naruszają interesy konsumenta. • Umowa kredytu z abuzywnymi klauzulami indeksacyjnymi jest nieważna od początku. • Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego nie jest przedawnione, gdyż bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się przed dowiedzeniem się o abuzywności klauzul.
Odrzucone argumenty
Umowa nie zawiera klauzul abuzywnych. • Zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powódkę. • Zarzut przedawnienia roszczenia. • Konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczności ekonomiczne i rynkowe.
Godne uwagi sformułowania
klauzule przeliczeniowe dawały bankowi całkowitą swobodę w sposobie kształtowania wysokości kursu waluty obcej • brak regulacji granic określenia tego kursu kształtował prawa i obowiązki stron • oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy • nie można uznać, ażeby strona powodowa doznała jakiegokolwiek naruszenia swojego interesu, w szczególności rażącego • przepisy k.c. nie pozwalają na ocenę umowy „z perspektywy dnia dzisiejszego”, a nakazują ocenę sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w dniu jej zawarcia • roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego przedawnia się podobnie do roszczenia okresowego (niezwłocznie po terminie uiszczenia poszczególnych rat), jednak nie staje się przez to roszczeniem okresowym oraz nie dochodzi do skrócenia terminu przedawnienia z 6 do 3 lat.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF i konsekwencji w postaci nieważności umowy oraz prawa do zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń. Ugruntowanie stanowiska w zakresie biegu terminu przedawnienia roszczeń konsumentów w sprawach \"frankowych\"."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który nadal budzi duże zainteresowanie konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie abuzywności klauzul i nieważności umów.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny od początku? Sąd zasądził zwrot tysięcy złotych od banku!”
Dane finansowe
WPS: 96 477,42 PLN
zwrot świadczenia nienależnego: 96 477,42 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.