I ACa 933/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zwrotu podwójnej kwoty zadatku w związku z niewykonaniem przez pozwanego umowy na wykonanie i montaż okien i drzwi. Powodowie wpłacili pozwanemu, prowadzącemu działalność gospodarczą, zadatek w wysokości 92.000 zł, co stanowiło 90% ceny umowy. Pozwany nie wykonał umowy w ustalonym terminie, a następnie, po wielokrotnych przesunięciach terminu, przyznał się do problemów finansowych i niepewności co do realizacji zamówienia. Powodowie odstąpili od umowy i zażądali zwrotu zadatku. Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne, interpretując wpłaconą kwotę jako zadatek zgodnie z wolą stron wyrażoną w umowie, a nie jako zaliczkę, mimo wystawienia faktur zaliczkowych przez pozwanego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Okręgowego. Podkreślono, że kluczowe znaczenie ma treść umowy i wola stron, a nie nazewnictwo faktur. Sąd Apelacyjny potwierdził, że wysoka kwota zadatku jest dopuszczalna w ramach swobody umów i pełni funkcję dyscyplinującą obie strony. W sytuacji niewykonania umowy przez pozwanego, powodom przysługiwało prawo do żądania zwrotu podwójnej kwoty zadatku na podstawie art. 394 § 1 k.c., co stanowiło surogat odszkodowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia zadatku w umowach konsumenckich, zwłaszcza gdy jego wysokość jest znacząca. Ustalenie, że faktury zaliczkowe nie przesądzają o charakterze wpłaty, gdy umowa stanowi inaczej. Odpowiedzialność profesjonalisty w relacji z konsumentem.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie zadatek stanowił 90% ceny, co może być uznane za skrajne. Interpretacja art. 394 k.c. w kontekście umów z konsumentami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wpłacona przez powodów kwota 92.000 zł stanowiła zadatek, czy zaliczkę na poczet ceny umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwota 92.000 zł stanowiła zadatek, zgodnie z wolą stron wyrażoną w umowie.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na treści umowy, która jednoznacznie określała wpłaconą kwotę jako zadatek. Podkreślono, że pozwany, jako profesjonalista, sam sporządził umowę i użył tego terminu, przewidując jego skutki. Wpis na dowodach wpłaty jako "zadatek do umowy" potwierdził wolę stron, a faktury zaliczkowe miały jedynie znaczenie księgowe dla pozwanego.
Czy w przypadku niewykonania umowy przez wykonawcę, zamawiający (konsumenci) mogą żądać zwrotu podwójnej kwoty zadatku, mimo że zadatek stanowił 90% ceny umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zamawiający mogą żądać zwrotu podwójnej kwoty zadatku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysoka kwota zadatku jest dopuszczalna w ramach swobody umów i pełni funkcję dyscyplinującą obie strony. Przepis art. 394 § 1 k.c. nie ogranicza możliwości żądania podwójnej kwoty zadatku wysokością zadatku w stosunku do ceny umowy. Prawo to stanowi surogat odszkodowania i jest niezależne od wykazania szkody.
Czy pozwany ponosi wyłączną odpowiedzialność za niewykonanie umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwany ponosi wyłączną odpowiedzialność.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że pozwany nie wykonał umowy w terminie, a jego późniejsze działania (zwlekanie, problemy finansowe, brak propozycji wykonania) świadczą o jego winie w niewykonaniu zobowiązania. Powodowie wielokrotnie przesuwali terminy, ale pozwany nie podjął działań zmierzających do realizacji umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. K. | osoba_fizyczna | powód |
| T. K. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 394 § 1
Kodeks cywilny
W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Pomocnicze
k.c. art. 394 § 3
Kodeks cywilny
W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na nieważność czynności prawnej z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego albo w celu obejścia ustawy. Jeżeli nieważność czynności prawnej pociąga za sobą nieważność jej skutków, do tych skutków stosuje się odpowiednio przepisy o nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na językowe znaczenie wyrazów, sposób ich użycia oraz cel oświadczenia, o ile z okoliczności wynika, że strony miały na myśli coś innego niż wynika z samego językowego znaczenia wyrazów.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis w umowie i na dowodach wpłaty jako "zadatek" świadczy o woli stron. • Faktury zaliczkowe miały charakter księgowy dla pozwanego i nie zmieniają charakteru zadatku. • Wysokość zadatku (90% ceny) jest dopuszczalna w ramach swobody umów. • Pozwany, jako profesjonalista, ponosi odpowiedzialność za niewykonanie umowy. • Żądanie zwrotu podwójnego zadatku jest uzasadnione na podstawie art. 394 § 1 k.c.
Odrzucone argumenty
Wpłacona kwota była zaliczką, a nie zadatkiem. • Zadatek nie może wynosić równowartości całej ceny. • Powodowie nie kwestionowali tytułu wpłaty na fakturze jako zaliczka. • Umowa została rozwiązana przez powodów bez wyznaczenia dodatkowego terminu w trybie art. 491 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Istota problemu w sprawie sprowadzała się do zagadnienia czy kwota pieniężna wręczona przez powodów pozwanemu przy zawarciu umowy z dnia 28 marca 2011 r. stanowiła zaliczkę, czy zadatek, podlegający zwrotowi w podwójnej wysokości na zasadzie art. 394 § 1 k.c. • Wykładnia oświadczeń woli stron umowy zawartej w formie pisemnej w odniesieniu do sensu tych oświadczeń, ustalana jest na podstawie tekstu dokumentu. • Zadatek dyscyplinuje obie strony umowy do jej wykonania, natomiast zwykła zaliczka przynosi jednostronną korzyść sprzedawcy i w istocie jest formą bezpłatnego kredytowania sprzedawcy przez kupującego. • Uprawnienie do żądania podwójnej sumy zadatku pełni też rolę surogatu odszkodowania.
Skład orzekający
Tomasz Szabelski
przewodniczący
Anna Cesarz
sprawozdawca
Dariusz Limiera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zadatku w umowach konsumenckich, zwłaszcza gdy jego wysokość jest znacząca. Ustalenie, że faktury zaliczkowe nie przesądzają o charakterze wpłaty, gdy umowa stanowi inaczej. Odpowiedzialność profesjonalisty w relacji z konsumentem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie zadatek stanowił 90% ceny, co może być uznane za skrajne. Interpretacja art. 394 k.c. w kontekście umów z konsumentami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie umów i jak sąd interpretuje pojęcie zadatku, zwłaszcza w relacji konsument-przedsiębiorca. Wysoka kwota zadatku i jego konsekwencje czynią sprawę interesującą.
“Czy wysoki zadatek chroni wykonawcę, czy może być pułapką? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 184 000 PLN
zwrot podwójnego zadatku: 184 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 12 817 PLN
zwrot kosztów procesu za postępowanie apelacyjne: 2700 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.