I AGa 334/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o odszkodowanie z umowy ubezpieczenia majątkowego po pożarze hali produkcyjno-magazynowej. Powód, Z. O., domagał się od Towarzystwa (...) S.A. zapłaty kwoty 308.326,41 zł tytułem naprawienia szkody powstałej w wyniku pożaru. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 280.236,41 zł wraz z odsetkami w jednej sprawie oraz 230.618 zł w drugiej, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Pozwany wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 827 § 1 KC i wyłączenie odpowiedzialności z powodu rażącego niedbalstwa ubezpieczającego oraz naruszenie przepisów postępowania. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego są prawidłowe i nie zostały skutecznie podważone. Sąd Apelacyjny podkreślił, że nie było podstaw do uznania rażącego niedbalstwa po stronie powoda, a także że zarzut niedoubezpieczenia nie mógł być zastosowany. Sąd uznał, że nawet jeśli doszło do pewnych zaniedbań, nie nosiły one cech rażącego niedbalstwa, a ubezpieczyciel, zawierając umowę po oględzinach, uznał zastosowane środki zapobiegawcze za wystarczające. W konsekwencji apelacja pozwanego została oddalona, a koszty postępowania apelacyjnego zasądzono od pozwanego na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia rażącego niedbalstwa w kontekście ubezpieczeń majątkowych oraz dopuszczalności klauzul o niedoubezpieczeniu w OWU.
Dotyczy specyficznych okoliczności umowy ubezpieczenia i stanu faktycznego związanego z pożarem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rażące niedbalstwo ubezpieczającego wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia majątkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zachowanie ubezpieczającego, nawet jeśli nosi znamiona niedbalstwa, nie przekracza elementarnych zasad staranności i nie jest równoznaczne z winą umyślną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zachowania powoda, nawet jeśli nosiły znamiona niedbalstwa, nie można było zakwalifikować jako rażącego niedbalstwa w rozumieniu art. 827 § 1 KC. Podkreślono, że przepis ten jest wyjątkiem od zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela i nie podlega wykładni rozszerzającej. Ubezpieczyciel, zawierając umowę po oględzinach, uznał zastosowane środki zapobiegawcze za wystarczające.
Czy zasada proporcjonalności wypłaty odszkodowania przy niedoubezpieczeniu może być zastosowana, jeśli obniża ona odszkodowanie poniżej sumy ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, klauzula proporcjonalności zawarta w OWU, obniżająca odszkodowanie poniżej sumy ubezpieczenia, jest klauzulą niedozwoloną w przypadku ubezpieczonego będącego osobą fizyczną zawierającą umowę związaną z działalnością gospodarczą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zastosowanie zasady proporcjonalności przy niedoubezpieczeniu, prowadzące do obniżenia odszkodowania poniżej sumy ubezpieczenia, narusza art. 824 § 1 KC i stanowi klauzulę niedozwoloną w rozumieniu art. 805 § 4 KC w zw. z art. 385[1]-385[3] KC. Ubezpieczyciel nie może przerzucać negatywnych skutków swojej oceny na ubezpieczonego.
Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania powołując się na brak odpowiednich zabezpieczeń przeciwpożarowych, jeśli zawarł umowę ubezpieczenia po przeprowadzeniu oględzin mienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ubezpieczyciel po przeprowadzeniu szczegółowej lustracji ubezpieczonego mienia zgadza się na zawarcie umowy, tym samym uznaje zastosowane środki zapobiegawcze za wystarczające i nie może później powoływać się na brak takich zabezpieczeń jako podstawę odmowy wypłaty odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wykładnia woli stron umowy ubezpieczenia powinna być zgodna z celem umowy, jakim jest zapewnienie realnej ochrony ubezpieczonego. Jeśli ubezpieczyciel, dysponując możliwością odmowy zawarcia umowy z powodu braku zabezpieczeń, mimo to ją zawiera, nie może później kwestionować ich wystarczalności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 805 § §1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
k.c. art. 805 § §2 pkt 1
Kodeks cywilny
Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie - przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku.
k.c. art. 827 § §1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialności ubezpieczyciela nie można wyłączyć ani ograniczyć ze względu na szkodę spowodowaną umyślnie przez ubezpieczającego lub wskutek jego rażącego niedbalstwa, chyba że umowa albo przepisy szczególne stanowią inaczej.
k.c. art. 824 § §1
Kodeks cywilny
Ustalona w umowie suma ubezpieczenia stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Pomocnicze
k.c. art. 355 § §1
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do zachowania staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należytej staranności).
k.c. art. 805 § §4
Kodeks cywilny
Przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.p.c. art. 100 § zd.2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może włożyć na strony koszty procesu w całości na jedną z nich, jeżeli zasady słuszności je ku temu skłaniają.
k.p.c. art. 233 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia na podstawie posiadanych dowodów, jakie znaczenie nadać należy poszczególnym dowodom i dowodzeniom.
Pr. bud. art. 62 § ust. 1 pkt 2
Prawo budowlane
Okresowe kontrole, o których mowa w ust. 1, powinny być przeprowadzane w terminach wskazanych w przepisach, nie rzadziej niż raz na 5 lat, oraz w innych przypadkach, gdy takie przepisy stanowią.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak rażącego niedbalstwa ubezpieczającego. • Niedozwolony charakter klauzuli o niedoubezpieczeniu w OWU. • Ubezpieczyciel zawarł umowę po oględzinach, akceptując tym samym zastosowane środki zapobiegawcze.
Odrzucone argumenty
Rażące niedbalstwo ubezpieczającego jako podstawa wyłączenia odpowiedzialności. • Niedoubezpieczenie mienia uzasadniające zastosowanie zasady proporcjonalności. • Niespełnienie wymogów odpowiedniego zabezpieczenia przeciwpożarowego.
Godne uwagi sformułowania
Rażące niedbalstwo to przekroczenie podstawowych, elementarnych zasad ostrożności. • Klauzula proporcjonalności zawarta w OWU stanowiła w okolicznościach niniejszej sprawy klauzulę niedozwoloną. • Ubezpieczyciel nie może przerzucać negatywnych skutków niestarannej lub powierzchownej oceny na ubezpieczonego.
Skład orzekający
Bogdan Wysocki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego niedbalstwa w kontekście ubezpieczeń majątkowych oraz dopuszczalności klauzul o niedoubezpieczeniu w OWU."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności umowy ubezpieczenia i stanu faktycznego związanego z pożarem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności ubezpieczyciela i interpretacji klauzul umownych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i osób fizycznych objętych ubezpieczeniem.
“Czy Twoje niedbalstwo może pozbawić Cię odszkodowania? Sąd Apelacyjny wyjaśnia granice odpowiedzialności ubezpieczyciela.”
Dane finansowe
WPS: 308 326,41 PLN
odszkodowanie: 280 236,41 PLN
odszkodowanie: 230 618 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 8100 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.