I C 136/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) sp. z o.o. wniosła pozew o zobowiązanie pozwanej K. M. do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na nią udziału we współwłasności nieruchomości, który odziedziczyła po swoim wuju M. M. Roszczenie opierało się na warunkowej umowie sprzedaży z dnia 26 czerwca 2017 r., zawartej przez M. M. i innych współwłaścicieli z powodową spółką. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo, wskazując na dwa główne powody. Po pierwsze, sąd uznał, że umowa z 2017 r. dotyczyła sprzedaży całej nieruchomości, a nie poszczególnych udziałów we współwłasności. Analiza postanowień umowy, w tym określenie ceny za całą nieruchomość i brak wskazania cen za poszczególne udziały, doprowadziła sąd do wniosku, że intencją stron było przeniesienie 100% udziałów. W związku z tym, żądanie przeniesienia jedynie udziału odziedziczonego przez pozwaną nie było zgodne z treścią umowy. Po drugie, sąd stwierdził, że wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy z 2017 r. stało się niemożliwe. Po śmierci M. M. w 2017 r. i zawarciu przez powodową spółkę w 2018 r. nowej umowy warunkowej sprzedaży z pozostałymi współwłaścicielami, a następnie umowy przenoszącej ich udziały, pierwotne zobowiązanie do sprzedaży całej nieruchomości stało się niemożliwe do wykonania. Zgodnie z art. 475 § 1 k.c., zobowiązanie wygasa, gdy świadczenie staje się niemożliwe z przyczyn, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Dodatkowo, sąd uznał roszczenie za przedawnione. Roszczenie o zawarcie umowy przenoszącej własność, jako majątkowe i związane z działalnością gospodarczą, podlegało 3-letniemu terminowi przedawnienia, który upłynął z końcem 2020 r. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 117¹ § 1 k.c. (ochrona konsumenta przed przedawnieniem), uznając, że spółka miała możliwość wcześniejszego dochodzenia roszczenia, nawet w toku postępowania spadkowego. Sąd odstąpił również od obciążania powódki kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę postawę pozwanej, która wielokrotnie składała wnioski o wyłączenie sędziego, co znacząco przedłużało postępowanie, a także fakt, że poprzednik prawny pozwanej zaciągnął zobowiązanie wobec spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja umowy sprzedaży całej nieruchomości w kontekście późniejszego nabycia udziałów, wygaśnięcie zobowiązania z powodu niemożliwości świadczenia, przedawnienie roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście nadużywania środków procesowych.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z umową z 2017 r. i późniejszymi działaniami stron.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu udziału we współwłasności nieruchomości, wynikające z warunkowej umowy sprzedaży całej nieruchomości, jest nadal aktualne, jeśli umowa ta dotyczyła sprzedaży całości, a nie poszczególnych udziałów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zobowiązanie nie jest aktualne, ponieważ umowa z 2017 r. dotyczyła sprzedaży całej nieruchomości, a nie poszczególnych udziałów, a żądanie przeniesienia jedynie udziału nie było zgodne z wolą stron.
Uzasadnienie
Sąd analizował treść umowy z 2017 r. i uznał, że strony miały na celu sprzedaż całej nieruchomości (100% udziałów), a nie poszczególnych udziałów. Wskazano na określenie ceny za całą nieruchomość i brak wskazania cen za poszczególne udziały, co odróżniało ją od późniejszej umowy z pozostałymi współwłaścicielami.
Czy zobowiązanie do przeniesienia własności nieruchomości wygasa, gdy jego wykonanie staje się niemożliwe z przyczyn, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zobowiązanie wygasa zgodnie z art. 475 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Po śmierci M. M. i zawarciu przez powódkę nowej umowy z pozostałymi współwłaścicielami, pierwotne zobowiązanie do sprzedaży całej nieruchomości stało się niemożliwe do wykonania. Niemożliwość świadczenia nastąpiła z przyczyn niezawinionych przez sprzedających.
Czy roszczenie o zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości, związane z działalnością gospodarczą, ulega przedawnieniu i jakie są jego skutki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie ulega przedawnieniu, a po upływie terminu nie można domagać się jego zaspokojenia, nawet w przypadku konsumenta, jeśli nie ma szczególnych względów słuszności.
Uzasadnienie
Roszczenie przedawniło się z końcem 2020 r. Sąd uznał, że spółka miała możliwość wcześniejszego dochodzenia roszczenia, nawet w toku postępowania spadkowego, i nie wykazała szczególnych względów słuszności uzasadniających nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia.
Czy prawo pierwokupu gminy obejmuje jedynie całą nieruchomość, czy również poszczególne udziały we współwłasności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo pierwokupu gminy obejmuje całą nieruchomość, a nie poszczególne udziały.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawo pierwokupu dotyczy sprzedaży niezabudowanej nieruchomości. Gmina mogła skorzystać z prawa pierwokupu co do całej nieruchomości, a nie jedynie udziału M. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) sp. z o.o. | spółka | powód |
| K. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek złożenia oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie.
k.p.c. art. 1047 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek złożenia oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie.
u.g.n. art. 109 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Gminie przysługuje prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży niezabudowanej nieruchomości nabytej uprzednio od Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego.
k.c. art. 475 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa.
k.c. art. 117 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli stron.
k.c. art. 597
Kodeks cywilny
Prawo pierwokupu wykonuje się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 117¹ § 1
Kodeks cywilny
Możliwość nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady słuszności jako podstawa nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa z 2017 r. dotyczyła sprzedaży całej nieruchomości, a nie poszczególnych udziałów. • Wykonanie zobowiązania stało się niemożliwe po śmierci M. M. i zawarciu nowej umowy z pozostałymi współwłaścicielami. • Roszczenie o zawarcie umowy przenoszącej własność uległo przedawnieniu. • Prawo pierwokupu gminy dotyczyło całej nieruchomości, a nie poszczególnych udziałów.
Odrzucone argumenty
Obowiązek złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu udziału we współwłasności nieruchomości na rzecz powódki. • Ziszczenie się warunku zawieszającego w postaci nieskorzystania przez (...) W. z prawa pierwokupu.
Godne uwagi sformułowania
„całą nieruchomość” • „wykonanie zobowiązania stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi” • „roszczenie przedawniło się zatem z dniem 31 grudnia 2020 r.” • „nie można uznać, iż względy słuszności przemawiają w okolicznościach tej sprawy za tym, aby Sąd nie uwzględnił upływu przedawnienia roszczenia powódki” • „narzędzie to zmierzało do osiągnięcia przez pozwaną innych skutków niż ratio legis tej instytucji”
Skład orzekający
Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja umowy sprzedaży całej nieruchomości w kontekście późniejszego nabycia udziałów, wygaśnięcie zobowiązania z powodu niemożliwości świadczenia, przedawnienie roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście nadużywania środków procesowych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z umową z 2017 r. i późniejszymi działaniami stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność transakcji nieruchomościowych i potencjalne pułapki prawne związane z umowami warunkowymi, przedawnieniem i niemożliwością świadczenia. Dodatkowo, uzasadnienie wyroku zawiera krytykę działań procesowych pozwanej.
“Czy umowa sprzedaży całej nieruchomości może być podstawą do żądania przeniesienia tylko jej części? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 488 393 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.